Σκληρό πόκερ για να θωρακιστούν οι τράπεζες

Eχοντας συμφωνήσει ήδη πολιτικά και επικυρώσει νομικά ότι εφεξής οι χώρες τους θα επιδεικνύουν «σιδηρά δημοσιονομική πειθαρχία», οι αρχηγοί κρατών και κυβερνήσεων της ευρωζώνης καλούνται από σήμερα και για τους επόμενους μήνες να ασχοληθούν με την άλλη πλευρά της πλάστιγγας. Καλούνται δηλαδή να διαμορφώσουν τους αναγκαίους μηχανισμούς ώστε στο μέλλον τα κράτη της ευρωζώνης, αφενός, να είναι βέβαια ότι δεν θα φορτωθούν άχθη αμαρτωλών τραπεζών, αφετέρου, θα αισθάνονται ασφαλή διότι σε περίπτωση «ασύμμετρων οικονομικών κρίσεων» θα υπάρχουν επαρκείς πόροι για την υπέρβασή τους.

Με άλλα λόγια, οι χώρες του ευρώ αφού πειθαναγκάστηκαν από τη Γερμανία να ακολουθούν εσαεί τα δικά της βήματα στα ζητήματα της διαχείρισης των δημόσιων οικονομικών, εισέρχονται πλέον σε μια οδό που καλώς εχόντων των πραγμάτων θα μπορούσε να οδηγήσει σε κάποιας μορφής από κοινού δανεισμό των μελών της ευρωζώνης από τις αγορές. Κάτι που σίγουρα δεν συμφέρει τη Γερμανία (που σήμερα μόνη της δανείζεται φθηνότερα παρά ποτέ), ενώ σαφώς συμφέρει τις χειμαζόμενες χώρες της Νότιας Ευρώπης.

Η ΕΠΟΠΤΕΙΑ. Σε ό,τι αφορά το ζήτημα των τραπεζών στόχος της ευρωζώνης είναι, με βάση τα κείμενα που έχουν εκπονήσει οι ιθύνοντές της Βαν Ρόμπαϊ, Μπαρόζο, Γιούνκερ και Ντράγκι, η άπαξ διά παντός απαλλαγή της από τον κίνδυνο να εισέλθει στο μέλλον σε κρίση επειδή ένας μεγάλος τραπεζικός οργανισμός της θα βαρέσει κανόνι. Προς τον σκοπό αυτό οι χώρες της ευρωζώνης καλούνται να συμφωνήσουν, σε πρώτη φάση, στη δημιουργία ενιαίου οργανισμού που θα εποπτεύει και θα ελέγχει στο σύνολό του το ευρωπαϊκό τραπεζικό σύστημα, θέμα που συζητήθηκε στο χθεσινό Συμβούλιο των υπουργών Οικονομικών των 27 της ΕΕ (Ecofin). Σε δεύτερη φάση, θέλουν επίσης να προχωρήσουν στη δημιουργία αποθεματικού από τη φορολόγηση των χρηματοοικονομικών συναλλαγών και να χρησιμοποιείται σε περίπτωση κατά την οποία μια τράπεζα οδηγείται σε αναδιάρθρωση ή σε διάλυση.

ΟΙ ΔΙΑΦΟΡΕΣ. Η εποπτεία των τραπεζών είναι εξαιρετικά ευαίσθητο ζήτημα, ικανό να δημιουργήσει μύρια όσα προβλήματα. Στην παρούσα φάση, η Γαλλία επιδιώκει να τεθούν υπό τον έλεγχο της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας – η οποία κατά βάση θα αναλάβει την εποπτεία – όλες οι ευρωπαϊκές τράπεζες, οι οποίες υπολογίζονται σε έξι χιλιάδες.

Η Γερμανία θεωρεί πως θα πρέπει να τεθούν υπό ευρωπαϊκό έλεγχο μόνο οι λεγόμενες συστημικές (δηλαδή οι πολύ μεγάλες) τράπεζες και όχι οι «μικρές», πολλές από τις οποίες είναι γερμανικές. Οι εκτός ευρώ χώρες έχουν κάθε λόγο να ανησυχούν για τις διαδικασίες εποπτείας και ελέγχων των τραπεζών τους από την ΕΚΤ στην οποία δεν μετέχουν, ενώ η Βρετανία ενδέχεται να οδηγηθεί ακόμη και σε αποχώρηση από την ΕΕ σε περίπτωση κατά την οποία αισθανθεί πως απειλούνται οι δραστηριότητες του Σίτι, το οποίο αποφέρει περί το 10% του βρετανικού ΑΕΠ.

Σε αυτή τη χαώδη κατάσταση, οι χώρες της ευρωζώνης γνωρίζουν ωστόσο ότι η επίτευξη συμφωνίας αποτελεί γι’ αυτές μονόδρομο. Και αυτό διότι ήδη έχουν συνομολογήσει πως αμέσως μετά την επίτευξη συμφωνίας για το θέμα της εποπτείας των τραπεζών θα εισέλθουν σε συζητήσεις για τους τρόπους με τους οποίους θα μπορούν στο μέλλον και σε περιπτώσεις ανάγκης να χρηματοδοτούνται οι προβληματικές τράπεζες από τον ευρωμηχανισμό οικονομικής σταθερότητας κατά τρόπο ώστε να μην επιβαρύνονται οι κρατικοί κορβανάδες των χωρών της ευρωζώνης.

ΟΙ ΑΡΜΟΔΙΟΤΗΤΕΣ. Παράλληλα οι χώρες της ευρωζώνης γνωρίζουν πως σταδιακώς θα μπορούσαν να διευρύνουν τις αρμοδιότητες του ευρωμηχανισμού και προς άλλες κατευθύνσεις. Θα μπορούσαν, για παράδειγμα, να συμφωνήσουν στη χρησιμοποίηση των πόρων του (ή και άλλων ευρωπαϊκών πόρων) για τη χρηματοδότηση προγραμμάτων διαρθρωτικών αλλαγών από κοινού συμφωνημένων ανάμεσα στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή και μια χώρα της ευρωζώνης. Για το θέμα αυτό υπάρχουν ισχυρές αντιστάσεις χωρών που φοβούνται πως με ανάλογες διαδικασίες επί της ουσίας υποβαθμίζεται η κοινοτική μέθοδος επίλυσης των προβλημάτων και αναβαθμίζεται η «α λα καρτ» αντιμετώπισή τους. Ανάλογες ενστάσεις προβάλλονται  και έναντι της ιδέας για τη δημιουργία ενός προϋπολογισμού της ευρωζώνης (κατά τα πρότυπα του κοινοτικού), οι πόροι του οποίου θα μπορούσαν την επόμενη πενταετία να χρησιμοποιηθούν μεταξύ των άλλων και για τη σύναψη δανείων στο όνομα της ευρωζώνης.

Παρά τις ποικίλες και ενδεχομένως εύλογες αντιδράσεις, η γενική εικόνα που υπάρχει στις Βρυξέλλες είναι πως τέσσερα χρόνια μετά το ξέσπασμα της κρίσης «κάτι κινείται» στην ευρωζώνη. Ιδέες, δράσεις και ενέργειες που κάποτε ήταν εκτός συζητήσεων σήμερα βρίσκονται στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων.

Ο από κοινού δανεισμός των χωρών της ευρωζώνης δεν θεωρείται πλέον «πεταμένα λεφτά», ενώ όλο και περισσότεροι είναι αυτοί που υποστηρίζουν πως όσο ταχύτερα προχωρήσει η ευρωζώνη στον από κοινού δανεισμό τόσο ταχύτερα θα επανέλθει στην οδό της σταθερότητας και της ανάπτυξης.