Εντός, εκτός και… μετά το ΠΑΣΟΚ

Το συνέδριο της Δράσης, την περασμένη εβδομάδα, ήταν η πρώτη απόπειρα συντονισμού των φιλελεύθερων δυνάμεων στην προσπάθεια δημιουργίας ενός νέου φιλοευρωπαϊκού κεντρώου κόμματος. Μια άλλη προσπάθεια, διαρκείας, στόχο έχει την ανασύνταξη του σοσιαλδημοκρατικού ευρωπαϊκού χώρου. Κινήσεις, ομάδες, πρώην στελέχη του ΠΑΣΟΚ συντηρούν μια κινητικότητα η οποία υπαγορεύεται από μια αναντίρρητη πραγματικότητα: η εκλογική και οργανωτική συρρίκνωση του ΠΑΣΟΚ δημιουργεί πολιτικό κενό στην περιοχή της παραδοσιακής Κεντροαριστεράς – κενό που δεν κατάφερε να καλύψει άλλος πολιτικός χώρος.

Η κινητικότητα εντάθηκε την περίοδο της κρίσης. Πολλές από τις κινήσεις δημιουργήθηκαν ως φόρουμ συζητήσεων για την κρίση και κυρίως εκφράζονται μέσα από παρεμβάσεις στο Ιντερνετ. Κάποιες τέτοιες κινήσεις στηρίχτηκαν σε μεσαίο στελεχικό δυναμικό υπουργείων και σε στενούς συνεργάτες και συμβούλους υπουργών. Πρόσωπα με καλές σπουδές και σαφή στόχευση υπέρ των μεταρρυθμίσεων και της ευρωπαϊκής πορείας της χώρας δεν περνούν πάντα χωρίς αμφισβήτηση: κατά καιρούς έχουν κατηγορηθεί για κυβερνητισμό ή για προσκόλληση στις εξουσιαστικές δομές.

Στον αντίποδα, οργανώθηκαν και λειτουργούν κινήσεις (όπως η Δυναμική Ελλάδα) που επιδιώκουν να δημιουργήσουν ει δυνατόν πανελλαδική οργανωτική δομή και στοιχειώδεις θέσεις σε βασικά ζητήματα οργάνωσης της χώρας: για την εκπαίδευση, τη φορολογία, την παραγωγικότητα, την καινοτομία, την υγεία. Ο καθηγητής στο LSE και υπουργός στην τελευταία κυβέρνηση Γιώργου Παπανδρέου, Ηλίας Μόσιαλος, επιμένει ότι δεν μπορείς να πηγαίνεις ψάχνοντας. «Χρειάζεται σαφής προγραμματική κατεύθυνση για το πού θα πάει η χώρα», δηλώνει. Η αλήθεια είναι ότι όλοι ψάχνουν αυτή τη σαφή προγραμματική κατεύθυνση. Ορισμένοι που παραδοσιακά βρέθηκαν στην Κεντροαριστερά (όπως, π.χ., ο Κωνσταντίνος Αλεξάκος, στέλεχος της δημοτικής παράταξης Καμίνη) μίλησαν στο συνέδριο της Δράσης.

ΖΗΤΩΝΤΑΣ ΠΡΟΣΩΠΟ. Ζητούμενο όλων αυτών των κινήσεων δεν είναι μόνο ο οργανωτικός και ιδεολογικός συντονισμός, αλλά και τα βασικά πρόσωπα που θα ηγηθούν ενός ενδεχόμενου σοσιαλδημοκρατικού μεταρρυθμιστικού σχηματισμού. Η ανάγκη να αναδειχθεί μια ηγετική μορφή με κύρος, λαϊκή απήχηση και ηγετικό προφίλ προέχει. Κόμματα χωρίς ηγετικές φυσιογνωμίες δεν μπορούν να υπάρξουν. Από τις φυσιογνωμίες αυτές, ορισμένοι δεν εξαιρούν πρόσωπα και του παλαιού ΠΑΣΟΚ – ορισμένοι μάλιστα, όπως ο Ανδρέας Λοβέρδος, έσπευσαν να δηλώσουν τη διαθεσιμότητά τους. Ο Μιχάλης Χρυσοχοΐδης είναι ακόμα αμφίθυμος ως προς τις επόμενες κινήσεις του, ο Γιάννης Ραγκούσης συζητεί με βουλευτές και πρόσωπα της πολιτικής ζωής και η Αννα Διαμαντοπούλου αναμένει τις εξελίξεις. Κάποιοι μιλούν για την ανάγκη ανάκλησης από την εφεδρεία προσώπων όπως ο Αλέκος Παπαδόπουλος και κάποιοι άλλοι πιστεύουν ότι ο ηγέτης θα είναι νεότερος, ότι θα προκύψει μέσα από τις ωσμώσεις του ευρύτερου χώρου.

Ο χρόνος διαρκεί πολύ, έλεγε, άλλωστε, ο γάλλος φιλόσοφος Λουί Αλτουσέρ, τον οποίο πολλοί από τους πιο θεωρητικίζοντες καθηγητές και διανοούμενους αυτών των κινήσεων επικαλούνται στις θεωρητικές θεμελιώσεις τους. Το θέμα είναι πάντα, όμως, πώς προχωράς από τη θεωρία στην πράξη.