Ο κροίσος που εξόργισε τον Ολάντ

Κάτι τέτοιες ημέρες, ο Λακσμί Μιτάλ ίσως εύχεται να μην του είχε δώσει ο πατέρας του, πίσω στο 1960, το όνομα της ινδουιστικής θεότητας του πλούτου, να ήταν άλλο το πεπρωμένο του. Ισως πάλι και όχι. Δεν είναι άσχημα να είσαι πρόεδρος, διευθύνων σύμβουλος και μεγαλομέτοχος της μεγαλύτερης χαλυβουργίας στον κόσμο, της ArcelorMittal. Μπορεί η περιουσία του Μιτάλ να μειώθηκε κατά 10 δισ. δολάρια το 2010 και το 2011, εξακολουθεί να αποτιμάται όμως από το «Φορμπς» στα 16 δισ. δολάρια. Μπορεί το όνομά του να κατρακύλησε σε μία χρονιά 15 θέσεις στη λίστα με τους κροίσους του αμερικανικού περιοδικού, παραμένει όμως ο 21ος πλουσιότερος άνθρωπος παγκοσμίως, ο δεύτερος πλουσιότερος άνθρωπος στην Ινδία, ο πλουσιότερος κάτοικος Βρετανίας – αυτό δεν είναι επίσημο – και ο 47ος ισχυρότερος άνθρωπος στον πλανήτη. Το άσχημο είναι να έχεις εμπλακεί σε μια διαμάχη με την κυβέρνηση μιας χώρας όπου απασχολείς, σε περίπου 150 εργοστάσια, 20.000 εργαζομένους και η οποία σου απέφερε πέρυσι κάπου 4,6 δισ. ευρώ, το ένα έκτο των συνολικών εσόδων σου σε ολόκληρο τον κόσμο.

ΤΕΛΕΥΤΑΙΑ ΠΡΟΘΕΣΜΙΑ. Με το που έδειξε το ρολόι μεσάνυχτα, έληξαν ουσιαστικά δύο διορίες. Η μία είχε δοθεί από την ArcelorMittal: εφόσον δεν βρισκόταν αγοραστής, δύο υψικάμινοι στο σύμπλεγμα του ομίλου στη Φλοράνζ, που παράγουν ακατέργαστο ή υγρό χάλυβα και δεν είναι πλέον βιώσιμες λόγω οικονομικής κρίσης και μείωσης της ζήτησης, θα κλείσουν – που σημαίνει ότι 629 εργαζόμενοι θα πάψουν να έχουν λόγο ύπαρξης. Η άλλη είχε δοθεί από την κυβέρνηση Ολάντ: εφόσον ο πρόεδρος της ArcelorMittal, ο Λακσμί Μιτάλ, δεν συμφωνούσε να πουλήσει σε κάποιον ιδιώτη το σύνολο της βιομηχανικής εγκατάστασης στη Φλοράνζ, όχι μόνο τις δύο υψικαμίνους αλλά και τις υπόλοιπες, κερδοφόρες μονάδες, το Παρίσι θα προχωρούσε σε «προσωρινή» εθνικοποίησή του.

Και οι δύο πλευρές είχαν τα επιχειρήματά τους. Σύμφωνα με το Παρίσι, το 2006, όταν η Mittal συγχωνεύτηκε (βασικά επρόκειτο για εχθρική εξαγορά) με την Arcelor, την κληρονόμο μεγάλου μέρους των παλιών χαλυβουργιών Γαλλίας, Λουξεμβούργου και Ισπανίας, ο Μιτάλ υποσχέθηκε να κρατήσει στο φουλ την παραγωγή χάλυβα στη Φλοράνζ· επανέλαβε μάλιστα την υπόσχεσή του το 2009. Για «υποσχέσεις που δεν τηρήθηκαν, εκβιασμό και απειλές» τον κατηγόρησε ο (πιο αριστερός) υπουργός του Ολάντ, Αρνό Μοντμπούρ. Ο Μοντμπούρ είπε μάλιστα στον Μιτάλ πως «δεν είναι πια καλοδεχούμενος» στη Γαλλία· μετά το πήρε πίσω και διευκρίνισε πως έβγαλε κόκκινη κάρτα μόνο «στις μεθόδους του». Σε ρόλο εμπρηστή ο δήμαρχος του Λονδίνου Μπόρις Τζόνσον διακήρυξε πως οι «αβράκωτοι» της Γαλλικής Επανάστασης «άλωσαν την κυβέρνηση στο Παρίσι» και διαμήνυσε σε άψογα γαλλικά στον Μιτάλ και όποιον άλλο απειλείται: «Venez a Londres, mes amis» («Ελάτε στο Λονδίνο, φίλοι μου»). Σε ρόλο πυροσβέστη, ο γάλλος υπουργός Οικονομικών, Πιερ Μοσκοβισί, διαβεβαίωσε όσους ανησυχούν – και είναι πολλοί οι επενδυτές που ανησυχούν – πως η προοπτική μιας προσωρινής εθνικοποίησης του συμπλέγματος στη Φλοράνζ είναι ειδική περίπτωση και επ’ ουδενί δεν σημαίνει ότι δρομολογούνται άλλες ανάλογες κινήσεις. «Σκανδαλώδη» χαρακτήρισε τα κυβερνητικά σχέδια η Λοράνς Παριζό, η επικεφαλής της γαλλικής ομοσπονδίας εργοδοτών, της Medef. Αλλες φωνές που να τον στηρίζουν όμως δεν βρήκε τις τελευταίες ημέρες στη Γαλλία ο Λακσμί Μιτάλ, ούτε καν από τη Δεξιά.

Slumdog millionaire ο Μιτάλ επ’ ουδενί δεν είναι. Δεν γεννήθηκε σε καμία παραγκούπολη της Βομβάης, γεννήθηκε στο Ρατζαστάν, ο ένας από τους τρεις γιους ενός επιχειρηματία: ο πατέρας του, Μοχάν Λαλ Μιτάλ, είχε ένα μικρό χαλυβουργείο. Ο Μιτάλ σπούδασε στο Ινδικό Ινστιτούτο Κοινωνικής Πρόνοιας και Επιχειρηματικού Μάνατζμεντ στην Καλκούτα και ξεκίνησε την καριέρα του στη δουλειά του μπαμπά, αλλά από εκεί και πέρα οι πληροφορίες είναι κάπως αντικρουόμενες: κάποιες τον θέλουν να τα έσπασε με την οικογένειά του και να είναι ο μόνος υπεύθυνος της αυτοκρατορίας που δημιούργησε. Αλλες να έπεισε ο ίδιος τον πατέρα του να επεκταθεί, κατασκευάζοντας ένα χαλυβουργείο σε ορυζώνα που είχε αγοράσει στην Ινδονησία, μετέπειτα βάση μιας αυτοκρατορίας που έφτασε το 2011 να απασχολεί 260.000 ανθρώπους σε ολόκληρο τον κόσμο, τους μισούς στην Ευρώπη, και να παράγει κάπου 86 τόνους χάλυβα ετησίως, ποσότητα δύο φορές μεγαλύτερη απ’ ό,τι ο βασικός ανταγωνιστής της, η ιαπωνική Nippon Steel.  

Εκείνο για το οποίο δεν υπάρχει αμφιβολία είναι πως ο Μιτάλ απολαμβάνει τη μεγάλη ζωή. Ο γάμος της θυγατέρας του, Βανίσα, στο Παρίσι, το 2005, διήρκεσε πέντε ημέρες (περιελάμβανε συναυλία της Κάιλι Μινόγκ και ντινέ στις Βερσαλλίες) και θεωρείται ως ο δεύτερος ακριβότερος στην Ιστορία. Το βασικό του σπίτι στο Λονδίνο (γιατί έχει κι άλλα) φέρει το παρατσούκλι Ταζ Μιτάλ, διότι είναι διακοσμημένο με μάρμαρο από το ίδιο λατομείο που τροφοδότησε το Ταζ Μαχάλ. Ο Μιτάλ το αγόρασε το 2004 από τον Μπέρνι Εκλεστοουν, το αφεντικό της Φόρμουλα 1, έναντι 99 εκατομμυρίων ευρώ, χαρακτηρίστηκε τότε το ακριβότερο σπίτι στον κόσμο. Στην ιδιοκτησία του έχει επίσης ένα «όχημα αναψυχής» – πραγματικό κινητό παλάτι -, ένα πολυτελές αποικιακό μπανγκαλόου στο Νέο Δελχί, ένα σαλέ στο Σεν Μόριτς, ένα ιδιωτικό τζετ αξίας 30 εκατομμυρίων ευρώ και ένα γιοτ αξίας 115 εκατομμυρίων ευρώ. Τη σύζυγό του, Ούσα, την παντρεύτηκε με συνοικέσιο, ως είθισται στην Ινδία, είχαν συναντηθεί μόνο μία ή δύο φορές πριν από τον γάμο, εκείνη πάντως έχει δηλώσει πως ήταν αρκετές για να ερωτευτούν. Τον γιο του, Αντίτια, τον έχει διορίσει οικονομικό διευθυντή του ομίλου.

ΚΑΤΗΦΟΡΟΣ. Ο Μιτάλ είναι αποκλειστικά χορτοφάγος και φανατικός της γιόγκα, η όποια ευαισθησία προδίδουν αυτά τα δύο χαρακτηριστικά πάντως μάλλον περιορίζεται στην προσωπική του ζωή· ως αφεντικό δεν θεωρείται ιδανικό (η γαλλική Αρχή Ανταγωνισμού τού έχει επιβάλει πρόστιμα άνω των 300 εκατομμυρίων ευρώ και τα γαλλικά εργατοδικεία τον έχουν καταδικάσει τουλάχιστον δέκα φορές για παραβιάσεις εργασιακών δικαιωμάτων) και ως επιχειρηματίας έχει εμπλακεί στο παρελθόν σε αρκετά σκάνδαλα. Η φετινή χρονιά είναι όμως που εξελίσσεται για αυτόν σε annus horribilis. Η μετοχή του ομίλου του έχει χάσει κάπου 20% της αξίας της, τόσο η Moody’s όσο και η Standard & Poor’s υποβίβασαν την πιστοληπτική ικανότητά της σε «σκουπίδι». Και μετά, ο Μιτάλ συνάντησε τον Ολάντ.