Συντροφικές ασκήσεις ισορροπίας

Το πρώτο ουσιαστικό βήμα προς τη μετατροπή του σε ενιαίο κόμμα κάνει ο ΣΥΡΙΖΑ-Ενωτικό Κοινωνικό Μέτωπο αυτό το Σαββατοκύριακο με τη διεξαγωγή της Πανελλαδικής Συνδιάσκεψης στο Στάδιο Ειρήνης και Φιλίας. Εκεί, με κόκκινο φόντο και υπό το σύνθημα: «Χτίζουμε μια κοινωνία αλληλεγγύης, δικαιοσύνης, δημοκρατίας», κορυφαία στελέχη και εκλεγμένοι αντιπρόσωποι από τα 30.000 μέλη του κόμματος θα καταθέσουν τις απόψεις τους γύρω από τη διαμόρφωση της ιδεολογικής ταυτότητας αλλά και τη μετάβαση, πολιτική και οργανωτική, από τις δώδεκα συνιστώσες και τους «δώδεκα αρχηγούς κομμάτων» στην «ενιαία συνισταμένη» του νέου κόμματος.

Ζητήματα όπως η έξοδος από την κρίση, οι σχέσεις με την Ευρωπαϊκή Ενωση, το ευρώ, η διαχείριση του χρέους, η οργάνωση των μελών, ο νέος ρόλος των συνιστωσών, οι συμμαχίες με άλλες πολιτικές δυνάμεις, η υποδοχή στελεχών από άλλα κόμματα, αλλά και το ποιο θα είναι το κέντρο βάρους της ιδεολογικής και πολιτικής ταυτότητας του νέου κόμματος θα βρεθούν στο επίκεντρο του ενδιαφέροντος. Ο επικεφαλής της Κοινοβουλευτικής Ομάδας του ΣΥΡΙΖΑ πάντως, με την πρόσφατη τοποθέτησή του για την ανάγκη να υπάρξει ένα πειστικό κυβερνητικό πρόγραμμα που θα αντέχει στη σκληρή κριτική και να περάσει το κόμμα από τη θεωρία στην πράξη, έδωσε ένα στίγμα του πού περίπου θέλει να «πάει το σκάφος». Οπως συγκλίνουν όμως όλες οι εκτιμήσεις, η τοποθέτηση του κ. Τσίπρα στη Συνδιάσκεψη δεν πρόκειται να οξύνει ή να πολώσει τα πράγματα, αλλά να ισορροπήσει και να συνθέσει απόψεις.

Αυτό το τριήμερο, όπως λένε όλες οι πλευρές, δεν αναμένονται αποφάσεις. Οι συνιστώσες, για παράδειγμα, θα εξακολουθήσουν να λειτουργούν ως κόμματα έως το ιδρυτικό Συνέδριο του ενιαίου πλέον ΣΥΡΙΖΑ την άνοιξη. Ωστόσο θα αναδειχθούν οι συσχετισμοί, οι ιδεολογικές συμμαχίες και οι σφαίρες επιρροής. Και ενώ το σχέδιο της Διακήρυξης διά χειρός Αριστείδη Μπαλτά, αναμένεται να περάσει ομόφωνα από το σώμα των 3.100 αντιπροσώπων στη Συνδιάσκεψη, σε ένα δεύτερο επίπεδο κάθε πλευρά θα χρησιμοποιήσει κάθε συμβολισμό για να διευρύνει το πεδίο της.

Από τη Συνδιάσκεψη θα προκύψει ένα όργανο πιθανόν 301 μελών, επίσης μεταβατικό. Από αυτό τους 75 θα ορίσουν οι συνιστώσες – ο Συνασπισμός ως πολυπληθέστερη παίρνει τη μερίδα του λέοντος – και τους 226 θα εκλέξει η Συνδιάσκεψη. Από εκεί θα βγει και ένα μικρότερο όργανο, 35 μελών. Το σχήμα αυτό θα λειτουργήσει μέχρι το Συνέδριο. Οι συνιστώσες θα εξακολουθήσουν να λειτουργούν ως αυτόνομα κόμματα-μέσα-στο-κόμμα με δική τους δομή έως το ιδρυτικό Συνέδριο. Είναι όμως σαφές ότι αυτό το σχήμα που λειτουργούσε όταν ο ΣΥΡΙΖΑ ήταν της τάξης του 4,5% θα είναι δύσκολο να λειτουργήσει και να καλύψει τις ανάγκες του νέου ρόλου του, ως αξιωματικής αντιπολίτευσης. Και μπορεί ο αριθμός των 30.000 νέων μελών του ΣΥΡΙΖΑ να είναι κατώτερος των προσδοκιών της ηγεσίας, σε επίπεδο οργάνωσης, όμως, αυτός είναι τριπλάσιος από εκείνον πριν από τις εκλογές. Ετσι, είναι εμφανές πως απαιτείται νέου τύπου οργανωτική δομή, ενόψει μάλιστα διεκδίκησης της εξουσίας.

Κατά τα  άλλα, η Πανελλαδική Συνδιάσκεψη που άρχισε χθες το βράδυ στο Στάδιο Ειρήνης και Φιλίας αναμένεται να εξελιχθεί μάλλον σε άσκηση εσωκομματικών ισορροπιών παρά σε ξεκαθάρισμα των λογαριασμών, ενώ οι τοποθετήσεις δεν αναμένεται να αφήσουν χώρο για εντάσεις. Φράσεις όπως «πλουραλισμός απόψεων», «αυτοοργάνωση», «αλληλεγγύη» και «κοινωνικά κινήματα» μάλλον «θα τους αφήσουν όλους ευχαριστημένους», παρά θα αναμοχλεύσουν εντάσεις, όπως σχολίαζε με νόημα ανένταχτος του Συνασπισμού.

 Τους πέντε μήνες που μεσολάβησαν από τις εκλογές, όλοι οι παίκτες έλαβαν θέσεις στρατηγικής σημασίας στη σκακιέρα του ΣΥΡΙΖΑ. Και οι διεργασίες εγγραφής νέων μελών όπως και η εκλογή αντιπροσώπων στη Συνδιάσκεψη ανέδειξαν πλήρως το νέο σκηνικό που διαμορφώνεται στο εσωτερικό του κόμματος, που μοιάζει να χωρίζεται στα δύο.

Από τη μια πλευρά είναι οι λεγόμενοι προεδρικοί και από την άλλη το Αριστερό Ρεύμα. Πρόκειται για τις δύο σημαντικές τάσεις στο εσωτερικό του Συνασπισμού γύρω από τις οποίες τοποθετούνται ως δορυφόροι και οι λοιπές συνιστώσες του ΣΥΡΙΖΑ. Στους πρώτους, οι οποίοι έχουν πλειοψηφία της τάξης του 70%, συγκαταλέγεται η πλειονότητα των συνιστωσών: η Κομμουνιστική Οργάνωση Ελλάδας (Ρούντι Ρινάλντι), η τριάδα της Ανάσας – Ανανεωτική Κομμουνιστική Οικολογική Αριστερά  (Θεανώ Φωτίου, Πάνος Λάμπρου), Ρόζα (Κώστας Αθανασίου) και Αντικαπιταλιστική Πολιτική Ομάδα (Γιώργος Σαπουνάς), – το Ενωτικό Κοινωνικό Μέτωπο των προερχόμενων από το ΠΑΣΟΚ στελεχών (Π. Κουρουμπλής, Αλ. Μητρόπουλος). Επίσης η Πλατφόρμα 2010, τάση του ΣΥΝ (Δ. Παπαδημούλης, Ρένα Δούρου, Γιάννης Μπαλάφας).

Στην πλευρά της μειοψηφίας, η άποψη της οποίας θα κατοχυρώνεται και καταστατικά, συγκαταλέγονται η Διεθνιστική Εργατική Αριστερά (Αντ. Νταβανέλλος), η Κίνηση για την Ενότητα Δράσης της Αριστεράς (Γ. Θεωνάς), η τάση του ΣΥΝ Αριστερή Ανασύνθεση (Γ. Χελάκης, Β. Πιλάλης), ενώ δεν αποκλείεται να ενταχθεί και η ομάδα του Νέου Αγωνιστή, της Νίνας Κασιμάτη (πρώην νεολαίοι ΠΑΣΟΚ). Ηγετική θέση στη μειοψηφία έχει η τάση του Συνασπισμού Αριστερό Ρεύμα των Παναγιώτη Λαφαζάνη, Δημήτρη Στρατούλη, Αλέκου Καλύβη, Νίκου Παπατριανταφύλλου, ενώ κοντά στο Ρεύμα είναι και ανένταχτοι όπως ο Θ. Δρίτσας.

Η θέση για το ευρώ, οι συμμαχίες του κόμματος, τα ανοίγματα, η υποδοχή στελεχών από άλλους πολιτικούς χώρους, η σχέση με τους πολίτες, η οργανωτική δομή του νέου κόμματος, η τύχη των συνιστωσών ως αυτόνομα κόμματα, η εκλογή του προέδρου και, φυσικά, τα θέματα διαμόρφωσης της ιδεολογικής και πολιτικής ταυτότητας είναι μόνο ορισμένα από τα κεφάλαια που θα απασχολήσουν τη Συνδιάσκεψη. Οπως τονίζεται από στελέχη της Κουμουνδούρου, στο πλαίσιο των εργασιών του τριημέρου αναμένεται κυρίως η τοποθέτηση στελεχών και ομάδων γύρω από τα θέματα αυτά και όχι η λήψη σημαντικών αποφάσεων, η οποία μετατίθεται για το ιδρυτικό Συνέδριο της επόμενης άνοιξης.

Ηδη κορυφαία στελέχη, στο πλαίσιο του διαλόγου που έχει ανοίξει εδώ και δύο μήνες σε επίπεδο βάσης και οργανώσεων, έχουν τοποθετηθεί για αρκετά από τα ζητήματα. Ενδεικτικό του κλίματος που επικρατεί στο εσωτερικό του κόμματος είναι ότι όλες οι πλευρές είναι προσεκτικές στις διατυπώσεις και αποφεύγουν να τραβήξουν το σχοινί, ακόμα και σε θέματα στα οποία υπάρχει διαφωνία.  

Σε ό,τι αφορά την υποδοχή νέων μελών, ιδιαίτερα κορυφαίων στελεχών από το ΠΑΣΟΚ, οι τοποθετήσεις ποικίλλουν. Οπως τονίζει ο κοινοβουλευτικός εκπρόσωπος Δημ. Παπαδημούλης, «είμαστε ανοιχτοί στον κόσμο, ο οποίος έρχεται για να προσφέρει, για να ακουμπήσει σε εμάς την ελπίδα του, την κοινωνική του ανάγκη, το όραμά του και είναι δική μας μαγκιά και δικό μας στοίχημα αυτούς που δεν είναι αριστεροί να τους βοηθήσουμε να γίνουν αριστεροί μέσα από τη συνύπαρξη. Την ίδια ώρα, είμαστε ερμητικά κλειστοί στους αλεξιπτωτιστές, τα λαμόγια της εξουσίας και όσους θέλουν να χρησιμοποιήσουν το ρεύμα ΣΥΡΙΖΑ στην κοινωνία ως κολυμβήθρα του Σιλωάμ».