[Επιφυλλίδα] Ωδή στην ηθοποιό Νίτσα Μαρούδα

Νίτσα Τσαγανέα, Νίτσα Ζαφειρίου, Νίτσα Μόλλυ, Νίτσα Μαρούδα… Σίγουρα θα υπάρχουν κι άλλες ηθοποιοί και τραγουδίστριες με το όνομα Νίτσα και τους ζητάμε συγγνώμη αν συμβαίνει να είναι ζωντανές, διπλή όμως εκφράζουμε την συγγνώμη μας αν τύχει και έχουν πεθάνει.

Δεν είναι λίγο να έχεις ως καλλιτέχνις το όνομα «Νίτσα» όταν υπήρξε ως τίτλος διηγήματος («Η κυρία Νίτσα») του Μ. Καραγάτση. Χώρια που το διήγημα αυτό υπήρξε η παρθενική εμφάνιση στα γράμματα του δημιουργού του «Γιούγκερμαν» και της «Μεγάλης χίμαιρας» ενώ βραβεύτηκε σε διαγωνισμό του περιοδικού «Νέα Εστία» το 1928.

Και αν έχουν περάσει 84 χρόνια από τη βράβευση της «Κυρίας Νίτσας», σαφέστατα είναι πολύ λιγότερα τα χρόνια από τότε που κυριαρχούσαν η έστω δρούσανε  στον κινηματογράφο, στη σκηνή και στην πίστα οι καλλιτέχνιδες που μνημονεύσαμε.

Δεν έχουμε καμιά πρόθεση να ειρωνευτούμε ή να καγχάσουμε. Αλλωστε, μας είναι τόσο ξένες οι έννοιες ειρωνεία και καγχασμός σε σημείο που η πάγια έκφραση «ο άνθρωπος αυτός διακρίνεται για τη λεπτή του ειρωνεία» να μας προκαλεί σχεδόν αποστροφή. Προθάλαμος του καγχασμού η ειρωνεία, βαρύνονται και ο πρώτος και η δεύτερη με κατεστραμμένες συναισθηματικά και ψυχολογικά ζωές.

Δεν είναι λίγοι, αντίθετα είναι πάρα πολλοί, χιλιάδες θα λέγαμε, οι φαν του ελληνικού κινηματογράφου της δεκαετίας του ’60 που θυμούνται το ξανθό, χαριτωμένο, επιτηδευμένα «χαζό» μουτράκι της ηθοποιού Νίτσας Μαρούδα.

Αξίζει να αναρωτηθούμε πώς γίνεται ένα πρόσωπο που δεν διέγραψε καλλιτεχνικά μια μεγάλη μεγάλη καριέρα να μεταβάλλεται σε σημείο αναφοράς ώστε να επανέρχονται μαζί με το ίδιο χρόνια, περιβάλλοντα και άνθρωποι. Πώς γίνεται και μια συγκεκριμένη σκηνή της Νίτσας Μαρούδα στην ταινία «Δεσποινίς διευθυντής» να ξεσηκώνει πολύ πιο δραστήριες συγκινήσεις σε σχέση με τις «Ιστορίες του Πόρτο Λεόνε» (πρόκειται για τον Πειραιά) του Χρήστου Λεβάντα, ένα πεζογραφικό βιβλίο της ίδιας περίπου εποχής (αν συμβαίνει μάλιστα να το θυμάται έστω και ένας). Οσο κι αν το αισθανόμαστε να μας θίγει πνευματικά, η εξήγηση δεν μπορεί παρά να είναι μόνο μία: Το επιπόλαια χαριτωμένο, το κουτό, το φτηνό συχνά, αν συμβεί να διασωθούνε, αποκτούν μια παράξενη γλυκύτητα, σε κάνουν να τα νοσταλγείς περίπου σαν έναν παράδεισο που, ενόσω τον ζούσες, δεν καταλάβαινες την σημασία που θα αποκτούσε για σένα μετά από 50 και 60 χρόνια.

«Σκύβαλα» και «άχυρα» συμβαίνει να χαρακτηρίζει ένας φίλος, πολύ αυστηρός διανοούμενος, όλα τα καλλιτεχνικά δημιουργήματα που δεν έχουν την πρόθεση να αναμετρηθούν με τη «Θεία Κωμωδία» του Δάντη και το «Μαγικό βουνό» του Τόμας Μαν.

Είναι αυτή η αλήθεια; Ολα μπορούν να οργανωθούν εκτός από τα παιχνίδια που στήνει ο χρόνος, όχι μόνο στην προσωπική μας ζωή, αλλά και στην αντίστοιχη καλλιτεχνική και πολιτική.

Υπ’ αριθμόν ένα παράδειγμα ο ίδιος μας ο εαυτός. Ξεκινάμε έκδοτοι και καταλήγουμε μοναχοί, μας τρομάζει η απώλεια αγαπημένων προσώπων και επιβιώνουμε σαν να μην τους είχαμε ποτέ γνωρίσει. Οπως ακριβώς το όνομα «Νίτσα Μαρούδα» επέζησε σε έναν χρόνο στον οποίο σίγουρα δεν θα είχε προσβλέψει. Και είναι ακριβώς σαν να παραμερίζουν οι αιώνες με την ακατάβλητη δύναμη του Σαίξπηρ και του Ντοστογιέφσκι, προκειμένου να περάσει και να σταθεί με την ψευδαίσθηση κάποιας διάρκειας το βουρκωμένα θνησιγενές της μοίρας μας.