Το «αναρχικό» παραμύθι του Τζόις

Έως τώρα γνωρίζαμε το «Η γάτα και ο διάολος» (εκδ. Ηριδανός) που είχε γράψει ο διάσημος Ιρλανδός για τον εγγονό του, Στίβεν. Σήμερα, χάρη στον ετεροθαλή αδελφό τού Στίβεν και σε έναν μικρό ιρλανδικό οίκο που έκανε σημαία του τη νομοθεσία για τη χρονική προστασία της πνευματικής ιδιοκτησίας, έχουμε στα χέρια μας ένα ακόμη παραμύθι του Τζόις. Πρωταγωνιστής του, «ένας τζοϊσικώς αναιδέστατος Δούρειος Γάτος που χλευάζει την καταστολή» όπως λέει χαρακτηριστικά ο μεταφραστής του (και συγγραφέας) Γιώργος – Ικαρος Μπαμπασάκης.

Πρόκειται για μια διασκεδαστική, λίγο σουρεαλιστική ιστορία που κλείνει το μάτι στους μεγάλους αναφορικά με τη σημασία του κοινού νου και κατ’ επέκταση της ελευθερίας. Ο συγγραφέας του «Οδυσσέα», της «Αγρύπνιας του Φίνεγκαν», των «Δουβλινέζων» κ.ά. απευθύνεται στον εγγονό του (που είναι σήμερα 80άρης), στην ουσία όμως προτρέπει εμάς να βασιζόμαστε στην προσωπική μας ορθή σκέψη και αν τυχόν αυτό δεν είναι δυνατόν, καλύτερα να  συμβουλευόμαστε όχι αστυφύλακες αλλά… γατιά.

Η περιπέτεια της έκδοσης του παραμυθιού αποτυπώνει τις μάχες που γίνονται γύρω από τα κατάλοιπα των μεγάλων συγγραφέων και την οικονομική τους αξιοποίηση. Ολα άρχισαν ως εξής: το 2006, ο Χανς Ε. Γιάνκε, θετός γιος τού γιου του Τζόις από τον δεύτερο γάμο του, δώρισε ένα παλιό μπαούλο στο Ιδρυμα Τζέιμς Τζόις στη Ζυρίχη.

Μεταξύ των εκατοντάδων και πάσης φύσεως εγγράφων που εμπεριείχε, υπήρχε και μια επιστολή με ημερομηνία 5 Σεπτεμβρίου 1936. Παραλήπτης της ήταν ο τετράχρονος Στίβεν, μοναδικός εγγονός εξ αίματος του συγγραφέα, στον οποίο ο Τζόις ιστορούσε το σύντομο αυτό παραμύθι για τις «Γάτες της Κοπεγχάγης».

Τον Φεβρουάριο του 2012 το ανέκδοτο αυτό κείμενο εμφανίζεται στον κατάλογο του ιρλανδικού οίκου Ithys press, ο οποίος κυκλοφορεί μόλις 200 αντίτυπά του, εικονογραφημένα από τον διάσημο αμερικανό καρτουνίστα Κέισι Σόροου, η τιμή των οποίων ξεκινούσε από τα 300 ευρώ και έφτανε ώς τα 1.200. Επειτα από την κυκλοφορία, το Ιδρυμα Τζόις εκδίδει ανακοίνωση χαρακτηρίζοντας την έκδοση «αίσχος» και «προσβολή» καθώς ο οίκος δεν είχε ζητήσει σχετική άδεια. Ομως οι ιρλανδοί εκδότες απαντούν ότι από την 1η Ιανουαρίου του 2012 τα έργα του Τζόις αποτελούν κοινό κτήμα, περιλαμβανομένων και όσων ακόμα δεν έχουν εκδοθεί!  

«Αλίμονο! Γάτα Κοπεγχάγης να σου στείλω δεν μπορώ, γιατί γάτες δεν έχει στην Κοπεγχάγη εδώ. Πολλά ψάρια έχει, ποδήλατα πολλά, καθόλου όμως γατιά» γράφει ο Τζόις στον εγγονό του. Ομως δεν υπάρχουν και αστυφύλακες, τουλάχιστον στους δρόμους, καθώς «όλο ραχάτι την περνάνε στο κρεβάτι».

Υπάρχουν όμως «ένα σωρό αγόρια νεαρά, στα κόκκινα ντυμένα» που «γυρνάν με τα ποδήλατα, με κάρτες, τηλεγραφήματα και γράμματα φορτωμένα». Τα περισσότερα από τα γράμματα αυτά είναι για τους αστυφύλακες. Τα γράφουν κυρίες που τους ζητούν «να τις βοηθήσουν το δρόμο με ασφάλεια να διασχίσουν». Οι αστυφύλακες όμως δεν το κουνάνε ρούπι. Διαβάζουν τα γράμματα ξαπλωμένοι κι έπειτα δίνουν εντολές στα παιδιά τα ντυμένα στα κόκκινα και εκείνα τρέχουν και λένε στον καθένα τι να κάνει.

Για να απαλλάξει τους Δανούς από τους νωθρούς αστυφύλακες, όταν ο Τζόις επιστρέψει στην Κοπεγχάγη, θα φέρει, γράφει, και μια γάτα η οποία θα τους δείξει πώς τους δρόμους να διασχίζουν δίχως να χρειάζονται οδηγίες των αστυφυλάκων.