Ο φοιτητής που λάτρευε τις ελεύθερες εκλογές

Είναι από σήμερα ο δεύτερος τη τάξει στο ΚΚΚ. Θα είναι από τον ερχόμενο Μάρτιο ο νέος πρωθυπουργός της Κίνας. Ο Λι Κετσιάνγκ είναι επίσης ο μοναδικός αξιωματούχος στην κορυφή του κινεζικού πολιτικού συστήματος που έχει συμμετάσχει σε μια πραγματική, ανταγωνιστική εκλογική διαδικασία.

Ηταν το 1980 όταν εξελέγη επικεφαλής του φοιτητικού συλλόγου στο Πανεπιστήμιο του Πεκίνου, όπου οι φιλελεύθερες πολιτικές ιδέες ήταν τότε της μόδας. Το κατά πόσο αυτό το πρώιμο φλερτ με τη δημοκρατία είχε κάποια διαρκή επιρροή στον Λι θα φανεί, όπως επισημαίνουν οι «Φαϊνάνσιαλ Τάιμς», πολύ σύντομα. Οι όποιες ελπίδες πάντως πως ο 57χρονος Λι, που γεννήθηκε στην επαρχία Ανουί της Κίνας το 1955 και εστάλη ως νέος, στη διάρκεια της Πολιτιστικής Επανάστασης, για «επανεκπαίδευση» στην ύπαιθρο, θα αποδειχθεί φιλομεταρρυθμιστής ηγέτης έχουν τις ρίζες τους στα φοιτητικά του χρόνια. Οχι μόνο είχε ταχθεί υπέρ των ανοιχτών και ελεύθερων εκλογών, είχε επίσης μελετήσει σε βάθος την αγγλική γλώσσα και τη νομική επιστήμη, υπό την καθοδήγηση ενός καθηγητή που δίδασκε Συνταγματική Δημοκρατία.

ΤΟ ΣΚΑΝΔΑΛΟ ΜΕ ΤΟ ΑIDS. Ο Λι μιλάει σήμερα τα καλύτερα αγγλικά μεταξύ των ηγετών της Κίνας. Ανηφορίζοντας προς την κορυφή της κινεζικής πολιτικής, εντούτοις, μοιάζει να «ξεφορτώθηκε» μεγάλο μέρος του ιδεαλισμού του. Το πιο χαρακτηριστικό επεισόδιο της καριέρας του ήταν ο τρόπος με τον οποίο χειρίστηκε ένα σκάνδαλο με μολυσμένο από τον ιό του Aids αίμα στη Χενάν, μια φτωχή επαρχία της Κεντρικής Κίνας όπου υπηρέτησε ως κυβερνήτης από τα τέλη της δεκαετίας του 1990. Χωρικοί πληρώθηκαν για να δωρίσουν αίμα το οποίο – σε πολλές περιπτώσεις – τοποθετήθηκε σε κοινή τράπεζα και στη συνέχεια επανεγχύθηκε, αφού αφαιρέθηκε το πλάσμα. Δεκάδες χιλιάδες μολύνθηκαν από Aids. Οταν αποκαλύφθηκε το σκάνδαλο, ο Λι ηγήθηκε μιας εκστρατείας φίμωσης Τύπου και ακτιβιστών. Η κυβέρνησή του χρειάστηκε πέντε χρόνια για να αναγνωρίσει το πρόβλημα.

Ο Λι επικρίθηκε στους επίσημους κύκλους για έλλειψη αποφασιστικότητας, κριτική που ακούγεται και σήμερα. Δυο άσοι στο μανίκι του όμως τον προστάτευσαν τότε, ανοίγοντάς του στη συνέχεια τον δρόμο για την κορυφή. Ο πρώτος ήταν ένας ισχυρός πολιτικός πάτρωνας – ο Πρόεδρος Χου Τζιντάο. Ο Λι προσέλκυσε την προσοχή του Χου στην Κομμουνιστική Νεολαία: ο Χου ήταν επικεφαλής της στα μέσα της δεκαετίας του 1980, ο Λι τον διαδέχθηκε στο πόστο στις αρχές της δεκαετίας του 1990. Το δεύτερο πλεονέκτημα του Λι είναι πως θεωρείται ικανός διαχειριστής της οικονομίας – και η οικονομία αποτελεί βασική ευθύνη του πρωθυπουργού. Επειτα από ένα μεταπτυχιακό στα νομικά, ο Λι απέκτησε διδακτορικό στα οικονομικά από το Πανεπιστήμιο του Πεκίνου. Τα επόμενα πέντε χρόνια υπηρέτησε ως αντιπρόεδρος της «μικρής χρηματοπιστωτικής και οικονομικής ηγετικής ομάδας» της Κεντρικής Επιτροπής, μια θέση που του χάρισε τον δεύτερο σημαντικότερο ρόλο όσον αφορά τα οικονομικά ζητήματα έπειτα από τον Γουέν Τζιαμπάο.

Πιστεύεται πως έπαιξε ρόλο στην έκθεση «Κίνα 2030» που συνέταξε η Παγκόσμια Τράπεζα καθώς και στο Κέντρο Ερευνας για την Ανάπτυξη, μια «δεξαμενή σκέψης» υπό την κινεζική κυβέρνηση που συνέστησε τον περιορισμό της ισχύος των κρατικών επιχειρήσεων. Το γεγονός αυτό εμπνέει αισιοδοξία πως, παρότι ο Λι μπορεί να άφησε πίσω στο πανεπιστήμιο τις όποιες μεταρρυθμιστικές πολιτικές ιδέες του, θα προωθήσει χρηματοπιστωτικές μεταρρυθμίσεις οι οποίες θα οδηγήσουν τη δεύτερη μεγαλύτερη οικονομία του κόσμου σε ένα πιο βιώσιμο αναπτυξιακό μοντέλο.