Οι πέντε προκλήσεις για την οικονομία των ΗΠΑ

Η μάχη για την προεδρία των ΗΠΑ τελείωσε αλλά όπου να ‘ναι ξεκινά η μάχη για να αποτραπεί η εκ νέου βύθιση της αμερικανικής οικονομίας στην ύφεση. Ο Μπαράκ Ομπάμα, που επέστρεψε χθες στον Λευκό Οίκο, μίλησε τηλεφωνικά με τους επικεφαλής των Δημοκρατικών και των Ρεπουμπλικανών στο Κογκρέσο για να δει τι περιθώρια υπάρχουν για διακομματική συνεργασία στο μέγα ζήτημα του «δημοσιονομικού γκρεμού».

Ο αμερικανός Πρόεδρος έχει λιγότερο από δύο μήνες προκειμένου να επιτύχει συμφωνία με τους Ρεπουμπλικανούς στο Καπιτώλιο για το θέμα του προϋπολογισμού, ούτως ώστε να μην ισχύουν αυτομάτως από την 1η Ιανουαρίου μεγάλες περικοπές στις δημόσιες δαπάνες (κυρίως τις στρατιωτικές) και εξίσου μεγάλη αύξηση της φορολογίας. Οι απανταχού οικονομολόγοι θεωρούν την προοπτική αυτή ως τη μεγαλύτερη απειλή για την παγκόσμια οικονομία τον επόμενο χρόνο, μεγαλύτερη ακόμη και από μια πιθανή έξοδο της Ελλάδας από την ευρωζώνη.

Στη Γουόλ Στριτ την επομένη των εκλογών σημειώθηκε η μεγαλύτερη πτώση του δείκτη Ντάου Τζόουνς μέσα σε μία ημέρα, ακριβώς επειδή υπάρχουν φόβοι ότι δεν είναι εύκολο να επιτευχθεί συμφωνία μεταξύ Δημοκρατικών και Ρεπουμπλικανών και άρα δεν θα βρεθεί λύση στην αντιμετώπιση του τεράστιου χρέους και του ελλείμματος, την ώρα που η κυβέρνηση δαπανά κάθε χρόνο 1 τρισεκατομμύριο δολάρια περισσότερα από όσα εισπράττει από φόρους.

Για να βελτιώσει την οικονομική δραστηριότητα ο Μπαράκ Ομπάμα έχει συγκεκριμένα σχέδια για τα επόμενα 4 χρόνια:

Θέσεις εργασίας. Ο Ομπάμα υποστηρίζει ότι το σχέδιό του για τη δημιουργία θέσεων εργασίας θα ενισχύσει τη βιομηχανία, θα βοηθήσει τις μικρομεσαίες επιχειρήσεις, θα βελτιώσει την ποιότητα της εκπαίδευσης και θα μειώσει την εξάρτηση της χώρας από το ξένο πετρέλαιο. Προβλέπει ένα εκατομμύριο νέες θέσεις εργασίας στη βιομηχανία έως το 2016 και περισσότερες από 600.000 θέσεις στον τομέα του φυσικού αερίου, καθώς και την πρόσληψη άλλων 100.000 καθηγητών μαθηματικών και επιστημών. Η επιδιόρθωση και η αντικατάσταση παλαιών δρόμων, γεφυρών, σχολείων και διαδρόμων προσγείωσης στα αεροδρόμια αποτελούν μέρος του σχεδίου του. Τα μισά από τα κεφάλαια που εξοικονομήθηκαν από τον τερματισμό των πολέμων στο Ιράκ και στο Αφγανιστάν θα χρησιμοποιηθούν σε κατασκευές υποδομών.

Δημοσιονομική πολιτική. Ο Ομπάμα πρότεινε την περικοπή του ελλείμματος του προϋπολογισμού κατά 4 τρισεκατομμύρια δολάρια την επόμενη δεκαετία, καθώς άφησε να λήξουν οι φορολογικές απαλλαγές που είχε θεσπίσει για τους εύπορους Αμερικανούς η κυβέρνηση του Τζορτζ Μπους και καταργώντας φορολογικά παραθυράκια. Ο αμερικανός Πρόεδρος θέλει να περιορίσει τη φορολόγηση των επιχειρήσεων στο 28%, από 35% που είναι σήμερα. Πρότεινε έναν μακρύ κατάλογο φορολογικών απαλλαγών αλλά μόνο για τις εταιρείες που δεν θα στέλνουν θέσεις εργασίας στο εξωτερικό. Οσες το κάνουν δεν θα έχουν καμία ελάφρυνση. Τα μισά από τα κεφάλαια που εξοικονομήθηκαν από τον τερματισμό των πολέμων στο Ιράκ και στο Αφγανιστάν θα χρησιμοποιηθούν για τον περιορισμό του ελλείμματος.

Ομοσπονδιακή τράπεζα. Ο Μπαράκ Ομπάμα μπορεί να θελήσει να προτείνει στον Μπεν Μπερνάνκι μια τρίτη θητεία στο τιμόνι της Κεντρικής Τράπεζας των ΗΠΑ αλλά εκείνος, σύμφωνα με πληροφορίες, μπορεί να αρνηθεί όταν λήξει η τωρινή θητεία του, στις 31 Ιανουαρίου 2014. Η αντιπρόεδρος Τζάνετ Γιέλεν θεωρείται η πιθανότερη να διαδεχθεί τον Μπερνάνκι, έτοιμη να συνεχίσει τη νομισματική πολιτική που έχει χαράξει μέχρι τώρα ο Λευκός Οίκος έως ότου αντιμετωπισθεί σε μεγάλο βαθμό το πρόβλημα της ανεργίας.

Ρύθμιση. Το πιο πιθανό είναι ότι ο Ομπάμα θα ακολουθήσει την πορεία που χάραξε στην πρώτη θητεία, η οποία περιλαμβάνει μια ευρεία μεταρρύθμιση της Γουόλ Στριτ ως απάντηση στην οικονομική κρίση που ξέσπασε το 2008. Μέσα στους επόμενους μήνες αναμένεται να έχουν ολοκληρωθεί όλες οι λεπτομέρειες του λεγόμενου νόμου Ντοντ-Φρανκ.

Στέγαση. Μέχρι στιγμής ο Ομπάμα έχει κάνει προσπάθειες να βοηθήσει όσους έχουν δανειστεί για να πληρώσουν τις υποθήκες τους, οι οποίοι επωφελούνται και από τα χαμηλά επιτόκια, όμως το σχέδιο έχει συνδράμει πολύ λιγότερους ιδιοκτήτες ακινήτων από ό,τι αρχικά ήλπιζε ο Λευκός Οίκος. Τόσο οι Δημοκρατικοί όσο και οι Ρεπουμπλικανοί συμφωνούν πως πρέπει να περιορισθεί η υπερβολικά μεγάλη παρουσία της κυβέρνησης στην αγορά υποθηκών μέσω των εταιρειών Fannie Mae και Freddie Mac που έχουν το 60% της αγοράς.