Ο μαέστρος της ελληνογαλλικής φιλίας

Στην αρχή της κρίσης δεν διστάζει να πει ότι αυτό που ένιωσε ήταν μια κρυφή ευχαρίστηση. Ο Διονύσης Δερβιτσιώτης-Μπουρνιάς, ή Dionysios Dervis-Bournias όπως είναι διεθνώς γνωστός, έλειπε 34 χρόνια από την Ελλάδα και δεν είχε καλή γνώμη για όσα συνέβαιναν σε αυτήν. Από την απόσταση της χώρας του Διαφωτισμού, της Γαλλίας, όπου έκανε καριέρα μουσικού και από τη δεκαετία του 1990 διευθυντή ορχήστρας, ένιωθε ότι αργά ή γρήγορα η κρίση θα ερχόταν. Γιατί η χώρα «από το 1821 μέχρι σήμερα δεν έχει αποφασίσει αν θέλει να είναι με την Ανατολή ή με τη Δύση».
Σε δεύτερο χρόνο, όμως, όταν συνειδητοποίησε ότι την κρίση αυτή θα την πληρώσουν κυρίως τα φτωχότερα στρώματα και αυτοί που πληρώνουν πάντα, επαναστάτησε μέσα του. Θύμωσε πολύ. Και αποφάσισε ότι θα χρησιμοποιούσε την όποια επιρροή διαθέτει για να κάνει ενός είδους λόμπινγκ υπέρ της Ελλάδας.
Αμέσως μετά συνέβησαν δύο πράγματα: Το ένα ήταν ότι τον προσέγγισε η Χριστίνα Αντωνάτου, διοργανώτρια πολιτιστικών παραγωγών στον χώρο της λόγιας μουσικής, με κάποιες ενδιαφέρουσες προτάσεις για συναυλίες στην Ελλάδα. Η κ. Αντωνάτου είχε ένα σχέδιο μετακλήσεων Ελλήνων του εξωτερικού, με σκεπτικό την αντιστροφή της ροής σε μια εποχή όπου, όπως λέει, «όλοι φεύγουμε σαν τα ποντίκια». Ηθελε επίσης οι εκδηλώσεις που διοργανώνει να έχουν πλέον, λόγω της κατάστασης, πολιτισμικό και κοινωνικό χαρακτήρα.

ΕΛΛΑΣ – ΓΑΛΛΙΑ, ΣΥΜΜΑΧΙΑ. Το δεύτερο ακούει στο όνομα Φρανσουά Ολάντ. Ο Διονύσης Μπουρνιάς υπήρξε από τους επίσημους υποστηρικτές του Ολάντ για την προεδρία, με αναρτημένο κείμενο στην ιστοσελίδα του προεκλογικού του αγώνα. Σε μια συνάντηση του υποψήφιου τότε προέδρου με φιλικά προσκείμενους σε αυτόν καλλιτέχνες ο κ. Μπουρνιάς θυμάται ότι η μόνη χώρα, πλην Γαλλίας, που μνημόνευσε ο Ολάντ ήταν η Ελλάδα. Δηλώνοντας μάλιστα ανοιχτά ότι ήθελε να την υποστηρίξει.
Φίλος του Αξελού, του έλληνα φιλόσοφου που έφτασε κυνηγημένος στη Γαλλία με το περίφημο πλοίο «Ματαρόα», ο μαέστρος που πρόσφατα εγκαινίασε συνεργασία με τη Βασιλική Φιλαρμονική Ορχήστρα του Λονδίνου (με ηχογράφηση για τη δισκογραφική εταιρεία Naxos και με επικείμενη συναυλία στο Λονδίνο με έργα Μπετόβεν) ξέρει τι σημαίνει να στήνεις γέφυρες ανάμεσα σε διαφορετικές χώρες και πολιτισμούς. Και μια τέτοια γέφυρα, ανάμεσα σε Ελλάδα και Γαλλία, επιχειρεί να στήσει μέσα από τη μουσική, τη φιλοσοφία, την ποίηση και τη γαστρονομία.
Πρόκειται για φεστιβάλ που ευχή του είναι να μακροημερεύσει και που θα ακούει στο όνομα Les Folies Francaises d’Athenes. Βασική πτυχή του θα είναι μια συναυλία στο Μουσείο Μπενάκη (η ημερομηνία θα οριστεί αργότερα, πάντως θα πραγματοποιηθεί έως τον Μάρτιο) με τη συμμετοχή του διεθνούς φήμης συνθέτη σύγχρονης μουσικής Τιερί Πεκού. Ο Πεκού θα παρουσιάσει παλαιότερο έργο του εμπνευσμένο από τα Διονυσιακά Μυστήρια, ενώ αμέσως μετά θα συνοδεύσει στο πιάνο την απαγγελία από τον Τίτο Πατρίκιο ενός ανέκδοτου ποιήματός του.
Η βραδιά θα κλείσει με μια έκπληξη: ο Τιερί Πεκού θα εκτελέσει το «Ζεϊμπέκικο» του Διονύση Σαββόπουλου («Μ’ αεροπλάνα και βαπόρια») σε διασκευή και ενορχήστρωση του ίδιου. Από ό,τι μαθαίνουμε, έχει κρατήσει ατόφια τη μελωδική γραμμή αλλάζοντας το ορχηστρικό περιβάλλον, το οποίο έχει αναφορές στη μουσική του Ιάννη Ξενάκη. Το έργο προορίζεται να εκδοθεί σε έναν κορυφαίο εκδότη κλασικής μουσικής, τον οίκο Schott.
Ο Σαββόπουλος, ο οποίος κατά τη Σωτηρία Μπέλλου είναι… ποπ («α, ρε Διονύση, για χάρη σου τραγούδησα μέχρι και ποπ», είχε πει), κατά τον Διονύση Μπουρνιά είναι συνθέτης καθόλου απλοϊκός. Το αντίθετο. Οι μουσικές του, ενώ έχουν ελληνικές ρίζες, κάνουν γέφυρες με το ροκ, λ.χ., του Τζιμ Μόρισον και των Ντορς. Και αφού στην κλασική μουσική η Ελλάδα διαθέτει συνθέτες αλλά όχι σχολή, ο μαέστρος προτίμησε στην άλλη πλευρά της γέφυρας, απέναντι στον Πεκού, να μη βάλει έναν κλασικό συνθέτη.
Για τις ανάγκες της βραδιάς, αλλά και των μελλοντικών σχεδίων του Διονύση Μπουρνιά, ιδρύεται η ορχήστρα Les Folies Enchantees d’Athenes, η οποία κατά 80% θα στελεχωθεί με έλληνες μουσικούς, στη βάση των τριών-τεσσάρων εμφανίσεων τον χρόνο. Για τη χρηματοδότηση της λειτουργίας της επιστρατεύονται ιδιώτες χορηγοί, χωρίς καμία καταφυγή σε κρατικά κονδύλια – και σίγουρα όχι ελληνικά. Ο ελληνογάλλος αρχιμουσικός αναζητεί και λαμβάνει τη στήριξη της γαλλικής Προεδρίας και του γαλλικού υπουργείου Πολιτισμού που, κατά τα φαινόμενα, είναι θερμή. Τέλος του μήνα τον κάλεσαν ξανά να συναντήσει έναν σύμβουλο επικοινωνίας του Προέδρου.
Το φεστιβάλ, στην πρώτη του αυτή εκδοχή, θα περιλάβει και ένα φιλοσοφικό συμπόσιο στο Μουσείο Ακρόπολης, στη μνήμη του Κώστα Αξελού. Υιοθετήθηκε μάλιστα ιδέα του διευθυντή Δημήτρη Παντερμαλή, σύμφωνα με την οποία θα έχει αναλογίες με τα αρχαιοελληνικά συμπόσια. Ο Διονύσης Μπουρνιάς θα επιστρατεύσει για τον σκοπό αυτόν γάλλους σεφ, οι οποίοι όμως θα χρησιμοποιήσουν συνταγές της περιοχής μας με φτηνά υλικά.  

ΜΕΡΚΕΛ ΚΑΙ ΑΡΙΣΤΕΡΑ. Ο Dionysios Dervis-Bournias είναι ένας καλλιτέχνης που αποφάσισε ότι δεν μπορεί να παραμένει κάτω από το προστατευτικό κουκούλι της τέχνης του. Ξεκίνησε να γράφει ενδιαφέροντα άρθρα στη γαλλική έκδοση της «Huffington Post», τη «Huffington Post – Le Monde», η οποία μάλιστα ανέλαβε και επικοινωνιακός χορηγός του επικείμενου φεστιβαλικού εγχειρήματος. Ανησυχεί που οι Ευρωπαίοι δεν μπορούν να κατανοήσουν ότι οι ελληνικές δομές 150 χρόνων δεν αλλάζουν σε δύο ημέρες, εκνευρίζεται βλέποντας τη Μέρκελ να ενεργεί σαν λογιστής, θυμώνει που η Αριστερά δεν μπορεί να ανασυγκροτήσει την ταυτότητά της, αναστατώνεται όταν διαπιστώνει ότι μέρος του ελληνικού Τύπου αντιμετώπισε πρόσφατα τον θάνατο του φιλοσόφου – αρνητή του Ολοκαυτώματος – Ροζέ Γκαροντί ως τον θάνατο ενός διανοουμένου, ενώ «επρόκειτο για κάθαρμα». Στη Γαλλία άλλωστε η άρνηση του Ολοκαυτώματος είναι αδίκημα – και αυτό ο ίδιος το ασπάζεται, άσχετα αν είναι απολύτως υπέρ της ίδρυσης παλαιστινιακού κράτους.
Το πάθος του για τα σύγχρονα κοινωνικά δρώμενα έχει άλλωστε το ανάλογό του και στη μουσική. Αυτή την εποχή, με αφετηρία τη Naxos, ηχογραφεί γάλλους ρομαντικούς του 19ου αιώνα, ελάχιστα ηχογραφημένους. Αλλά είναι προσωρινό. Ο ρομαντισμός δεν είναι ακριβώς αυτό που εκφράζει την εποχή μας. Σύντομα ελπίζει ότι θα αρχίσει ηχογραφήσεις σύγχρονης κλασικής μουσικής. Οι καιροί ου μενετοί…

Είπαν γι’ αυτόν
Πρόκειται για κάποιον που εργάζεται με το κεφάλι του: προτού αναρωτηθεί για το τι αισθάνεται, προσπαθεί να απαντήσει στο ερώτημα τι σκεφτόταν ο συνθέτης και με ποιον τρόπο μπορεί να συνδεθεί αυτό με την αισθητική της εποχής του
Ραϊνχαρντ Γκέμπελ
για την εφημερίδα
«La Terrasse»,  Οκτώβριος 2009