Ο έλληνας τσάρος δεν ομιλεί την πολιτικήν

Κάθε πολιτική περίοδος αφήνει κάτι πίσω της για να τη θυμίζει. Η εποχή Σημίτη – Παπαντωνίου και η επιχείρηση «όλα για το ευρώ», στο δεύτερο μισό της δεκαετίας του 1990, άφησε τον Γιάννη Στουρνάρα. Σήμερα είναι σαν να τον έκλεισε κάποιος σε ένα μπουκάλι και να τον βρήκε στην απέναντι ακτή, έπειτα από πολύ καιρό, ο Αντώνης Σαμαράς.

Σε μια νύχτα, πριν από τέσσερις μήνες, από πρώην διαπραγματευτής για την ένταξη της χώρας στο ευρώ έγινε ο επίσημος διαπραγματευτής για την παραμονή της στο ευρώ. Σαν τον Πολ Νιούμαν στον «Πύργο της κολάσεως» του Ιρβινγκ Αλεν, που καλείται να σώσει το δημιούργημά του όταν παίρνει φωτιά.

Φωτιές όμως βάζει και ο ίδιος ο υπουργός Οικονομικών, και η τελευταία ήταν το βράδυ της Τετάρτης. Μια απρόβλεπτη πρωτοβουλία του οδήγησε στο πρωτοφανές: οι αγορητές να μην μπορούν να καταθέσουν στοιχεία στα πρακτικά της Βουλής γιατί το προσωπικό της κήρυξε απεργία εξαιτίας μιας τροπολογίας – γραμμένης πρόχειρα σε ένα χαρτί ως «νομοτεχνική βελτίωση» – για τα μισθολογικά τους. Ακόμη και ο πρόεδρος της Βουλής Βαγγέλης Μεϊμαράκης φέρεται να ενοχλήθηκε, γιατί παραβιάστηκε το αυτοδιοίκητο του σώματος που διευθύνει.

Τελικά η τροπολογία αποσύρθηκε, αλλά το θέμα που δημιουργήθηκε στην πιο ακατάλληλη στιγμή λίγο έλειψε να τινάξει στον αέρα μια βραδιά για την οποία ο ίδιος εργάζεται επί τέσσερις μήνες. Λάθος ενός άπειρου υπουργού ή γκάφα ενός εκπαιδευόμενου πολιτικού; Καθαρή θέση ή αδυναμία παρακολούθησης των ισορροπιών;

Οπως και να είναι, φάνηκε ότι ο υπουργός Οικονομικών πρέπει να ψηθεί πολύ ακόμη για να σταθεί στο Κοινοβούλιο, όπου ισχύουν συγκεκριμένοι κανόνες… Προς δικαίωση παλαιού πολιτικού με θητεία σε οικονομικό υπουργείο, που είπε όταν ορίστηκε υπουργός:«Να τον δω πρώτα πώς θα σταθεί στη Βουλή».

Ο Στουρνάρας είναι καινούργιος στην επίσημη πολιτική, αλλά καθόλου καινούργιος στην πολιτική πιάτσα.  Στα 56 του σήμερα έχει εντυπωσιακή διαδρομή στον δημόσιο χώρο. Εκτός από τις σπουδές στην Αθήνα και στην Οξφόρδη, έχει θητεύσει στην Τράπεζα της Ελλάδος, σε διάφορες θέσεις του  υπουργείου Οικονομικών, υπήρξε διοικητής της Εμπορικής Τράπεζας, διεύθυνε μεγάλη χρηματιστηριακή εταιρεία, δίδαξε στο πανεπιστήμιο και πολλά άλλα.  Προερχόμενος από οικογένεια αριστερών, χωρίς ιδιαίτερη πολιτική δραστηριότητα σε νεαρή ηλικία, αν και ένα φεγγάρι έμπλεξε με την  Πανσπουδαστική, φλερτάρισε και άλλες φορές με την πολιτική, αλλά την απέφυγε. Μετά τη θητεία του στο «σύστημα Σημίτη», αποσύρθηκε στο ασφαλές καταφύγιο του ΙΟΒΕ και στο πανεπιστήμιο. Αεικίνητος, απόλυτος στις θέσεις του, με χαρακτηριστικά γιάπη της περασμένης δεκαετίας και με  φυσική ροπή προς τη δημοσιότητα,  άρχισε να οικοδομεί το προφίλ του σοφού στα οικονομικά.

Οταν ο Βασίλης Ράπανος αποσύρθηκε από το υπουργείο Οικονομικών προτού καν αναλάβει, ο Σαμαράς στράφηκε στον Στουρνάρα. Είχε  πλασάρει ήδη την παρουσία του στην κυβέρνηση Πικραμμένου ως υπουργός Ανάπτυξης χάρη στο πολύ καλό σύστημα δημοσίων σχέσεων που διαθέτει, αλλά και στις σαφείς απόψεις που είχε για το αντικείμενο που του ανέθεσαν προσωρινά.  

Ο ΚΑΤΑΛΛΗΛΟΣ. Λέγεται όμως ότι δεν θα έβρισκε ποτέ ανοικτές τις πόρτες στην Πλατεία Συντάγματος, αν στο Μέγαρο Μαξίμου δεν έφτανε ότι στις συζητήσεις που έκανε στις παρέες του ισχυρός παράγων της συντηρητικής παράταξης τον  συμπεριελάμβανε σε μια «σορτ λιστ ανθρώπων της αγοράς» που θα χρησιμοποιούσε ο ίδιος στις νέες περιστάσεις – παρότι δεν γνωρίζονται προσωπικά.

Ετσι βρέθηκε «τσάρος» στο παλάτι από το οποίο είχαν περάσει παλαιότερα οι «μπολσεβίκοι», με αποστολή να σώσει την πατρίδα. Δηλαδή να βρει έναν τρόπο να ξεκαθαρίσει τα πράγματα με τον Τόμσεν και να εισαγάγει τη νομοθεσία που ουδείς εν ενεργεία πολιτικός  θα αποτολμούσε. «Είμαι εδώ για να κάνω μια δουλειά και μόλις την τελειώσω θα φύγω», ήταν από τις πρώτες δηλώσεις του στη Βουλή ως υπουργού Οικονομικών. Το θέμα όμως ήταν αν ήξερε αυτή τη δουλειά. Ή αν ήξερε ότι αυτή η δουλειά έχει ιδιαίτερες απαιτήσεις χειρισμών, αν δεν θέλεις να σπάσεις τα μούτρα σου.

Ως τεχνοκράτη τού έβγαλαν όλοι το καπέλο. Ως φορέας οικονομικών αντιλήψεων είναι το Μνημόνιο προσωποποιημένο και είχε αρθρογραφήσει κατ’ επανάληψη γι’ αυτό. Ούτε ο Ανδρέας Ανδριανόπουλος στον καιρό του δεν ήταν τόσο ενθουσιώδης με τέτοιου είδους συνταγές.

 Καθώς οι τροϊκανοί είχαν καταπονηθεί από την πολυλογία του Παπακωνσταντίνου και την πληθωρικότητα του Βενιζέλου, βρήκαν έναν συνομιλητή με τον οποίο μπορούσαν να συνεννοηθούν. Από αυτή την άποψη ήταν ο κατάλληλος άνθρωπος στην κατάλληλη θέση. Και το κύμα δημοσιότητας που τον κατέκλυσε όταν ανέλαβε έδειχνε ότι και ο ίδιος το απολάμβανε. Εστω και αν κάποια στιγμή τον έστειλε στο νοσοκομείο με υπερκόπωση.

Ως πολιτικός όμως συγκέντρωνε εξαρχής αμφιβολίες για την αντοχή του στην πίεση που θα δεχόταν στο πολιτικό πεδίο. Αυτό αντιμετωπίστηκε με το επιχείρημα ότι ακριβώς επειδή δεν είναι πολιτικός, είναι κατάλληλος για την περίσταση.

Υπήρξε όμως κάτι που δεν υπολογίστηκε σωστά. Οτι οι υπουργοί υπόκεινται σε κοινοβουλευτικό έλεγχο και οι νομοθετικές πρωτοβουλίες τους τελούν ανά πάσα στιγμή υπό την έγκριση του Σώματος στο οποίο ο ίδιος δεν ανήκει. Αυτή ήταν η αχίλλειος πτέρνα του Γιάννη Στουρνάρα και  φάνηκε αρκετές φορές ώς τώρα.  

  

ΗΤΤΑ. Στα μέσα του περασμένου Σεπτεμβρίου, για παράδειγμα, ο υπουργός Οικονομικών πήγε στη Βουλή διάταξη για την έγκριση του εξωδικαστικού συμβιβασμού ανάμεσα στο ελληνικό Δημόσιο και στη Siemens. Οι πληροφορίες ότι βουλευτές του ΠΑΣΟΚ – αλλά και της  ΝΔ – δεν επρόκειτο να την υπερψηφίσουν τον ανάγκασαν να την αποσύρει  για να μην οδηγηθεί η κυβέρνηση σε κοινοβουλευτική ήττα.

Δεν την απέφυγε όμως στην περίπτωση της διάταξης για την ένταξη του Ταμείου των δημοσιογράφων στον ΕΟΠΥΥ και η ρύθμισή του καταψηφίστηκε, ενώ την ίδια ημέρα η αποδέσμευση των αποκρατικοποιήσεων από την έγκριση της Βουλής πέρασε με μόλις 148 ψήφους. Η περίπτωση των υπαλλήλων της Βουλής ήταν ακόμη μία ένδειξη  της δυσχέρειας στη διαχείριση του πολιτικού προσωπικού.

Πρωτίστως αυτό αναδείχθηκε με τη διαρκή σύγκρουσή του με τον Βαγγέλη Βενιζέλο· τον οποίο, ειρήσθω εν παρόδω, υποστήριξε διακριτικά το 2007 στην εσωκομματική αναμέτρηση, προφανώς λόγω Σημίτη. Ως διάδοχός του όμως έπεσε επάνω στην πολιτική βουλιμία του προέδρου του ΠΑΣΟΚ και κάποια στιγμή έφτασε μέχρι την παραίτηση.  

Σε μία από τις πρώτες συσκέψεις υπήρξαν πρωταγωνιστές σε άγριο καβγά,  όταν ο πρόεδρος του ΠΑΣΟΚ τού καταλόγισε ότι διοχετεύει στα ΜΜΕ πληροφορίες εναντίον του. Τα επεισόδια μεταξύ τους έκτοτε ήταν διαδοχικά και δεν υπήρξε ούτε μία από τις 11 εν συνόλω συσκέψεις των πολιτικών αρχηγών στις οποίες έχει παραστεί ο Στουρνάρας χωρίς τριβές. Ο Πρωθυπουργός σβήνει τη φωτιά, αλλά η αντιδικία υποβόσκει πάντα.  

ΥΠΕΡΟΨΙΑ. Ορισμένοι χρεώνουν στον Στουρνάρα πως από πολιτική απειρία δεν αντελήφθη εγκαίρως ότι ο Βενιζέλος είναι σαν λιοντάρι σε κλουβί και θα προσπαθήσει να αποδράσει περνώντας από πάνω του. Συχνά μόνος του οδηγήθηκε σε ένταση με τον ευερέθιστο πρόεδρο του ΠΑΣΟΚ που τον αντιμετώπιζε με τη συνήθη υπεροψία των πρώην για  τους διαδόχους τους. Ο υπουργός Οικονομικών έκανε ακόμη και το λάθος να σχολιάζει τον Βενιζέλο στους διαδρόμους της Βουλής, χωρίς συναίσθηση ότι εκεί και οι τοίχοι έχουν αυτιά. Ετσι η βεντέτα  μονιμοποιήθηκε.

Οταν συναντήθηκαν στα γραφεία του ΠΑΣΟΚ προσπάθησε να τον  εξευμενίσει. «Βαγγέλη, με ξεσκίζεις», του είπε με παράπονο. «Δεν έχω τίποτε μαζί σου», ήταν η καθησυχαστική απάντηση.  Αλλά περί τα τέλη Οκτωβρίου ο Στουρνάρας  είχε την έμπνευση να καλέσει στο γραφείο του βουλευτές του ΠΑΣΟΚ για ενημέρωση στο θέμα των αποκρατικοποιήσεων,  χωρίς να το ξέρουν στην Ιπποκράτους. «Με υπονομεύεις, δεν ξέρω τι συμφέροντα εξυπηρετείς», άστραψε και βρόντησε την επομένη στο τηλέφωνο ο Βενιζέλος.

Παρά τις συνεχείς, αναγκαστικές επαφές, ακόμη και σε περιόδους ηρεμίας το περιβάλλον Βενιζέλου καλή κουβέντα για τον Στουρνάρα δεν έχει πει. Ακόμη και για την αντίδραση του υπουργού Οικονομικών στο θέμα της λίστας Λαγκάρντ, όπου έχει όλο το δίκιο με το μέρος του, τον επικρίνουν γιατί έσπευσε να δηλώσει στους «Φαϊνάνσιαλ Τάιμς» ότι «έως προχθές αγνοούσε την ύπαρξη του επίμαχου ηλεκτρονικού αρχείου και πλέον αποτελεί προτεραιότητα η ανεύρεσή του» προτού ρωτήσει τους προκατόχους του.