«Η Ευρώπη οδηγείται σε κοινωνική καταστροφή»

Ανήσυχος για τις προοπτικές της ευρωζώνης δηλώνει ο Ματιέ Πιγκάς στα «ΝΕΑ», τονίζοντας πως η Ευρώπη θα μπορούσε να εμπνευστεί από τις βασικές αρχές της πανκ ροκ για να μετεξελιχθεί. Ο γενικός διευθυντής της γαλλικής επενδυτικής τράπεζας Lazard, από τους βασικούς μετόχους της εφημερίδας «Λε Μοντ», της γαλλικής έκδοσης του «Χάφινγκτον Ποστ» και ιδιοκτήτης του περιοδικού «Les Inrockuptibles», προειδοποιεί ότι εάν δεν εγκαταλειφθούν αμέσως οι πολιτικές λιτότητας στην Ευρώπη και την Ελλάδα, η αύξηση του εξτρεμισμού θα έχει ως αποτέλεσμα η οικονομική καταστροφή να δώσει τη θέση της στην κοινωνική καταστροφή. Ο Πιγκάς θεωρεί την Ελλάδα «επίκεντρο» των πολιτικών διεργασιών στην Ευρώπη. Δεν είναι τυχαίο άλλωστε ότι ο ίδιος επιδιώκει να ζει από κοντά τα γεγονότα που συνδέονται με την ελληνική κρίση. Την 1η Νοεμβρίου ο γάλλος τραπεζίτης μίλησε σε συμπόσιο που συνδιοργάνωσαν το Megaron Plus και η Eurobank στο Μέγαρο Μουσικής με τίτλο «Ευρώπη, Ευρωζώνη και Ελλάδα: από την κρίση στην ανάπτυξη». Στις 19 Νοεμβρίου 2012 επιστρέφει στην Αθήνα για να δώσει διάλεξη στο Γαλλικό Ινστιτούτο Αθηνών με θέμα «Ανακαλύπτοντας εκ νέου ένα νέο μοντέλο ανάπτυξης στην Ευρώπη».

Προ διετίας ήσασταν από τους πρώτους που μίλησαν για την ανάγκη αναδιάρθρωσης του ελληνικού χρέους. Πιστεύετε ότι τελικά το PSI υλοποιήθηκε καθυστερημένα;

Πράγματι, νομίζω ότι το PSI ήλθε αργά, πολύ αργά. Οι Ευρωπαίοι έκαναν το λάθος να περιμένουν γιατί έκαναν λάθος διάγνωση. Πίστευαν ότι η κρίση που εκδηλώθηκε στην Ελλάδα ήταν απλώς μια κρίση ρευστότητας και δεν είδαν ότι στην πραγματικότητα επρόκειτο για αμφισβήτηση της φερεγγυότητας της χώρας. Είναι απλό. Επέλεξαν να δανείζουν την Ελλάδα με υψηλά επιτόκια όταν θα έπρεπε να μειώσουν το χρέος της. Ο χαμένος χρόνος οδήγησε σε μια προσπάθεια προσαρμογής, η οποία διαρκώς γινόταν πιο βίαιη.

Θεωρείτε πως σήμερα βιώνουμε την ίδια βλαπτική κωλυσιεργία αναφορικά με τη διαγραφή του χρέους του επίσημου τομέα; Τι πρέπει να γίνει ώστε να καταστεί βιώσιμο το ελληνικό χρέος;

Το ίδιο σενάριο επαναλαμβάνεται και σήμερα. Το ελληνικό χρέος, συμπεριλαμβανομένου αυτού που κατέχει ο επίσημος τομέας, βρίσκεται σε μη βιώσιμα επίπεδα, κυρίως λόγω της πολύ μεγάλης ύφεσης. Συνεπώς, είναι επιτακτική η ανάγκη για άμεση παρέμβαση και ακύρωση μέρους του χρέους που διακρατείται από τον επίσημο (δημόσιο) τομέα.

Στην ομιλία σας την προηγούμενη Πέμπτη στο Μέγαρο Μουσικής τονίσατε πως οι πολιτικοί της ευρωζώνης προχωρούν διαρκώς σε επικίνδυνους χειρισμούς και σε εμβαλωματικές λύσεις. Οπως χαρακτηριστικά επισημάνατε «όταν σε πιάνει λάστιχο, βάζεις τη ρεζέρβα, αλλά φροντίζεις εν συνεχεία να βάλεις καινούργιο λάστιχο και δεν κινείς το αυτοκίνητό σου εσαεί με τη ρεζέρβα». Θεωρείτε πως σε μια περίοδο που η κρίση διαρκώς βαθαίνει και οι χώρες της Περιφέρειας του ευρώ βρίσκονται στα όρια της οικονομικής οδύνης και αναμετριούνται με τις αντοχές τους ότι εξακολουθούμε να πηγαίνουμε με τη ρεζέρβα;

Η στρατηγική που επιλέχθηκε από την Ευρώπη είναι αυτή της ελάσσονος προσπάθειας: λαμβάνουμε μέτρα την τελευταία στιγμή και μόνο για να αποφευχθούν τα χειρότερα, χωρίς ωστόσο να επιλύεται κάτι στην πραγματικότητα. Οπως τόνισα και στην ομιλία μου στο Μέγαρο Μουσικής, σήμερα χρειαζόμαστε μία άλλη ευρωζώνη, μία άλλη Ευρώπη. Πρώτη προτεραιότητα πρέπει να είναι η Ευρώπη της ανάπτυξης και της κοινωνικής συνοχής. Οι σημερινές πολιτικές λιτότητας είναι αναποτελεσματικές και έχουν δραματικές συνέπειες. Αν δεν αλλάξει κάτι, σίγουρα θα οδηγηθούμε όχι μόνο στην οικονομική καταστροφή αλλά και στην κοινωνική καταστροφή.

Θα πρέπει λοιπόν η Βουλή να ψηφίσει σήμερα το επώδυνο πακέτο μέτρων;

Δεν είναι ο ρόλος μου να μιλήσω για τις αποφάσεις της ελληνικής Βουλής. Θα πρέπει ωστόσο να σταθμισθούν οι ωφέλειες από την καταβολή της δόσης και την αποφυγή της χρεοκοπίας. Εάν δεν γίνει αυτό, η χώρα θα μπορούσε να οδηγηθεί γρήγορα σε έξοδο από τη ζώνη του ευρώ.

Τόσο η χρεοκοπία όσο και η έξοδος από την ευρωζώνη θα ήταν καταστροφικά σενάρια. Συνεπώς, δεν θεωρώ πως υπάρχει κάποια άλλη εναλλακτική βραχυπρόθεσμα.

Ωστόσο, σε δεύτερο χρόνο, η Ελλάδα θα πρέπει να κάνει τα πάντα για να ελιχθεί αξιοποιώντας όλα τα μέσα διαπραγμάτευσης που έχει στη διάθεσή της. Αυτά είναι η γεωπολιτική θέση-κλειδί που διαθέτει και οι επιπτώσεις που θα είχε μια ενδεχόμενη έξοδος της από το ευρώ στο σύνολο των ευρωπαϊκών χωρών.

Ο πρώην υπουργός Οικονομικών της Γαλλίας Φρανσουά Μπαρουάν (επί προεδρίας Σαρκοζί) αποκάλυψε προσφάτως ότι οι γαλλικές Αρχές εργάζονταν στα τέλη του 2011 πάνω σε σενάριο αποχώρησης της Ελλάδας από το ευρώ και διάλυσης της ευρωζώνης. Πιστεύετε πως η έξοδος μιας χώρας από την ΟΝΕ θα σήμαινε πως το ευρώ είναι αναστρέψιμο;

Ναι. Είμαι πεπεισμένος ότι λίγο ώς πολύ η έξοδος μιας χώρας από το ευρώ θα σήμαινε το τέλος της ζώνης του ευρώ στο σύνολό της. Το ντόμινο που θα ακολουθούσε θα είχε ως αποτέλεσμα η κρίση να μεταδοθεί αρχικά στα πιο αδύναμα κράτη και εν συνεχεία στα πιο εύρωστα. Για αυτό πιστεύω ακράδαντα ότι η Ελλάδα πρέπει να παραμείνει στη ζώνη του ευρώ. Για να μη βιώσουμε τις δραματικές συνέπειες της χρεοκοπίας, για να μην επαναληφθούν τα γεγονότα της Αργεντινής το 2001 και το 2002, δηλαδή η έκρηξη της ανεργίας, της φτώχειας, ο υπερπληθωρισμός και ασφυξία του τραπεζικού συστήματος.

Η χρεοκοπία όπως την περιγράφετε είναι όντως επώδυνη. Ωστόσο, ήδη η Ελλάδα έχει βιώσει το πλέον σκληρό πρόγραμμα δημοσιονομικής σταθεροποίησης που έχει εφαρμοσθεί στον σύγχρονο δυτικό κόσμο τις τελευταίες δεκαετίες. Η ανεργία έχει ήδη αναρριχηθεί στα ύψη, η πραγματική οικονομία λειτουργεί κάτω από ακραίες συνθήκες ρευστότητας και το πολιτικό κατεστημένο των τελευταίων 40 ετών έχει σχεδόν καταρρεύσει. Ποιος θεωρείτε πως ευθύνεται για αυτό; Υπάρχει η δυνατότητα διορθωτικών κινήσεων;

Θα σας μιλήσω για τις ευρωπαϊκές ευθύνες. Στην ελληνική περίπτωση αποδείξαμε ότι δεν υπάρχει ευρωπαϊκή αλληλεγγύη και ότι στην παραμικρή δυσκολία η ευρωπαϊκή οικογένεια εγκαταλείπει τα μέλη της στα κρύα του λουτρού. Δεν σας κρύβω πως είμαι πολύ ανήσυχος για την τρέχουσα κατάσταση. Μου θυμίζει τη δεκαετία του ’30: βαθιά ύφεση, αύξηση της ανεργίας, εξαφάνιση της μεσαίας τάξης. Αυτά τα συμπτώματα όπως τότε έτσι και σήμερα οδηγούν στην άνοδο των άκρων. Η μόνη διαφορά είναι ότι τότε οδήγησαν σε έξαρση της βίας και τελικά στον πόλεμο. Είναι λοιπόν ξεκάθαρο ότι πρέπει να έχουμε επίγνωση και να αποφύγουμε τα χειρότερα με κάθε τίμημα. Θεωρώ πως υπάρχει πάντα η δυνατότητα αλλαγής. Μέχρι στιγμής, η Ευρώπη επέλεξε να υπαναχωρήσει από τις αξίες της. Πρέπει πλέον να κινηθεί πιο τολμηρά. Να προχωρήσουμε όλοι μαζί, να είμαστε αλληλέγγυοι και να παλέψουμε για την ανάπτυξη.