Αρωμα σχέσεων – και πραγμάτων – που τελειώνουν στο ΠΑΣΟΚ

Τι σκεφτόταν ο Βαγγέλης Βενιζέλος όταν σηκώθηκε βαρύς – και με το κεφάλι λίγο σκυμμένο – από το πρώτο έδρανο της Ολομέλειας μετά την ανακοίνωση του αποτελέσματος της ψηφοφορίας; Ολοι ήξεραν ότι ο πρόεδρος του ΠΑΣΟΚ πήγαινε να συντάξει την επιστολή διαγραφής των έξι βουλευτών του που δεν ψήφισαν το πακέτο. Αν η Αντζελα Γκερέκου έδωσε χρώμα, είναι η απουσία του Κώστα Σκανδαλίδη που έχει το μεγαλύτερο βάρος, όχι μόνο πολιτικό – λόγω της μακράς διαδρομής του – αλλά και εσωκομματικό. Και αυτό γιατί, εκ των ιστορικών στελεχών του ΠΑΣΟΚ, ο Σκανδαλίδης ήταν αυτός που υπήρξε ο προνομιακός συνομιλητής του Βενιζέλου όταν ο τελευταίος έγινε αρχηγός. Η ιστορία θα μπορούσε να αρχίζει νωρίτερα, καθώς ο Σκανδαλίδης ήταν από αυτούς που κινήθηκαν για να ανοίξει ο δρόμος του Βενιζέλου προς την ηγεσία. Στο πολιτικό γραφείο του στη Σίνα δεν έγινε το ραντεβού συμφιλίωσης του Βαγγέλη με τον Λοβέρδο; Φυσικά, έκτοτε – για την ακρίβεια, μετά τις εκλογές – τα ξαναχάλασαν.

Ο Σκανδαλίδης όμως γιατί τα χάλασε με τον Βενιζέλο; Τι έχει συμβεί; Δύο πράγματα. Το ένα μέσα στον πολιτικό ψυχισμό του Σκανδαλίδη. Το άλλο στον πολιτικό διάκοσμο εκτός.

Αυτό που συνέβη «εντός» είναι ότι από το καλοκαίρι και μετά ο πρώην υπουργός και πρώην γραμματέας του ΠΑΣΟΚ ήταν όλο και πιο απογοητευμένος με την οικονομική πολιτική της κυβέρνησης, θεωρώντας ότι οδηγεί σε απόλυτο αδιέξοδο. Πολιτικός που κυκλοφορεί έξω χωρίς δυσκολία – στην Αθήνα ή στην Κω – , ο Σκανδαλίδης είχε επίσης αρχίσει να διαμορφώνει την εντύπωση ότι μεγάλο μέρος του κόσμου έχει αρχίσει να αποχαιρετά το ευρώ, θεωρώντας την προσπάθεια μάταιη και τα μέτρα αφόρητα. Σε ένα τέτοιο πλαίσιο ο Σκανδαλίδης αναρωτιόταν πού πάει το ΠΑΣΟΚ, τι μπορεί να προσφέρει. Συζητήσεις επί συζητήσεων στα καφενεδάκια της Σκουφά, κάτω από το πολιτικό του γραφείο, αναλώνονταν γύρω από αυτό το θέμα. Αλλά στον πάτο τού εσπρέσο δεν φαινόταν λύση.

Αυτό που συνέβη «εκτός» είναι ότι ο Σκανδαλίδης ταυτίστηκε υπερβολικά με τη φάση που πέρασε ο Βενιζέλος τον Ιούλιο. Τότε ο Βαγγέλης αμφισβήτησε οριζόντια και κάθετα τη λογική της δέσμης μέτρων που τελικά αποτέλεσαν τον κορμό του πακέτου των 11,8 δισ. Πέρα από τα οικονομικά επιχειρήματα, υπήρχε και μια πολιτική λογική που έλεγε ότι κάπου πρέπει να μπει μια εθνική κόκκινη γραμμή στη διαπραγμάτευση με την Ευρώπη. Ωστόσο στο τέλος Αυγούστου κάποια τηλεφωνήματα από το εξωτερικό – ιδίως δε από τους αδελφούς γάλλους Σοσιαλιστές του Παρισιού – επανέφεραν τον Βενιζέλο στη γραμμή. Το μήνυμα έλεγε πως αυτό ήταν το πακέτο μέτρων. Αν ήταν να έρθει κάτι άλλο μετά – περαιτέρω κούρεμα του χρέους και κονδύλια για ανάπτυξη – θα έπρεπε πρώτα το πακέτο να ψηφιστεί. Ο Βενιζέλος κινήθηκε με όρους εθνικού καθήκοντος – αρχηγός ήταν: δεν είχε άλλη επιλογή. Ο Σκανδαλίδης όμως δεν ακολούθησε τη διόρθωση του εκκρεμούς που λέγεται Ευάγγελος. Εμεινε στον Ιούλιο. Και όταν έφθασε ο Νοέμβριος δεν πήγε στη Βουλή να ψηφίσει.

Τι μέλλει γενέσθαι; Πολλοί βλέπουν τον Κώστα ως πόλο έλξης ενός ορίτζιναλ πασοκικού χώρου – κάτι που να μοιάζει με τον ορίτζιναλ παπανδρεϊσμό πριν ο Γιώργος Παπανδρέου αυτοδηλητηριασθεί εναγκαλιζόμενος το Μνημόνιο τον Μάιο του 2010. Αυτό θα μπορούσε να αποτελεί ανάχωμα για να σταματήσουν οι διαρροές – αν έχει μείνει κανείς – προς ΣΥΡΙΖΑ, αλλά και σταθμό επαναπατρισμού όσων θέλουν να επιστρέψουν από το κόμμα του Τσίπρα.