«Στις Κάννες είδα τον πολιτικό θάνατο του Παπανδρέου»

Το κομμάτι της πρόσφατης ελληνικής Ιστορίας που γράφτηκε στις Κάννες είναι λίγο πολύ γνωστό. Ο τότε πρωθυπουργός Γιώργος Παπανδρέου ταξίδεψε στο γαλλικό θέρετρο κουβαλώντας στις αποσκευές του μια ιδέα για δημοψήφισμα που δεν αιφνιδίασε μόνο τους ευρωπαίους εταίρους του αλλά και τα μέλη της κυβέρνησής του. Η επιχείρηση πειθούς απέτυχε. Λίγες ημέρες αργότερα η κυβέρνηση Παπανδρέου θα κατέρρεε. Για το τι ακριβώς είχε διαμειφθεί στο ραντεβού του τότε πρωθυπουργού με την Ανγκελα Μέρκελ και τον Νικολά Σαρκοζί έχουν ακουστεί διάφορες εκδοχές. Σύμφωνα με μία από αυτές, σε εκείνη τη συνάντηση το σαβουάρ βιβρ είχε νικηθεί κατά κράτος από τη «γλώσσα του λιμανιού». Μια άλλη εκδοχή, αυτή του ανταποκριτή της γαλλικής «Λιμπερασιόν» στις Βρυξέλλες Ζαν Κατρεμέρ, θέλει να ακούγεται στις Κάννες η λέξη «πραξικόπημα».
Το δικό του φως σε εκείνη τη συνάντηση έρχεται να ρίξει ένας άλλος Γάλλος, ο Φρανσουά Μπαρουάν. Υπουργός Οικονομικών του Νικολά Σαρκοζί, ο Μπαρουάν υπογράφει το «Ημερολόγιο της κρίσης» (στα γαλλικά από τις εκδόσεις JC Lattes). Από το βιβλίο δεν θα μπορούσε να λείπει το δραματικό ραντεβού των Καννών. Ο συγγραφέας Μπαρουάν περιγράφει μια απέλπιδα μάχη δύο ωρών – ή μάλλον έναν πολιτικό θάνατο σε απευθείας μετάδοση, όπως τιτλοφορεί ο ίδιος το σχετικό απόσπασμα. Στο τέλος της συνάντησης, ο Μπαρουάν βλέπει το πολιτικό τέλος του Γ. Παπανδρέου να έρχεται – και δεν θα διαψευστεί.

Ο Μπαρουάν φαίνεται πάντως ότι έχει «συγχωνεύσει» στη μνήμη του τη δραματική σύσκεψη στην οποία συμμετείχε ο Παπανδρέου με εκείνην της επόμενης ημέρας, στης οποίας το επίκεντρο βρέθηκε ο τότε πρωθυπουργός της Ιταλίας Σίλβιο Μπερλουσκόνι. Σε αυτή τη δεύτερη σύσκεψη – στο περιθώριο της Συνόδου του G20 – παρών ήταν και ο αμερικανός Πρόεδρος Ομπάμα, που δεν είχε φτάσει ακόμη στις Κάννες όταν οι Μερκοζί ανέκριναν τον Παπανδρέου.
Στο ημερολόγιο ο πρώην υπουργός Οικονομικών της Γαλλίας μπερδεύει τις δύο συναντήσεις, εμφανίζοντας τον Ομπάμα να μεσολαβεί για να ρίξει τους τόνους της αντιπαράθεσης με τον Παπανδρέου.
Η Ελλάδα δεν είναι παρούσα μόνο σε αυτό το σημείο της αφήγησής του. Ο Μπαρουάν αποκαλύπτει ότι τον Νοέμβριο του 2011 το Παρίσι είχε εξετάσει σε μυστική σύσκεψη το ενδεχόμενο εξόδου της Ελλάδας από το κοινό νόμισμα και τις συνέπειες που θα είχε η ελληνική έξοδος σε ολόκληρη την ευρωζώνη. «ΤΑ ΝΕΑ» αναδημοσιεύουν από το περιοδικό «Λ’Εξπρές» αυτά τα δύο αποσπάσματα από το «Ημερολόγιο της κρίσης» αλλά κι έναν ενδιαφέροντα διάλογο ανάμεσα στον Ομπάμα και τον Σαρκοζί.

«Ιδρώνει, αντιστέκεται, καταρρέει…»
Βρισκόμαστε στις Κάννες όπου βρίσκεται σε εξέλιξη το G20. Ο έλληνας Πρωθυπουργός, που έρχεται να ανακοινώσει την πρόθεσή του να υποβάλει το σχέδιο βοήθειας της Ελλάδας σε δημοψήφισμα, έχει κληθεί για εξηγήσεις […]. Οι πόρτες κλείνουν. Η συζήτηση διαρκεί περίπου δύο ώρες χωρίς διακοπή. Η Μέρκελ κάθεται απέναντι στον Παπανδρέου. Αριστερά της Μέρκελ και απέναντι στον Ομπάμα, ο Σαρκοζί. Δεξιά της Καγκελαρίου, ο Σόιμπλε. Αριστερά του Σαρκοζί, ο Ζιπέ. Κι αριστερά του Ζιπέ, εγώ. Το κλίμα είναι βαρύ, η ένταση έχει εκτοξευθεί στα ύψη. Αρχίζει τότε ένα μπρα ντε φερ με τον Παπανδρέου, ο οποίος συνοδεύεται από τον υπουργό του των Οικονομικών. «Σ’ το λέμε ξεκάθαρα, εάν κάνεις δημοψήφισμα δεν υπάρχει σχέδιο σωτηρίας» λέει ο Σαρκοζί στον έλληνα Πρωθυπουργό. Ο Παπανδρέου κάνει ότι δεν καταλαβαίνει. Με παγωμένο βλέμμα, η Μέρκελ επαναλαμβάνει στον έλληνα Πρωθυπουργό το ίδιο πράγμα με πολύ αποφασιστικό τρόπο. Είναι ένας ψυχολογικός πόλεμος. Η ένταση ανεβαίνει κι άλλο. Ο Σαρκοζί τού επαναλαμβάνει τους όρους μας σε στυλ τελεσιγράφου. Ο Παπανδρέου ιδρώνει, αντιστέκεται, προσπαθεί να επιχειρηματολογήσει […].

Ο Ομπάμα παρατηρεί τη σκηνή, ακούει προσεκτικά. Συνοψίζει καμιά φορά την κατάσταση, ηρεμεί το παιχνίδι όταν ανεβαίνουν οι τόνοι. Ο Παπανδρέου παίζει την καριέρα του. Ιδρώνει όλο και πιο πολύ, ταλαντεύεται από τις αρχικές του θέσεις, έπειτα καταρρέει. Στο τέλος δεν έχει άλλη επιλογή: αναγκάζεται να τοποθετηθεί υπέρ ή κατά του ευρώ. Καταλαβαίνει ότι δεν μπορεί πια να ξεφύγει από αυτό ερώτημα υποβάλλοντάς το στον λαό του. Παρακολουθώ απευθείας τον πολιτικό του θάνατο. Επειτα από δύο ώρες αντιπαράθεσης, παραδίδει τα όπλα.

Ερχεται η σειρά του Μπερλουσκόνι. Στο πλευρό του είναι ο υπουργός του, Τρεμόντι. Παράστημα αγέρωχο, λίφτινγκ, μακιγιαρισμένος, ο Μπερλουσκόνι εμφανίζεται σαν Μπερλουσκόνι. Ο Τρεμόντι είναι ωχρός. Η συζήτηση αρχίζει. Ιδιος τόνος, ίδια ένταση. Η Ιταλία παραδίδεται σε μια μεγάλη κρίση. Κανένας δεν έχει πλέον εμπιστοσύνη στον Μπερλουσκόνι. Τα επιτόκια δανεισμού της χώρας δεν σταματούν να ανεβαίνουν. Εάν καταρρεύσει η Ιταλία, θα καταρρεύσει ολόκληρος ο κόσμος. Το ευρώ δεν θα άντεχε. Ο Μπερλουσκόνι δεν φαίνεται να θέλει να καταλάβει ότι το πρόβλημα της Ιταλίας είναι ο ίδιος. Χωρίς να το πουν ευθέως, το μήνυμα είναι απολύτως ξεκάθαρο – όλοι οι πρωταγωνιστές το αφήνουν να εννοηθεί.

Αποσπούμε τη δέσμευση από τον Μπερλουσκόνι ότι το ΔΝΤ μπορεί να πραγματοποιήσει ένα είδος ελέγχου στα δημόσια οικονομικά της Ιταλίας. Η Ιταλία είναι περήφανη. Ξέρουμε πολύ καλά ότι όταν επιστρέψει στη χώρα του, ο Μπερλουσκόνι δεν θα αντέξει για πολύ. Παπανδρέου, Μπερλουσκόνι, δύο πρωθυπουργοί θα πέσουν. Είμαστε σε καιρό ειρήνης. Δύο πρωθυπουργοί θα πέσουν κάτω από διεθνή πίεση.