Ο Σάβιλ και η χαμένη αθωότητα του BBC

Μήπως έχουν αρχίσει να τρίζουν τα θεμέλια του σπιτιού της αγαπημένης «θείας» των Βρετανών; Οι κάτοικοι της Γηραιάς Αλβιώνας θεωρούν ότι το ΒΒC είναι ένας πολύ στενός συγγενής τους, μια οικογενειακή φίλη, μια ηλικιωμένη θεία που βγήκε από κάποιο μυθιστόρημα της Αγκαθα Κρίστι, εύθυμη, μορφωμένη, πνευματώδης, και παράλληλα εκκεντρική, προικισμένη με την απαραίτητη διακριτικότητα, αλλά και εξαιρετικά τίμια, ζωηρή και οξυδερκής. Το ότι οι Bρετανοί έχουν μια ιδιαίτερη σχέση με τη δημόσια ραδιοτηλεόρασή τους δεν αποτελεί μυστικό. Ας φανταστούμε οπότε την άκρως δυσάρεστη έκπληξή τους, όταν αποκαλύφθηκε ότι στο σπίτι αυτής της λατρεμένης από όλους «κυριούλας» κρυβόταν επί δεκαετίες ένας παιδεραστής.

Το όνομά του ήταν Τζίμι Σάβιλ και στη Βρετανία τον γνώριζαν όλοι καθώς παρουσίαζε επί δεκαετίες μία από τις μακροβιότερες και πιο επιτυχημένες σειρές της βρετανικής τηλεόρασης, το «Top of the Pops». Ενας τύπος στην κυριολεξία πολύχρωμος, με μακριά ξανθά μαλλιά, με ένα πούρο διαρκώς να κρέμεται από το στόμα του και με ρούχα φανταχτερά, ο οποίος συνήθως κυκλοφορούσε με μια ανοιχτή Ρολς-Ρόις. Πριν από τρεις εβδομάδες η έρευνα που διεξήγαγαν οι δημοσιογράφοι ενός ανταγωνιστικού τηλεοπτικού σταθμού είχε ως αποτέλεσμα να αποκαλυφθεί η τραγική πραγματικότητα: γυναίκες σήμερα, μικρά ανήλικα κορίτσια τότε, εκμυστηρεύονται πως ο εκκεντρικός αστέρας της βρετανικής τηλεόρασης τις εξανάγκαζε να κάνουν σεξ μαζί του. Πού; Οπουδήποτε. Στo καμαρίνι του ή στους διαδρόμους του BBC ή στο πίσω κάθισμα του πανάκριβου αυτοκινήτου του.

ΕΡΕΥΝΕΣ. Η Σκότλαντ Γιαρντ ξεκινά αμέσως τις έρευνες και ο Πρωθυπουργός Ντέιβιντ Κάμερον προτρέπει τους υψηλά ισταμένους τού βρετανικού ραδιοτηλεοπτικού οργανισμού να ξεκινήσουν εσωτερική έρευνα. Η «θεία», όμως, για λόγους αρχής κυρίως, αντιστέκεται. Βιάζεται να κλείσει την υπόθεση και να γυρίσει σελίδα αφήνοντας τα όσα τραγικά στο παρελθόν. Ο λόγος δεν είναι μόνο η ντροπή για το αναπάντεχο σκάνδαλο, αλλά και η στιγμή που αποκαλύφθηκε.

Κατά τη διάρκεια του Οκτωβρίου που διανύουμε η Βρετανική Εταιρεία Μεταδόσεων συμπληρώνει 90 χρόνια ζωής και τα γιορτάζει εγκαινιάζοντας την ανακαινισμένη έδρα της, το Broadcasting House στην περίφημη Regent Street, η οποία μεταμορφώθηκε σε έναν τεράστιο ανοιχτό χώρο που καλύπτεται αποκλειστικά από γυαλί προσφέροντας στους περαστικούς μια εξαιρετική θέα όσων συμβαίνουν στην καρδιά του ιστορικού οργανισμού. Απόλυτη διαφάνεια οπότε. Συμπτωματικά και συμβολικά μαζί. Σαν να επιθυμεί η αγαπημένη «θεία» των Βρετανών να δείξει στα εκατομμύρια ανίψια της ότι δεν έχει τίποτε (άλλο) να κρύψει.  

ΠΕΡΙΚΟΠΕΣ. Η στιγμή όμως ήταν ακατάλληλη και για λόγους οικονομικούς. Με την οικονομική κρίση να πλανάται πάνω και από τη Βρετανία, το δημόσιο ραδιοτηλεοπτικό δίκτυο, το οποίο χρηματοδοτείται αποκλειστικά από τους φορολογουμένους καθώς έσοδα από διαφημίσεις δεν υπάρχουν, είναι υποχρεωμένο να προβεί σε περικοπές που θα αντιστοιχούν τουλάχιστον στο 1/5 του 3,5 δισ. στερλινών (4,3 δισ. ευρώ) προϋπολογισμού του. Την ίδια στιγμή ο πρόεδρος του BBC λόρδος Κρις Πάτεν υπόσχεται ότι θα βελτιώσει την ποιότητα των προγραμμάτων «τουλάχιστον κατά 20%». Καλύτερη ποιότητα με λιγότερα λεφτά; «Αδύνατον», σύμφωνα με τον πρώην γενικό διευθυντή Μαρκ Τόμσον, ο οποίος έπειτα από οκτώ χρόνια στο τιμόνι του BBC αποφάσισε να αποχωρήσει (και να διανύσει τον Ατλαντικό για να γίνει διευθύνων σύμβουλος στους «Νιου Γιορκ Τάιμς») αφενός γιατί έληγε η θητεία του και αφετέρου γιατί οι οικονομικοί περιορισμοί έχουν αρνητικό αντίκτυπο στην ποιότητα των προγραμμάτων.

Τη θέση του Τόμσον πήρε ο Τζορτζ Εντγουιστλ. Λατρεύει τη «θεία» του τόσο πολύ που δεν μασάει τα λόγια του – «μια δημόσια τηλεόραση δεν μπορεί να επιτρέψει τη χρεοκοπία της αποκλειστικά και μόνο για να ικανοποιήσει τους αστέρες του θεάματος ή τις ομάδες της Πρέμιερ Λιγκ, τη στιγμή που τα ιδιωτικά δίκτυα διατίθενται να πληρώσουν περισσότερα. Θα αξιοποιήσουμε και θα αναδείξουμε νέα ταλέντα που κοστίζουν λιγότερο και θα εστιάσουμε σε άλλα αθλήματα», δήλωσε ο Βρετανός στην ιταλική «Ρεπούμπλικα». Και οι προτροπές για βελτίωση της ποιότητας των προγραμμάτων; «Είναι σωστές καθώς μόνο έτσι μπορούμε να κερδίσουμε τη δημόσια χρηματοδότηση και κυρίως τον σεβασμό του κόσμου. Είναι υποχρέωσή μας να ξεχωρίζουμε για την ποιότητα και τη δημιουργικότητα των προγραμμάτων μας, όπως αποδείξαμε ότι μπορούμε να κάνουμε κατά τη διάρκεια των Ολυμπιακών Αγώνων. Μόνο το BBC έχει τη δυνατότητα να ενώσει ένα ολόκληρο έθνος μπροστά στην τηλεόραση», ένα έθνος που το μόνο που συζητεί τις τελευταίες εβδομάδες είναι το σκάνδαλο του παιδεραστή παρουσιαστή.

ΑΦΙΕΡΩΜΑ. Τον προηγούμενο μήνα η διοίκηση του σταθμού ενέκρινε τη μετάδοση ενός εορταστικού προγράμματος αφιερωμένου στον Σάβιλ, παρότι γνώριζε πως είχαν ήδη ξεκινήσει οι έρευνες. Γιατί το επέτρεψε; Ο πρόεδρος του οργανισμού Κρις Πάτεν παραδέχτηκε ότι ήταν λάθος.  Κατά τη διάρκεια της πολυετούς καριέρας του ο λόρδος Πάτεν υπήρξε και (ο τελευταίος) κυβερνήτης του Χονγκ Κονγκ. Εχοντας δει να καταρρέει η Βρετανική Αυτοκρατορία, ίσως φοβάται μήπως δει να καταρρέει ακόμη μία βρετανική αυτοκρατορία, μικρότερη αλλά εξίσου ένδοξη. Θα συνεχίσουν οι Βρετανοί να βλέπουν το BBC σαν την αγαπημένη τους ηλικιωμένη και σεβάσμια «θεία» ή μυστικά του παρελθόντος θα αμαυρώσουν τη λαμπρή ιστορία της; Ο βρετανός κοινωνιολόγος Αντονι Γκίντενς εμφανίζεται εξαιρετικά απαισιόδοξος: «Ισως να είμαστε χειρότεροι από όσο φανταζόμαστε. Μέσα σε τρία χρόνια οι πιο ένδοξοι φορείς μας κατέρρευσαν ο ένας μετά τον άλλον. Η αρχή έγινε με τις βουλευτικές αποζημιώσεις για προσωπικά έξοδα μελών του Κοινοβουλίου, έπειτα οι απάτες με τους τραπεζίτες του Σίτι, στη συνέχεια οι υποκλοπές των εφημερίδων και τώρα ήρθε η σειρά του BBC».