Ερχονται νέες, ατομικές θεραπείες για τον καρκίνο

Στροφή στην αντιμετώπιση του καρκίνου κάνουν οι επιστήμονες και επικεντρώνονται πλέον ολοένα και περισσότερο σε ατομικές θεραπείες, παρά στις γενικευμένες χημειοθεραπείες.

«Αυτό σημαίνει ότι σύντομα θα κυκλοφορήσει μία νέα γενιά φαρμάκων τα οποία ανιχνεύουν τα καρκινικά κύτταρα και σκοτώνουν μόνο αυτά, ενώ θα σέβονται τα διπλανά τους», εξηγεί ο Κωνσταντίνος Συρίγος, αναπληρωτής καθηγητής Παθολογίας – Ογκολογίας στην Ιατρική Σχολή του Πανεπιστημίου Αθηνών, Διευθυντής της Ογκολογικής Μονάδας του Νοσοκομείου «Η Σωτηρία» και επισκέπτης καθηγητής στην Ιατρική Σχολή Πανεπιστημίου Yale στις ΗΠΑ.

Σύμφωνα με τον κύριο Συρίγο, από την έρευνα προωθείται η ανάπτυξη νέων, βιολογικών φαρμάκων, τα οποία στοχεύουν σε συγκεκριμένα γονίδια, που εκφράζονται μόνο από τα καρκινικά κύτταρα. Μάλιστα, όπως τόνισε ο ίδιος, «τα φάρμακα αυτά θα είναι πιο αποτελεσματικά, αφού θα απενεργοποιούν γονίδια απαραίτητα γα την ανάπτυξη του καρκίνου, αλλά και λιγότερο τοξικά, αφού θα προσβάλλουν τα καρκινικά κύτταρα και όχι τα υγιή».

Πως θα είναι τα φάρμακα στο σύντομο μέλλον

Ο ασθενής δεν θα περιμένει πλέον την ιστολογική έκθεση (βιοψία), η οποία μέχρι σήμερα αποτελεί και τον βασικό παράγοντα καθορισμού της θεραπείας που θα ακολουθήσει. «Ο όγκος κάθε ασθενή θα εξετάζεται με τεχνικές μοριακής βιολογίας για μια πλειάδα γονιδίων και θα διαπιστώνεται ποιος είναι ο πλέον κατάλληλος συνδυασμός φαρμάκων για το συγκεκριμένο άτομο. Έτσι κάθε ασθενής θα λαμβάνει έναν εξατομικευμένο συνδυασμό θεραπείας, διαφορετικό από κάποιου άλλου ασθενή. Με αυτόν τον τρόπο θα επιλέγεται η ενδεδειγμένη θεραπεία κάθε καρκινοπαθούς που θα είναι μοναδική!», εξηγεί ο κ. Συρίγος.

Πολλά από τα λεγόμενα βιολογικά φάρμακα χρησιμοποιούνται ήδη, σε μορφή χαπιών ή ορού: τα μονοκλωνικά αντισώματα, στοχεύουν σε μόρια που βρίσκονται αποκλειστικά στην επιφάνεια του καρκινικού κυττάρου. Άλλα βιολογικά φάρμακα στοχεύουν σε μεταλλαγμένα γονίδια του όγκου ή στα αγγεία που τον τροφοδοτούν: όταν δεν είναι εφικτό να χτυπηθούν τα καρκινικά κύτταρα μπορούν να καταστραφούν τα αγγεία που τα θρέφουν. Μην μπορώντας, λοιπόν, ο όγκος να πάρει τα απαραίτητα θρεπτικά συστατικά για την ανάπτυξή του οδηγείται σε ασιτία και θάνατο.

Κάποιες ομάδες ασθενών επωφελούνται ήδη από την αποτελεσματικότητα αυτών των θεραπειών. Πρόκειται για ασθενείς με καρκίνο του πνεύμονα, του μαστού, του εντέρου, του νεφρού, του εγκεφάλου και του ήπατος. Χρειάζεται όμως προσοχή: τα φάρμακα αυτά δεν είναι για όλους και απαιτείται εξατομικευμένη προσέγγιση.
Επίσης πρέπει να χορηγούνται μόνο σε εξειδικευμένα ογκολογικά κέντρα, καθώς δεν είναι χωρίς παρενέργειες και η χρήση τους απαιτεί εμπειρία: σε ορισμένους ασθενείς μπορούν να προκαλέσουν δερματικά προβλήματα, υπέρταση, αιματουρία κ.ά.

Οι ατομικές θεραπείες

Τις τελευταίες δεκαετίες, η κατανόηση που έχουμε για τον καρκίνο έχει αλλάξει από την απλουστευμένη άποψη της μεμονωμένης νόσου σε αυτήν της  σύνθετης ομάδας νόσων ποικίλης και διαφορετικής προέλευσης. Χαρακτηριστικό παράδειγμα αυτής της νέας προσέγγισης αποτελεί η εξατομικευμένη θεραπευτική προσέγγιση η οποία είναι πλέον γεγονός στον καρκίνο του πνεύμονα. Κατανοώντας τις διαδικασίες που κατευθύνουν τα διάφορα είδη καρκίνου, και στοχεύοντας στα αίτια, μπορούμε να επηρεάσουμε πολύ θετικότερα την έκβαση περισσότερων ασθενών.

«Ένα σημαντικότατο επίτευγμα της σύγχρονης ιατρικής αποτελεί το νέο ογκολογικό φάρμακο με την ονομασία crizotinib (έλαβε πρόσφατα έγκριση από το FDA των ΗΠΑ για τη θεραπεία του καρκίνου του πνεύμονα ενώ η Ευρωπαϊκή του έγκριση βρίσκεται πρό των πυλών). Για να θεραπευθεί ένας ασθενής με το φάρμακο crizotinib προϋποτίθεται η παρουσία ενός ειδικού βιοδείκτη  ο οποίος ανιχνεύεται με ειδική διαδικασία», αναφέρει ο κ. Συρίγος.