Αντιπαράθεση στην καρδιά της στέπας

Ο τρόπος αφήγησης των γεγονότων από τα μέσα μαζικής ενημέρωσης έχει αλλάξει μέσα στον νέο κόσμο που διαμορφώνεται τις τελευταίες δεκαετίες; Αυτό ήταν το μέγα ερώτημα που απασχόλησε δημοσιογράφους, ακαδημαϊκούς και πολιτικούς από χώρες της Ευρώπης και της Ασίας στο 10ο Ευρασιατικό Μιντιακό Φόρουμ (Eurasian Media Forum) που διοργανώθηκε στις 11 και 12 Οκτωβρίου στην Αστανά, την πρωτεύουσα του Καζαχστάν που οικοδομήθηκε εντυπωσιακά τα τελευταία 15 χρόνια στη μέση της απέραντης στέπας. Μια συνάντηση με ιδιαίτερο ενδιαφέρον, όπως αποδείχθηκε, κυρίως διότι η αντιπαράθεση των ιδεών αποκάλυψε συγκρούσεις και διαφορετικές σχολές σκέψης που νομίζαμε ότι στον καιρό της παγκοσμιοποίησης έχουν εξαλειφθεί.

Η προσπάθεια δημιουργίας ενός νέου πόλου στο γεωπολιτικό παιχνίδι, εκείνου της λεγόμενης Ευρασίας, η οικονομική κρίση στην ευρωζώνη, η τρομοκρατία και η σύγχρονη κατεύθυνση της δημοσιογραφίας απασχόλησαν τους συμμετέχοντες σε συζητήσεις που διηύθυναν διάσημοι παρουσιαστές του CNN και του Al Jazeera. Ενα από τα πιο ενδιαφέροντα θέματα ήταν το «εάν υπάρχουν δύο μέτρα και δύο σταθμά στα ΜΜΕ σήμερα» και σε αυτό αντιπαρατέθηκαν ρώσοι, δυτικοί και άραβες δημοσιολόγοι με έναν τρόπο που ανέδειξε τις βαθιές πολιτισμικές διαφορές που υπάρχουν. Για παράδειγμα, η χρήση του όρου Αραβική Ανοιξη προκάλεσε την αντίδραση πολλών αράβων δημοσιογράφων και ακαδημαϊκών, διότι είναι ένας όρος που χρησιμοποιείται αποκλειστικά στα δυτικά ΜΜΕ και ποτέ στα μέσα των χωρών της Μέσης Ανατολής.

Ενα άλλο θέμα που απασχόλησε τους συμμετέχοντες ήταν οι ιστορίες που αφηγούνται τα ευρωπαϊκά και αμερικανικά μέσα ανάλογα με τις γεωπολιτικές ανάγκες της στιγμής. Οπως είπε χαρακτηριστικά ο Τζορτζ Γκάλογουεϊ, μέλος του βρετανικού Κοινοβουλίου, «έχει ενδιαφέρον να παρατηρήσουμε πώς αλλάζουν διαρκώς οι αντιλήψεις για τους εξεγερθέντες στις αραβικές χώρες. Την εποχή όπου οι Ταλιμπάν μάχονταν τους Σοβιετικούς στο Αφγανιστάν ήταν αγωνιστές της ελευθερίας και έπαιρναν λεφτά από Δυτικούς. Οταν στράφηκαν εναντίον των Δυτικών, έγιναν τρομοκράτες. Οταν ακραία ισλαμιστικά στοιχεία στράφηκαν εναντίον του Καντάφι έγιναν μαχητές της ελευθερίας, αλλά όταν σκότωσαν τον αμερικανό πρεσβευτή στη Βεγγάζη έγιναν τρομοκράτες. Εναντίον του Ασαντ χαρακτηρίστηκαν πάλι μαχητές, αλλά ποιος ξέρει σε τι θα μετατραπούν όταν πέσει το καθεστώς».

Ελλάδα και κρίση. Η πιο ενδιαφέρουσα συζήτηση στο πλαίσιο του Ευρασιατικού Μιντιακού Φόρουμ στην ολοκαίνουργια πρωτεύουσα του Καζαχστάν, το οποίο αναζητεί μια καινούργια ισχυρή θέση στην ευρύτερη περιοχή αλλά και στα διεθνή τεκταινόμενα, αφορούσε την κρίση στην ευρωζώνη. Βασικός ομιλητής ο πρώην αντιπρόεδρος της ελληνικής κυβέρνησης Θεόδωρος Πάγκαλος, ο οποίος περιέγραψε συνοπτικά το πώς φθάσαμε ώς εδώ, «ζώντας πάνω από τις δυνατότητές μας, δανειζόμενοι διαρκώς και ξοδεύοντας περισσότερα απ’ όσα βγάζαμε». Αναφέρθηκε, επίσης, στα αρνητικά δημοσιεύματα για την Ελλάδα στα γερμανικά ΜΜΕ, όπως το περίφημο εξώφυλλο του «Focus» με την Αφροδίτη της Μήλου σε άσεμνη χειρονομία, και  κατέληξε: «Υιοθετήθηκε η προσέγγιση να γίνει η Ελλάδα μάθημα για τις υπόλοιπες χώρες της ευρωζώνης. Κατόπιν τα προβλήματα εξαπλώθηκαν και σε άλλες χώρες και παρατηρείται αδυναμία εύρεσης λύσης, διότι μπορεί να υπάρχει κοινό νόμισμα αλλά όχι κοινή οικονομική λύση».

Ο Γκίντεον Ραχμάν, ένας από τους διαπρεπέστερους αρθρογράφους των «Φαϊνάνσιαλ Τάιμς», αναφέρθηκε στη δυστοκία της Ευρωπαϊκής Ενωσης να δώσει λύσεις στην κρίση. «Το χρέος της Ελλάδας», είπε, «είναι σήμερα μεγαλύτερο από ό,τι ήταν όταν ξεκίνησε η κρίση. Και πρέπει να δούμε ξεκάθαρα ότι εάν η απειλή τότε ήταν η κατάρρευση των τραπεζών, τώρα απειλή – πολύ μεγαλύτερη μάλιστα – είναι οι κοινωνικές και πολιτικές αναταραχές που προκαλεί κυρίως η εκτίναξη της ανεργίας σε τόσο πολλές ευρωπαϊκές χώρες, αρχής γενομένης από την Ελλάδα και την Ισπανία».