Η Ευρώπη παίζει με τη φωτιά

Ενα γιαπωνέζικο ρητό λέει ότι με την υπόσχεση των ξύλων δεν ζεσταίνεται το σπίτι. Ο πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας Μάριο Ντράγκι τον Σεπτέμβριο υποσχέθηκε απεριόριστη καύση ξυλείας στις αγορές και όλοι άρχισαν να αισθάνονται μια ζεστασιά. Iσως όμως αυτή τη φορά η ΕΕ να παίζει με τη φωτιά, εκτιμά η ισπανική εφημερίδα «Ελ Παΐς». Η ανικανότητα της ευημερούσας Ευρώπης να επιλύσει τις προκλήσεις που αντιμετωπίζει απειλεί να προκαλέσει μια γενικευμένη ύφεση, ο αντίκτυπος της οποίας έχει αρχίσει ήδη να εξαπλώνεται στις αναδυόμενες οικονομίες.

Από την Ασία, η επικεφαλής του ΔΝΤ Κριστίν Λαγκάρντ έκανε έκκληση για «επείγουσα και θαρραλέα δράση» στη ζώνη του ευρώ, που δεν αποτελεί όμως τη μοναδική ανησυχία της παγκόσμιας οικονομίας. Οι οικονομολόγοι του ΔΝΤ έχουν περιγράψει ένα σενάριο καταστροφής εάν οι ΗΠΑ δεν εγκρίνουν ένα νέο ανώτατο όριο χρέους, καθώς αν δεν υπάρξει πολιτική συμφωνία, θα γίνουν δραστικές περικοπές δαπανών και μεγάλες αυξήσεις φόρων.

Η Ιαπωνία διέρχεται μια φάση πολιτικής αστάθειας με την ανάπτυξη να μένει στο 0,8%, ενώ η Κίνα δείχνει να μην μπορεί να αυξήσει την εσωτερική ζήτηση ώστε να αντισταθμίσει τις εξαγωγές των προϊόντων της που έχουν πληγεί από την κρίση στη διεθνή οικονομία.

Με αυτές τις ζοφερές προοπτικές για τις τέσσερις μεγαλύτερες οικονομίες του κόσμου δεν προκαλεί έκπληξη το συμπέρασμα του ΔΝΤ πως «οι κίνδυνοι μιας σοβαρής παγκόσμιας οικονομικής επιβράδυνσης είναι ανησυχητικά υψηλοί», σύμφωνα με την έκθεση που δημοσιοποιήθηκε από τον Ολιβιέρ Μπλανσάρ, επικεφαλής οικονομολόγο του ΔΝΤ.

ΕΥΑΛΩΤΕΣ. Οι εδικοί του Ταμείου πιστεύουν ακόμα ότι οι αναδυόμενες οικονομίες θα σώσουν την παγκόσμια ανάπτυξη, γνωρίζουν όμως πόσο ευάλωτες είναι στη διάδοση της κρίσης. Σύμφωνα με τον Μπλανσάρ «η χαμηλή ανάπτυξη και η αβεβαιότητα που επικρατούν στις προηγμένες οικονομίες επηρεάζουν, μέσω των εμπορικών δεσμών και των χρηματοπιστωτικών σχέσεων, τις αναπτυσσόμενες που ήδη έχουν να αντιμετωπίσουν τις αδυναμίες τους».

Ο γάλλος οικονομολόγος, ο οποίος την περασμένη εβδομάδα προκάλεσε έναν μικρό σεισμό στην Ιαπωνία με τη μελέτη του για τις επιπτώσεις των περικοπών στην ανάπτυξη (πολύ μεγαλύτερες από ό,τι υπολόγιζαν άλλες εκθέσεις) υποστηρίζει ότι στη διεθνή οικονομία υπάρχει «μια γενικευμένη αίσθηση αβεβαιότητας» και πως οι σοβαροί κίνδυνοι όπως εκείνοι που αφορούν τη βιωσιμότητα της ευρωζώνης ή τα σοβαρά λάθη στη δημοσιονομική πολιτική των ΗΠΑ, εξακολουθούν να προκαλούν μεγάλη ανησυχία.

Η ΑΝΑΠΤΥΞΗ. Ο κίνδυνος είναι εδώ: υπάρχει μία πιθανότητα στις έξι η παγκόσμια ανάπτυξη να πέσει κάτω από το 2%, το οποίο θα σημαίνει ύφεση στις αναπτυγμένες οικονομίες και αργή ανάπτυξη στις αναδυόμενες και τις αναπτυσσόμενες χώρες. Μόλις πριν από έξι μήνες, το ΔΝΤ προέβλεπε ότι η πιθανότητα αυτή ήταν 1 προς 25. Στην ευρωζώνη, η πιθανότητα εισόδου σε ύφεση είναι 85%, σύμφωνα με τους υπολογισμούς των οικονομολόγων του ΔΝΤ, ενώ η αντίστοιχη πρόβλεψη πριν από έξι μήνες δεν ξεπερνούσε το 50%.

Ολοι παραδέχονται πάντως ότι το κλειδί είναι κατά κύριο λόγο η ευρωζώνη. Η έναρξη ισχύος του Ευρωπαϊκού Μηχανισμού Σταθερότητας που έχει ήδη εγκριθεί από διάφορα κοινοβούλια «αποτελεί έναν συμβιβασμό μεταξύ οικονομικής αποτελεσματικότητας και δημοκρατίας».

Οπως όμως παρατήρησε ο διοικητής της Τράπεζας της Γαλλίας Κριστιάν Νογιέρ, «οι χρόνοι των αγορών δεν είναι ίδιοι με τους χρόνους της δημοκρατίας. Οι αμφιβολίες και οι καθυστερήσεις δημιουργούν νευρικότητα, ρευστότητα και ανησυχία στους επενδυτές». Στις αγορές δεν επαρκούν οι υποσχέσεις. Η υπόσχεση των ξύλων δεν ζεσταίνει το σπίτι.