Νομπέλ για τα βλαστοκύτταρα

Σε δύο επιστήμονες των οποίων οι ανακαλύψεις στα βλαστοκύτταρα έγιναν με 40 χρόνια διαφορά απονεμήθηκε χθες το βραβείο Νομπέλ Ιατρικής στη Σουηδία. 

Ο Βρετανός Τζον Γκέρντον και ο Ιάπωνας Σίνγια Γιαμανάκα μοιράστηκαν τη μεγαλύτερη επιστημονική διάκριση επειδή κατάφεραν να μεταβάλουν το είδος ώριμων κυττάρων, ο πρώτος σε αμφίβια και ο δεύτερος σε θηλαστικά.

Οι ανακαλύψεις τους άλλαξαν τη θεώρηση για τη δημιουργία και ανάπτυξη των οργανισμών και έθεσαν τις βάσεις για την αναγεννητική ιατρική.

Χάρη σε αυτές, οι επιστήμονες ελπίζουν πως στο μέλλον δεν θα χρειάζονται πλέον δότες οργάνων στις μεταμοσχεύσεις, αφού θα μπορούμε να πάρουμε δικά μας κύτταρα, από το δέρμα για παράδειγμα, και να δημιουργήσουμε στο εργαστήριο ήπαρ, νεφρούς ή όποιο άλλο όργανο χρειάζεται.

Πείραμα σε αμφίβια. Ο βρετανός επιστήμονας ανακάλυψε το 1962 ότι όταν ένα κύτταρο πάρει τον προσανατολισμό του, δηλαδή μετατραπεί σε δερματικό, εντερικό ή επιθηλιακό, δεν σταματά εκεί. Μπορεί να ξαναλλάξει (διαφοροποιηθεί) και να γίνει όποιο κύτταρο του οργανισμού χρειαστεί.

Αυτό το κατάφερε με ένα πείραμα που έκανε σε βατράχους. Ο Γκέρντον στο πλαίσιο των πειραμάτων του αντικατέστησε τον πυρήνα ενός ωαρίου βατράχου με τον πυρήνα εντερικού κυττάρου του ίδιου του βατράχου. Οταν από το ωάριο αυτό γεννήθηκε γυρίνος, κατάφερε να αποδείξει πως τα κύτταρα διατηρούν το γενετικό τους υλικό (DNA) που δεν χρησιμοποιούν για πάρα πολύ καιρό. Επιπλέον διαπίστωσε ότι το ωάριο είχε την ικανότητα να αξιοποιήσει αυτή την πληροφορία.

«Με τιμά ιδιαίτερα που βραβεύτηκα με τη μεγαλύτερη διάκριση που υπάρχει για επιστήμονες και επίσης ότι μοιράζομαι αυτή τη διάκριση με τον ιάπωνα συνάδελφό μου, η επιστημονική εργασία του οποίου έφερε ακόμη πιο κοντά τις ανακαλύψεις με την πρακτική τους εφαρμογή», δήλωσε μετά την ανακοίνωση του βραβείου Νομπέλ ο Γκέρντον.

Πείραμα σε θηλαστικά. Το πείραμα του βρετανού επιστήμονα έγινε σε ζώα που είναι σχετικά απλοί οργανισμοί, σε σχέση πάντα με τα θηλαστικά. Ετσι, έπειτα από χρόνια ο Σίνγια Γιαμανάκα θέλησε να αποδείξει ότι αυτό ισχύει και στα θηλαστικά. Ξεκίνησε λοιπόν το πείραμά του εισάγοντας τέσσερα γονίδια-κλειδιά σε διαφοροποιημένα κύτταρα ποντικού.

Αυτό που κατάφερε ήταν να τους σβήσει τις πληροφορίες που είχαν και να τα μετατρέψει ξανά σε πολυδύναμα βλαστικά κύτταρα, δηλαδή τα έφερε στην κατάσταση που είναι όταν πρωτοδημιουργούνται.

Μάλιστα, τα βλαστοκύτταρα αυτά με την κατάλληλη μοριακή καθοδήγηση μπορούσαν να μετατραπούν στη συνέχεια σε όλους τους κυτταρικούς τύπους του οργανισμού, δηλαδή να γίνουν δερματικά, οστικά κ.λπ.

«Η εργασία του Γκέρντον άλλαξε εδώ και χρόνια την επιστημονική γνώση για τον τρόπο με τον οποίο τα κύτταρα, ενώ γεννιούνται ίδια, εξειδικεύονται μεγαλώνοντας και μετατρέπονται είτε σε δερματικά είτε σε εντερικά είτε σε σπερματικά κ.ο.κ.», δήλωσε ο Γιαμανάκα.

Τα υπόλοιπα Νομπέλ. Σήμερα ανακοινώνεται το Νομπέλ Φυσικής, ενώ το Νομπέλ Χημείας την Τετάρτη. Την Πέμπτη ανακοινώνεται πιθανότατα το Νομπέλ Λογοτεχνίας, την Παρασκευή το Νομπέλ Ειρήνης και την ερχόμενη Δευτέρα το Νομπέλ Οικονομίας.