«Γυναίκες και παιδιά, σώστε την καρδιά σας»

Τα καρδιαγγειακά νοσήματα αφορούν τους εύπορους, ηλικιωμένους άντρες. Οι γυναίκες δεν παθαίνουν έμφραγμα. Το τσιγάρο δεν βλάπτει τα παιδιά.

Μύθοι σαν κι αυτούς στοιχειώνουν την ανθρωπότητα εδώ και δεκαετίες – και αναρίθμητες ζωές χάνονται επί ματαίω.

Τα στοιχεία της Παγκόσμιας Ομοσπονδίας Καρδιάς (WHF), η οποία το 2000 κήρυξε την 29^η Σεπτεμβρίου κάθε έτους ως ημέρα αφιερωμένη στην καρδιολογική υγεία, είναι συντριπτικά: μία στις τρεις γυναίκες που πεθαίνουν κάθε χρόνο σε όλο τον κόσμο χάνει τη ζωή της από καρδιοπάθεια, ενώ εκατομμύρια παιδιά έχουν υπέρταση, αυξημένη χοληστερόλη ή άλλη διαταραχή που υπονομεύει την καρδιολογική τους υγεία.

Επιπλέον, 600.000 άνθρωποι, μεταξύ των οποίων πολλά παιδιά, πεθαίνουν κάθε χρόνο από το παθητικό κάπνισμα, με το ένα στα δύο παιδιά του πλανήτη να εισπνέουν καθημερινά τον καπνό απ’ τα τσιγάρα των γονιών και των παππούδων τους.

Εντός συνόρων, η κατάσταση δεν είναι διόλου καλύτερη, κατά τον κ. Αντώνη Ζαμπέλα, καθηγητή Διατροφής του Ανθρώπου και διευθυντή της Μονάδας Διατροφής του Ανθρώπου στο Γεωπονικό Πανεπιστήμιο Αθηνών.

Σύμφωνα με τις υπάρχουσες επιδημιολογικές μελέτες, η μία στις δύο Ελληνίδες που χάνονται κάθε χρόνο υποκύπτουν σε κάποιο καρδιαγγειακό πρόβλημα. Την ίδια στιγμή, οι τέσσερις στις δέκα Ελληνίδες έχουν επίπεδα χοληστερόλης πάνω από το φυσιολογικό, οι δύο στις δέκα είναι υπερτασικές, η μία στις δέκα έχει διαβήτη, ενώ λίγα ή πολλά περιττά κιλά διαθέτουν πάνω από τις μισές.

Εξίσου δυσοίωνα είναι τα δεδομένα και για τα Ελληνόπουλα, το 40% εκ των οποίων ήδη είναι υπέρβαρο ή παχύσαρκο, προϋπερτασικό ή υπερτασικό το 20-30% και το 10% στα πρόθυρα του διαβήτη εξαιτίας των περιττών κιλών του, κατά τον κ. Ζαμπέλα.

Κι αν νομίζετε ότι τα προβλήματα αυτά αφορούν τα παιδιά σχολικής ή εφηβικής ηλικίας, ξανασκεφθείτε το: προ λίγων ετών, ερευνητές από το Πανεπιστήμιο Κρήτης είχαν ανακαλύψει ότι ένα στα δύο παιδιά ηλικίας 4 έως 7 ετών έχει χοληστερόλη υψηλότερη από το φυσιολογικό, ενώ το ένα στα τέσσερα έχει υπέρταση!

«Τα στοιχεία που έχουμε είναι ιδιαίτερα ανησυχητικά και σηματοδοτούν ένα συνολικότερο πρόβλημα δημοσίας υγείας», τονίζει ο κ. Ζαμπέλας. «Αυτό σημαίνει ότι αφ’ ενός πρέπει ο καθένας από εμάς να λάβει μέτρα για να προστατεύσει την καρδιά του όσο υπάρχει καιρός, αφ’ ετέρου να αναπτυχθούν παρεμβάσεις σε επίπεδο πληθυσμού και άρα να αναπτυχθούν οι κατάλληλες πολιτικές».

Οι αιτίες

Πως φτάσαμε όμως ως εδώ; Η… καλοπέραση φαίνεται πως είναι η κύρια αιτία, καθώς μας ώθησε να αλλάξουμε την παλιά, καλή παραδοσιακή διατροφή μας και να το… ρίξουμε στα χάμπουργκερ, μας έκανε να αγοράσουμε αυτοκίνητο ξεχνώντας το περπάτημα, ενώ οδήγησε τον έναν στους δύο Έλληνες στο τσιγάρο.

Είναι χαρακτηριστικό ότι τις τέσσερις τελευταίες δεκαετίες η κατανάλωση λιπών αυξήθηκε στη χώρα μας από το 27% των ημερήσιων θερμίδων το 1960 σε 40-46% σήμερα, κατά τον κλινικό διαιτολόγο-βιολόγο Χάρη Δημοσθενόπουλο, προϊστάμενο στο Τμήμα Διατροφής του Νοσοκομείου «Λαϊκό» στην Αθήνα.

Έτσι, ενώ πριν από 40 χρόνια η μέση κατανάλωση κρέατος στην Ελλάδα ήταν περίπου 35 γραμμάρια την ημέρα και το 1/3 των θερμίδων που προσλάμβανε ένας άνθρωπος προερχόταν από το ελαιόλαδο, σήμερα η μεν μέση κατανάλωση κρέατος έχει υπερβεί τα 150 γραμμάρια την ημέρα στους ενήλικες, η δε πρόσληψη ελαιολάδου έχει μειωθεί σε λιγότερο από το 18% των ημερήσιων θερμίδων, εξηγεί ο κ. Δημοσθενόπουλος.

Αντίστοιχες και εξίσου επικίνδυνες αλλαγές καταγράφηκαν στην κατανάλωση αλατιού που πλέον έχει… χτυπήσει κόκκινο στη χώρα μας σε όλες τις ηλικίες, στην κατανάλωση φρούτων, λαχανικών και οσπρίων (υπάρχουν άτομα που ούτε να… μυρίσουν φακές και φασόλια ή να φάνε ντομάτα) και στην κατανάλωση ζάχαρης.

Τι πρέπει να γίνει

Καλά όλ’ αυτά, αλλά τι μπορούμε να κάνουμε; Αλλαγές με το… μαλακό, αλλά αποφασιστικά, είναι η συμβουλή της WHF. Όπως λέει, δεν χρειάζεται να διαγράψει κάποιος από τη ζωή του οτιδήποτε αλμυρό, λιπαρό και γλυκό (άρα νόστιμο), αλλά πρέπει να μικρύνει δραστικά την ποσότητα αυτών των τροφίμων για ναυπάρχει χώρος για τα πιο υγιεινά.

Επιπλέον, δεν χρειάζεται να αφιερώνει ώρες καθημερινά στη γυμναστική, αλλά να κάνει όσο περισσότερα μπορεί σε… όρθια θέση – από το παιχνίδι με τα παιδιά και το ανεβοκατέβασμα της σκάλας με τα πόδια μέχρι το γράψιμο στο κομπιούτερ!

Και βεβαίως να κόψει το κάπνισμα – εδώ «εκπτώσεις» δεν χωρούν, διότι θα χρειαστούν 15 χρόνια από το τελευταίο τσιγάρο έως ότου επανέλθει ο καρδιολογικός κίνδυνος στα επίπεδα εκείνου ενός μη καπνιστή, σύμφωνα με την WHF.