«Η Ευρώπη είναι η πατρίδα μας»

Ενας ογκόλιθος στο Γερμανικό Ιστορικό Μουσείο ήταν ο Χέλμουτ Κολ στη χθεσινή τελετή για τα 30 χρόνια από την πρώτη εκλογή του ως καγκελαρίου της Γερμανίας. Ογκόλιθος πολιτικός, έχοντας σφραγίσει ως «καγκελάριος της επανένωσης» την ιστορία της Γερμανίας και ταυτόχρονα την πορεία της Ευρώπης. Αλλά καθηλωμένος στο αναπηρικό καροτσάκι ανάμεσα σε δύο γυναίκες, την Καγκελάριο Ανγκελα Μέρκελ και τη σύζυγό του Μάικε Κολ-Ρίχτερ, έδινε την εντύπωση του ακίνητου ογκόλιθου.

Το μόνο που θύμιζε τη ζωντάνια του παλιού καγκελαρίου Κολ ήταν το ανήσυχο βλέμμα του για να συλλάβει όσα γίνονταν στην αίθουσα του Γερμανικού Ιστορικού Μουσείου και την εκδήλωση που οργάνωσε το ίδρυμα του Χριστιανοδημοκρατικού Κόμματος Κόνραντ Αντενάουερ για να τιμήσει τον «καγκελάριο της επανένωσης και επίτιμο πολίτη της Ευρώπης».

Στη θέση του Ζακ Ντελόρ, που για λόγους υγείας δεν μπορούσε να είναι παρών, βρέθηκε ο Ρομάνο Πρόντι. Αλλοι προσκεκλημένοι ήταν ο πρώην καγκελάριος της Αυστρίας Βόλφγκανγκ Σίσελ και ο πρώην πρωθυπουργός της Ολλανδίας Βιμ Κοκ. Βιντεοσκοπημένα μηνύματα έστειλαν ο πρώην πρόεδρος των ΗΠΑ Τζορτζ Μπους ο πρεσβύτερος, ο πρώην πρωθυπουργός της Βρετανίας Τζον Μέιτζορ, ο πρώην πρωθυπουργός της Γαλλίας Εντουάρ Μπαλαντούρ, ο πρώην πρωθυπουργός της Ισπανίας Φελίπε Γκονθάλεθ, ο Πρωθυπουργός του Λουξεμβούργου Ζαν-Κλοντ Γιούνκερ, ο Πρόεδρος του Ισραήλ Σιμόν Πέρες, ενώ «χαιρετισμούς από τη Βαρσοβία» έστειλε ο πρώην πρωθυπουργός της Πολωνίας Ταντέους Μαζοβιέφσκι.

ΧΕΙΡΟΚΡΟΤΗΜΑ. Η πρώτη κίνηση του Κολ ήταν ένα χειροκρότημα στην αρχή της τελετής όταν αναγγέλθηκε η διάδοχός του στην προεδρία του Χριστιανοδημοκρατικού Κόμματος και την Καγκελαρία, Ανγκελα Μέρκελ. Οσο εμφανής ήταν η δυσκολία του Κολ να χειροκροτήσει, άλλο τόσο ήταν και η επιμονή του να συνεχίσει, ακόμα και όταν η ίδια η Μέρκελ που καθόταν δίπλα του προσπάθησε να τον σταματήσει για να μην κουράζεται.

Μεγαλύτερη αναγνώριση και ικανοποίηση δεν μπορούσε να έχει η Μέρκελ που στα πρώτα βήματα της πολιτικής της καριέρας ήταν «το κορίτσι του Κολ». Για τη σημερινή Καγκελάριο το χειροκρότημα είχε ακόμα μεγαλύτερη σημασία καθώς ο Κολ εμφανιζόταν προ μηνών από το περιβάλλον του να διαφωνεί με την πολιτική της Μέρκελ στην ευρωκρίση και να την προειδοποιεί ότι «θα καταστρέψεις την Ευρώπη μου».

Η ανταμοιβή της Μέρκελ στο χειροκρότημα του Κολ ήταν η υπόσχεση ότι θα συνεχίσει το έργο του. Η Μέρκελ θυμήθηκε την πρώτη συνάντησή τους στον προεκλογικό αγώνα του 1990, όταν ο Κολ τη ρώτησε πώς τα πάει με τις γυναίκες. «Μόνο αυτή την ερώτηση δεν περίμενα», εκμυστηρεύτηκε η Μέρκελ. Κατάλαβε το νόημά της αργότερα, όταν την έκανε υπουργό για θέματα γυναικών και νεολαίας. Και αν κάποιος έλεγε τότε ότι έπειτα από 20 χρόνια, ως Καγκελάριος η ίδια, θα εκφωνούσε πανηγυρικό για τον Κολ, «θα αμφέβαλλα πολύ αν είναι στα καλά του», είπε η Μέρκελ.

Η ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΤΟΥ. Σήμερα βλέπει τη συνέχεια της πολιτικής του Κολ και στη γραμμή για την αντιμετώπιση της κρίσης στην Ευρώπη, τον συνδυασμό πολιτικών δημοσιονομικής εξυγίανσης και ανάπτυξης. «Η πολιτική μας έχει πάντα μια ευρωπαϊκή διάσταση. Οι χώρες της ΕΕ αποτελούν μια κοινότητα πεπρωμένων», είπε η Μέρκελ. «Το ευρώ είναι πολύ περισσότερα από ένα νόμισμα. Παρόλη την αναταραχή αυτής της περιόδου, το ευρώ έχει κατορθώσει να είναι το οικονομικό και πολιτικό σύμβολο της ένωσης της Ευρώπης». Με το ευρώ όμως δόθηκε και μια «υπόσχεση σταθερότητας», την οποία «θα τηρήσει η κυβέρνηση. Θα κάνουμε ό,τι απαιτείται για να διασφαλιστεί η σταθερότητα στην οικονομική και νομισματική ένωση. Γνωρίζω ότι απαιτούνται πολλά από τους πολίτες των χωρών που βρίσκονται σε κρίση.

Δεν επιτρέπεται, ούτε μπορούμε να το παραβλέψουμε. Ομως οι μεταρρυθμίσεις δεν είναι αυτοσκοπός, αλλά ο στόχος να διαμορφωθούν οι προϋποθέσεις βιώσιμης ανάπτυξης», είπε η Μέρκελ.

Με μεγάλη δυσκολία ο Χέλμουτ Κολ ευχαρίστησε για την τελετή και την τιμή της έκδοσης ειδικού γραμματοσήμου με το πορτρέτο του. «Ηταν μια φανταστική περίοδος», είπε για τα χρόνια που κρατούσε ο ίδιος το τιμόνι της Γερμανίας καθορίζοντας και το μέλλον της Ευρώπης. Ανήκοντας στη γενιά που βγήκε από τα συντρίμμια του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου, θύμισε ότι βασική του αρχή ήταν «ποτέ ξανά πόλεμος» και ζήτησε «να συνεχιστούν οι προσπάθειες για την ενοποίηση της Ευρώπης». Πρέπει «να αξιοποιηθεί ο χρόνος για να προχωρήσουμε στον μεγάλο στόχο», είπε ο Κολ, «την ειρηνική Ευρώπη». Το μήνυμά του ήταν ένα: «Η Ευρώπη είναι η πατρίδα μας, με την ευρεία έννοια της λέξης».