Χωρίς τεχνολογία η Ελλάδα δεν θα εκσυγχρονιστεί

Ως διευθυντής του εργαστηρίου Media Lab στο MIT, του κέντρου των εξελίξεων της τεχνολογικής επανάστασης στον πλανήτη, ο Μιχάλης Μπλέτσας έχει βρεθεί πιο κοντά από οποιονδήποτε σε αυτό που λέμε «καινοτομία». Και είναι η εμπειρία του και η επαφή του με την αιχμή της τεχνολογίας που τον κάνει να πιστεύει ότι η Ελλάδα δεν μπορεί να πάει μπροστά χωρίς την πληροφορική. «Αυτή την περίοδο διολισθαίνουμε. Δεν μπορούμε να περιμένουμε ότι θα είμαστε στο κλαμπ των 25 πλουσιότερων χωρών στον κόσμο βασιζόμενοι στον πρωτογενή τομέα, στο εμπόριο και στον τουρισμό. Χρειαζόμαστε απαραίτητα μία οικονομία έντασης γνώσης», λέει στα «ΝΕΑ».

Πού ακριβώς εστιάζετε εσείς το πρόβλημα στην Ελλάδα;

Στο γεγονός ότι δεν αφήνουμε οποιαδήποτε οικονομική δραστηριότητα να γίνει πραγματικά αποδοτική. Και όσον αφορά τους θεσμούς είμαστε πολύ πίσω. Ενας όρος που χρησιμοποιώ είναι αυτός του πολιτειακού κεφαλαίου: το πρόβλημα στην Ελλάδα δεν έχει να κάνει με την έλλειψη οικονομικού κεφαλαίου αλλά με την έλλειψη πολιτειακού κεφαλαίου. Και σαν πολιτειακό κεφάλαιο ορίζουμε όλες αυτές τις ιδιότητες μιας κοινωνίας οι οποίες βοηθούν στη συνεργασία.

Ποιες κατά τη γνώμη σας είναι οι παθογένειες του συστήματος;

Βλέπουμε το καθεστώς της ανομίας που κυριαρχεί στην Ελλάδα. Εχουμε ένα κράτος το οποίο έχει ως πρωταρχικό σκοπό τη διαιώνιση και την διόγκωσή του. Εχουμε ένα ρυθμιστικό πλαίσιο το οποίο υπάρχει για να υπάρχουν κυρίως οι ρυθμιστές και όχι για να δημιουργηθούν συνθήκες ανάπτυξης. Εχουμε μπερδέψει λίγο τους ρόλους. Αν δεν ξεμπερδέψουμε αυτό το κουβάρι δεν πρόκειται να έχουμε οικονομική ανάπτυξη.

Πώς μπορεί να βοηθήσει η τεχνολογία;

Η πληροφορική έχει μεγάλη σχέση με τον εκσυγχρονισμό του θεσμικού πλαισίου και ενός δημόσιου τομέα που πραγματικά θα είναι αρωγός του πολίτη, του επιχειρηματία και της οικονομικής δραστηριότητας. Είμαστε πολύ πίσω σε αυτό το θέμα. Βλέπετε ότι αυτή τη στιγμή δεν μπορούμε καν να εισπράξουμε φόρους, ποιοι χρωστάνε, τι χρωστάνε… Είμαστε μια χώρα που προσπαθούμε να αξιοποιήσουμε την περιουσία μας και δεν έχουμε ακόμη Κτηματολόγιο.

Ποια πιστεύετε ότι θα είναι η επόμενη τεχνολογική επανάσταση;

Στην πληροφορική δεν περιμένω κάποια επανάσταση, περιμένω κάποια εξέλιξη. Ο τομέας που πιστεύω ότι θα γίνει το μεγάλο βήμα προς τα εμπρός είναι στην επιστήμη του εγκεφάλου. Χρησιμοποιώντας την πληροφορική ως εργαλείο κάνουμε μεγάλα βήματα στην αποκρυπτογράφηση του τρόπου με τον οποίο δουλεύει. Και νομίζω ότι αργά ή γρήγορα, καταλαβαίνοντας τη λειτουργία του εγκεφάλου και με την πρόοδο της μικροηλεκτρονικής, θα μπορέσουμε να φτιάξουμε μηχανές που θα έχουν μεγαλύτερη νοημοσύνη από τη «συνηθισμένη» δική μας.

Εχουν «πέσει» οι ρυθμοί της τεχνολογικής προόδου ή απλώς έχουμε εθιστεί στην ταχύτητα των εξελίξεων;

Δεν πιστεύω ότι οι ρυθμοί τεχνολογικής προόδου έχουν μειωθεί σε σχέση με την προηγούμενη δεκαετία. Αντίθετα, κατά την γνώμη μου, έχουμε επιταχυνόμενους ρυθμούς. Η τεχνολογία μάς δίνει η ίδια εργαλεία για να προχωρήσει ακόμα περισσότερο – γι’ αυτό και λέω ότι έχουμε επιταχυνόμενους ρυθμούς. Το ότι τα φώτα της δημοσιότητας έχουν στραφεί αλλού έχει να κάνει με τις καταστάσεις και τα προβλήματα που αντιμετωπίζει ο κόσμος. Γενικώς οι εξελίξεις τρέχουν πολύ πιο γρήγορα γύρω μας. Επομένως τα μίντια έχουν πολλά άλλα πράγματα να ασχοληθούν. Δεν μπορούμε ίσως να εστιάσουμε πλέον την προσοχή μας τόσο πολύ στην τεχνολογική πρόοδο.

Πού βλέπετε ότι υπάρχει μεγαλύτερη κινητικότητα όσον αφορά τις ραγδαίες τεχνολογικές εξελίξεις;

Από την τεχνολογία αυτή την περίοδο έχουμε προσδοκίες για τη λύση πολύ μεγάλων προβλημάτων. Εχουμε συνεχώς επιταχυνόμενες εξελίξεις στον τομέα της Υγείας και στον τομέα της ενέργειας, που είναι και ο πλέον επίκαιρος αυτή την περίοδο εξαιτίας της κλιματικής αλλαγής και των χρονικών περιθωρίων για την αντιμετώπιση του φαινομένου. Απ’ ό,τι φαίνεται, η επιστημονική έρευνα έχει δείξει πως οι αλλαγές στο κλίμα είναι ανθρωπογενείς αυτή την περίοδο – και έχουν πλέον απομείνει πολύ λίγοι που δεν δέχονται τη συγκεκριμένη ιδέα. Αυτό σημαίνει ότι θα πρέπει πολύ γρήγορα να μειώσουμε τις εκπομπές διοξειδίου του άνθρακα κυρίως, και αυτό είναι κάτι το οποίο είναι ακόμα ανοιχτό πώς θα γίνει. Τεχνολογικά έχουμε κάποιους τρόπους αυτή τη στιγμή, το θέμα όμως είναι ότι δεν είναι οικονομικά βιώσιμοι με τα σημερινά δεδομένα. Επομένως απαραίτητη για την επίλυση του προβλήματος είναι και η πολιτική βούληση.

Και στον τομέα της υγείας;

Εχουμε κάνει πολύ μεγάλες προόδους, κυρίως όσον αφορά τη λεπτομερή αποκρυπτογράφηση του ανθρώπινου γενετικού κώδικα. Αναμένουμε ότι στο επόμενο χρονικό διάστημα θα δούμε νέες θεραπείες οι οποίες θα είναι εστιασμένες στο άτομο, σε αντίθεση με όσα ισχύουν σήμερα με τα φάρμακα που έχουν στόχο να καλύψουν όσο το δυνατόν περισσότερους ασθενείς. Θα έχουμε πολύ πιο εξατομικευμένες ενέργειες στην επιστήμη της Ιατρικής, οι οποίες γίνονται δυνατές λόγω της πληροφορικής και της προόδου που έχουμε κάνει στην αποκρυπτογράφηση του ανθρώπινου γενετικού κώδικα.