Κόντρες για μια «σνομπ κοινωνία»

Είκοσι χρόνια πολυπολιτισμικότητας και παγκοσμιοποίησης μεταμόρφωσαν τη Βρετανία αλλά δεν στάθηκαν ικανές να εξαλείψουν τις ταξικές διακρίσεις που είναι ακόμη ορατές – όπως σχολιάζει και η ιταλική «Ρεπούμπλικα» – στη συμπεριφορά, ακόμη και στην προφορά της ελίτ.

Ο Αντριου Μίτσελ «αποκαλύφθηκε» όταν οι φρουροί του αριθμού 10 της οδού Ντάουνινγκ του απαγόρευσαν να προχωρήσει με το ποδήλατό του, οπότε αυτός ενοχλήθηκε από το… θράσος τους και τους αποκάλεσε περιφρονητικά «πληβείους». Οι συνέπειες ήταν ακαριαίες. Σύσσωμος ο βρετανικός Τύπος, συντηρητικός και προοδευτικός, ζητεί σήμερα την παραίτησή του διότι με τον τρόπο του αυτόν αμαυρώνει το δημοκρατικό προφίλ όχι μονάχα του κόμματός του αλλά και της χώρας του. Δεν είναι τυχαίο, λένε οι σχολιαστές, το ότι οι Τόρις δεν έχουν καταφέρει να διευρύνουν έστω και ελάχιστα την πολιτική τους βάση.

Ενα ανάλογο πολιτικό σχόλιο κάνει και η Τζ.Κ. Ρόουλινγκ στον «Γκάρντιαν», τονίζοντας πως όποτε γίνεται λόγος για τους φτωχούς στη Βρετανία πάντα «παρουσιάζονται ως ένας άμορφος ομοιογενής χυλός» και ποτέ ως αυτόνομες προσωπικότητες «που κάνουν διαφορετικές επιλογές ζωής και έχουν διαφορετικά πιστεύω». «Είμαστε μια κοινωνία απίστευτα σνομπ», επισημαίνει.

Αυτή η διαφορετικότητα αναδεικνύεται στο μυθιστόρημά της μέσα από την οικογένεια Γουίντον, την οποία η ελίτ της πόλης Πάγκφορντ (όχι όμως και ο νεκρός) έχει αντιμετωπίσει με προκατάληψη. Η συγγραφέας επιβεβαιώνει μάλιστα ότι το πρότυπο για την πόλη Πάγκφορντ ήταν η γενέτειρά της, Τάτσιλ. Αυτό έχει εξοργίσει τους κατοίκους της οι οποίοι, υποδαυλισμένοι από το συγκρουσιακό κλίμα των ημερών, αγωνίζονται να τη διαψεύσουν φωνάζοντας: «Δεν είμαστε σνομπ»!

Εχουν περάσει δεκαπέντε χρόνια μετά τον πρώτο από τους επτά «Χάρι Πότερ», και αυτή η άφραγκη ανύπαντρη μητέρα με την ατίθαση πυρόξανθη χαίτη που στρωνόταν να γράψει στα σκωτσέζικα καφέ, έχει πια μεταμορφωθεί σε μια λουστραρισμένη ξανθιά, ντυμένη στην τρίχα, με κολλημένο πάνω στο πρόσωπό της το ανεξιχνίαστο χαμόγελο του πλούτου.

Στη μεγάλη της συνέντευξη στον «Γκάρντιαν», πάντως, γελαστή, γεμάτη ζωντάνια, άμεση, εξηγημένη, τόλμησε να παραδεχθεί ότι έχει βιώσει έναν νευρικό κλονισμό και ότι αισθάνεται ανασφαλής για το καινούργιο της βιβλίο, σαν πρωτάρα. Το πιο ενδιαφέρον όμως είναι ότι μίλησε για το «The casual vacancy» με γλώσσα πολιτική.

«Εγώ γνωρίζω καλύτερα όχι τη μεγαλοαστική αλλά τη μεσοαστική τάξη, και βρίσκω ότι αυτή είναι η πιο ξιπασμένη και παριστάνει τη σπουδαία σε τέτοιο βαθμό που γίνεται γελοία. Είναι κάτι που το συνειδητοποίησα ιδιαίτερα έντονα όταν έφτασα στη μέση της συγγραφής του βιβλίου μου και είδα την τερατώδη πλευρά που έχουν όλοι οι χαρακτήρες».

Η Ρόουλινγκ άρχισε να γράφει το «The casual vacancy» πριν από πέντε χρόνια, «όταν δεν είχαμε κυβέρνηση συνασπισμού». Ωστόσο πιστεύει πως το μυθιστόρημά της είναι πιο επίκαιρο σήμερα. «Διότι μετά το 2010 παρατηρείται μια αποκρουστικά οικεία αλλαγή στην ατμόσφαιρα, η οποία μας πάει πίσω στις αρχές του ’90, όταν είχε δρομολογηθεί μια αναδιανομή του πλούτου που έφερε ακόμη και τις μονογονεϊκές οικογένειες σε πιο δεινή θέση».

Είναι γνωστό ότι και τα δικά της νιάτα δεν υπήρξαν χαρούμενα, ότι έκανε έναν καταστροφικό πρώτο γάμο και ότι ήταν καταθλιπτική με τάσεις αυτοκτονίας ώσπου να αρχίσει να γράφει τον «Χάρι Πότερ». Εκείνο που δεν είναι γνωστό είναι ότι η ξαφνική επιτυχία και ο τεράστιος πλούτος για πολύ καιρό της προκαλούσαν λιγότερη χαρά και περισσότερο πανικό. «Δεν μπορούσα να ανταποκριθώ στο τσουνάμι των απαιτήσεων που είχαν οι άλλοι από εμένα. Και δεν άντεχα να ασχολούμαι με τις μπίζνες». Την έσωσαν, λέει, η ψυχανάλυση και ο δεύτερος άντρας της – ένας γιατρός τον οποίο παντρεύτηκε το 2001. Και κυρίως την έσωσε ο λογιστής της, που της είπε: «Πρέπει να πάρεις μια θεμελιώδη απόφαση: να διαλέξεις εάν θα οργανώσεις τα χρήματά σου γύρω από τη ζωή σου ή τη ζωή σου γύρω από τα χρήματά σου».