Γιατί η τρόικα αγοράζει χρόνο

Στριμωγμένη ανάμεσα στις εγγενείς αγκυλώσεις της, αλλά και σε διεθνείς επιπλοκές που αφήνουν το στίγμα τους στις διαπραγματεύσεις με την τρόικα βρίσκεται η Ελλάδα. Οι αμερικανικές εκλογές, η άρνηση των κυβερνήσεων της Ισπανίας και της Κύπρου να τεθούν υπό καθεστώς Μνημονίου, αλλά και η επερχόμενη προεκλογική περίοδος στη Γερμανία συνιστούν παραμέτρους από τις οποίες επηρεάζονται άμεσα οι ούτως ή άλλως δραματικές διαπραγματεύσεις της ελληνικής κυβέρνησης με τους διεθνείς δανειστές.

Το μείζον πρόβλημα δεν είναι άλλο από το γεγονός ότι στα μάτια των δανειστών της χώρας, η πολιτική αναποφασιστικότητα και τα διαδοχικά προεκλογικά παγώματα των διαρθρωτικών αλλαγών έχουν καταστήσει εκ νέου το ελληνικό δημόσιο χρέος προβληματικό, αν όχι μη βιώσιμο.

Στη διαπίστωση αυτή έχουν λίγο πολύ καταλήξει οι εμπειρογνώμονες τόσο του Διεθνούς Νομισματικού Ταμείου όσο και της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας, που σε γενικές γραμμές εκτιμούν πως για να βρεθεί η Ελλάδα εντός τροχιάς Μνημονίου οφείλει να εξοικονομήσει άμεσα ένα ποσό το οποίο, αναλόγως της «ποιότητας» των μέτρων που θα υιοθετηθούν, θα κινείται ανάμεσα στα 12 και τα 14 δισ. ευρώ. Ταυτόχρονα το ΔΝΤ και η ΕΚΤ εκτιμούν ότι για να αποκατασταθεί η βιωσιμότητα του δημόσιου χρέους της χώρας ώς το 2020 (δηλαδή για να διασφαλιστεί η συρρίκνωσή του στο 120% του ΑΕΠ), το αντίστοιχο ποσό θα πρέπει να κινείται ανάμεσα στα 18 και τα 20 δισ. ευρώ.

Συν τοις άλλοις , επιπλέον χρήματα θα πρέπει να δοθούν αν η Ελλάδα λάβει παράταση του χρόνου επίτευξης των στόχων του Μνημονίου. Αν η παράταση δεν δοθεί επί χρήμασι, αλλά «δωρεάν» (δηλαδή χωρίς πρόσθετη ευρωπαϊκή βοήθεια), ίσως απαιτηθεί από την Ελλάδα η υιοθέτηση πρόσθετων μέτρων. Στην περίπτωση της Πορτογαλίας αποφασίσθηκε η πρόσθετη περικοπή κατά 8% των μισθών και των συντάξεων του Δημοσίου.

Με βάση αυτά τα διόλου ασφαλή δεδομένα, το ΔΝΤ – που υποχρεούται εκ του καταστατικού του να μην ασχολείται με μη βιώσιμα κρατικά χρέη – απαιτεί πλέον να μάθει από τους Ευρωπαίους ποιος, πώς και πότε θα αναλάβει στην περίπτωση της Ελλάδας την κάλυψη της νέας δημοσιονομικής τρύπας. Προς το παρόν απάντηση δεν λαμβάνει, αλλά όλα δείχνουν πως θα περιμένει τουλάχιστον ώς τις αμερικανικές εκλογές. Και αυτό διότι το τελευταίο πράγμα που θα ανέμενε ο Πρόεδρος Μπαράκ Ομπάμα από το ΔΝΤ είναι η πρόκληση διεθνούς ανησυχίας κατά τη διάρκεια της προεκλογικής περιόδου ως προς τις προοπτικές της παγκόσμιας (άρα και της αμερικανικής) οικονομίας. Ετσι το ΔΝΤ, χωρίς να μασάει τα λόγια του – κάτι που ασφαλώς φαίνεται και από τη συμπεριφορά του Πολ Τόμσεν στην Αθήνα, διαμηνύει ένθεν κακείθεν ότι τελεί εν αναμονή απαντήσεων στα ερωτήματα που θέτει.

Το μήνυμα αυτό απευθύνεται σαφώς και προς την πλευρά της Γερμανίας, δηλαδή του σημαντικότερου δανειστή, που προς το παρόν δηλώνει πως οποιαδήποτε πρόσθετη οικονομική βοήθεια προς την Ελλάδα είναι μη συζητήσιμη. Η θέση αυτή θα ενισχύεται ενόψει της προεκλογικής περιόδου. Ταυτόχρονα στους κόλπους της κυβέρνησης Μέρκελ κυριαρχεί η αντίληψη ότι για να επέλθει ηρεμία στις αγορές ομολόγων της ζώνης του ευρώ, θα πρέπει η Ισπανία και η Κύπρος κάποια στιγμή να αποφασίσουν ότι δεν μπορούν να τα βγάλουν πέρα χωρίς ευρωπαϊκή βοήθεια και να τεθούν υπό καθεστώς Μνημονίου. Με βάση τα ανωτέρω, η Γερμανία έχει επί της ουσίας αναβάλει τη λήψη οποιασδήποτε απόφασης για τη ζώνη του ευρώ τουλάχιστον ώς τη Σύνοδο Κορυφής του Οκτωβρίου ελπίζοντας πως μέχρι τότε τα πράγματα θα έχουν ωριμάσει. Στο διάστημα αυτό θα εξακολουθήσει βεβαίως να εφαρμόζει το «μορατόριουμ» δηλώσεων κατά της Ελλάδας και των άλλων χωρών του ευρωπαϊκού Νότου. Ενα «μορατόριουμ» που ανταποκρίνεται όχι μόνο στα υπερατλαντικά αιτήματα αλλά και στα γερμανικά συμφέροντα, αφού η Γερμανία είναι η μόνη χώρα που δεν έχει ακόμη επικυρώσει τον μόνιμο ευρωπαϊκό μηχανισμό οικονομικής σταθερότητας και συνεπώς έχει κάθε λόγο να επιζητεί στην παρούσα φάση τη μεγαλύτερη δυνατή ηρεμία στις αγορές.

Στη ροπή της Γερμανίας προς τη βραδυπορία αποδίδεται έως έναν βαθμό και η απόφαση των βασικών στελεχών της τρόικας να διακόψουν για απροσδιόριστο προς το παρόν διάστημα την επίσκεψή τους στην Ελλάδα. Γνωρίζουν φυσικά οι ιθύνοντες της τρόικας ότι βραδυπορούν σε μια χώρα η οποία καλώς εχόντων των πραγμάτων θα έπρεπε εντός του 2012 να έχει λάβει τρεις δόσεις δανείων και έχει λάβει μόνο μία. Γνωρίζουν επίσης ότι τα όποια κρατικά χρηματικά αποθέματα υπήρχαν εξαντλούνται, όπως άλλωστε και τα όρια αναλήψεων της Ελλάδας από διεθνείς χρηματοδοτικούς οργανισμούς, της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας συμπεριλαμβανομένης.

Ωστόσο αυτό που δεσπόζει στις αντιλήψεις της τρόικας για την κατάσταση στην Ελλάδα είναι ότι όλες κυβερνήσεις με τις οποίες έχει συνεργασθεί έχουν αποδειχθεί εντελώς ανίκανες να προωθήσουν τις θεμελιώδους σημασίας διαρθρωτικές αλλαγές όπως «τις αλλαγές στο φορολογικό σύστημα και στις φορολογικές υπηρεσίες, την αναδιάρθρωση του τραπεζικού τομέα, το άνοιγμα των κλειστών αγορών, την ευελιξία στην αγορά της εργασίας, τις ιδιωτικοποιήσεις, τον περιορισμό και το κλείσιμο οργανισμών του ελληνικού Δημοσίου, την οικονομική εξυγίανση της τοπικής αυτοδιοίκησης και του τομέα της υγείας κ.ά.».

Οι ιθύνοντες της τρόικας ελπίζουν πως οι ελληνικές Αρχές υπό την οικονομική πίεση αλλά και με δέλεαρ την εξαιρετικά σημαντική δόση των 31 δισ. ευρώ, θα αποφασίσουν να βάλουν το μαχαίρι στο κόκαλο αλλάζοντας τα δεδομένα της ελληνικής οικονομίας.

Διπλωματικοί παράγοντες των Βρυξελλών σημείωναν, τέλος, ότι η Ελλάδα έχει κάθε συμφέρον να συμφωνήσει το ταχύτερο δυνατόν με την τρόικα, ούτως ώστε να ασκήσει στη συνέχεια πιέσεις για την επιτάχυνση των εκταμιεύσεων που, όπως εκτιμούν, θα μπορούσαν να αποκλιμακώσουν την οικονομική ύφεση. «Ευχής έργον θα ήταν όλα αυτά να συμβούν πριν τις αμερικανικές εκλογές» ανέφερε ένας εξ αυτών.