Xημικά στη Γαλλία, νερό στο Βέλγιο

Μέχρι τους εμπρησμούς, τους βανδαλισμούς και το πλιάτσικο του περσινού Αυγούστου σε προάστια του Λονδίνου η βρετανική Αστυνομία σπάνια ακουμπούσε τους βίαιους διαδηλωτές την ώρα των επεισοδίων. Τους περικύκλωνε σφραγίζοντας κάθε δίοδο και έσπαγε τον κλοιό μόνο όταν ξεθύμαινε η μανία των νεαρών. Αντί για όπλα, οι αστυνομικοί έφεραν κάμερες καταγράφοντας τους ταραξίες για μελλοντικές συλλήψεις. Η έκταση των επεισοδίων όμως εκείνες τις ημέρες ανάγκασε τους αρμοδίους να αναζητήσουν εναλλακτικές στις μεθόδους καταστολής άλλων κρατών. Η Ισπανία προτιμούσε τις πλαστικές σφαίρες, η Γαλλία τα δακρυγόνα και το σπρέι πιπεριού και η Σουηδία τον διάλογο.

Νέες λύσεις για τη διαχείριση επεισοδίων ψάχνει και η Ελλάδα. Σύμφωνα με τις χθεσινές δηλώσεις του υπουργού Προστασίας του Πολίτη Νίκου Δένδια που επισκέφθηκε το αστυνομικό μέγαρο της Λ. Αλεξάνδρας, δεν αποκλείεται ακόμη και την ερχόμενη εβδομάδα, στις απεργιακές συγκεντρώσεις που προγραμματίζονται, να εμφανιστούν κανόνια νερού, με στόχο να περιοριστούν τα δακρυγόνα, σε περίπτωση που εκδηλωθούν επεισόδια. Μαζί με άλλα ευρωπαϊκά κράτη, όπως η Ισπανία, η Πορτογαλία, η Ιταλία και η Γαλλία, η χώρα μας διαθέτει χωριστή αστυνομική υπηρεσία για την αποκατάσταση της τάξης. «Πρόκειται για μονάδες που συνήθως είναι εξοπλισμένες σαν μικρός στρατός. Αυτό διαφοροποιεί κυρίως τα κράτη του ευρωπαϊκού Νότου από τον Βορρά» παρατηρεί σε τηλεφωνική μας συνομιλία από το Λίβερπουλ ο καθηγητής Κοινωνικής Ψυχολογίας Κλίφορντ Στοτ. Εδώ και χρόνια μελετά τις μεθόδους καταστολής των ευρωπαϊκών αστυνομικών δυνάμεων. Υπήρξε σύμβουλος της βρετανικής κυβέρνησης, είναι ειδικός στο θέμα του χουλιγκανισμού και έχει συνεργαστεί με τη Δανία και τη Σουηδία στον εκδημοκρατισμό της δράσης των αντίστοιχων ΜΑΤ.

ΚΑΝΟΝΙΑ ΝΕΡΟΥ. Τα ειδικά οχήματα ρίψης νερού χρησιμοποιήθηκαν πρώτη φορά στην Ευρώπη κατά διαδηλωτών στη Γερμανία, τη δεκαετία του ’30. Σήμερα προτιμώνται συχνά στο Βέλγιο έναντι άλλων μέσων καταστολής. Στην Αγγλία σπάνια κατεβαίνουν στους δρόμους, ενώ η Βόρεια Ιρλανδία διαθέτει έξι οχήματα.

Στη Γαλλία οι αστυνομικοί διαλύουν τα πλήθη με σπρέι πιπεριού και δακρυγόνα. Αλλη συνήθης τακτική είναι η κινητοποίηση αστυνομικών με πολιτικά ρούχα. Χωρισμένοι σε ομάδες των δέκα ατόμων διεισδύουν στις πορείες και συλλαμβάνουν προληπτικά όσους θεωρούνται ύποπτοι για υποκίνηση επεισοδίων. Στην Ισπανία, εκτός από τα κλομπ, χρησιμοποιούνται και πλαστικές σφαίρες. Τον περασμένο Ιούλιο σε πορεία μεταλλωρύχων στη Μαδρίτη τραυματίστηκαν από αυτές 73 πολίτες.

ΑΣΤΥΝΟΜΙΑ ΔΙΑΛΟΓΟΥ. «Οσο οι μονάδες αποκατάστασης της τάξης ενισχύουν το οπλοστάσιό τους τόσο μειώνεται η αξιοπιστία τους και η αποδοχή τους από την κοινή γνώμη. Ιστορικά, μεγάλη μερίδα του κόσμου σε αρκετά ευρωπαϊκά κράτη βλέπει αυτά τα σώματα σαν εχθρό και φυσικά αυτό δεν βοηθά στην αποκλιμάκωση της βίας», λέει ο κ. Στοτ και αντιπροτείνει μετριοπαθέστερους τρόπους προσέγγισης των διαδηλωτών, όπως συμβαίνει στη Σουηδία. Εκεί, πριν από κάποια πορεία, ειδικά συνεργεία καθαρίζουν τον δρόμο από αντικείμενα που θα μπορούσε να χρησιμοποιηθούν κατά των αστυνομικών ή ως μέσα βανδαλισμού. Τα τελευταία χρόνια μάλιστα λειτουργεί το ειδικό σώμα της Αστυνομίας Διαλόγου. Τα μέλη της δεν οπλοφορούν ούτε μπορούν να συλλάβουν διαδηλωτές. Περιορίζονται σε νουθεσίες, στο να κατευθύνουν σωστά μια πορεία ώστε να μην παρεκκλίνει από την προκαθορισμένη διαδρομή της και λύνουν τις όποιες αντιδράσεις με κουβέντα. Αυτή η προσέγγιση δεν προέκυψε τυχαία. Ηταν συνέπεια της κοινωνικής κατακραυγής για εκτεταμένη άσκηση αστυνομικής βίας το 2001 στις διαδηλώσεις κατά της ευρωπαϊκής Συνόδου Κορυφής στο Γκέτεμποργκ. Οι αστυνομικοί τότε είχαν απαντήσει στον πετροπόλεμο των διαδηλωτών με κανονικές σφαίρες τραυματίζοντας σοβαρά έναν νεαρό και είχαν πυροβολήσει στον αέρα για εκφοβισμό άλλων ταραξιών. «Οταν η διαχείριση μιας κρίσης στραβώσει για την Αστυνομία τότε συνήθως προωθούνται αυτές οι αλλαγές», αναφέρει ο κ. Στοτ και προειδοποιεί ότι σε συνδυασμό με την κρίση η ενίσχυση των μονάδων αποκατάστασης τάξης με βαριά κατασταλτικά μέτρα μπορεί να προκαλέσει φαινόμενα εξτρεμισμού.