150 χρόνια πειραγμένων φωτογραφιών

Στην υπηρεσία της επίσημης κρατικής προπαγάνδας, της βιομηχανίας του Χόλιγουντ, στο όνομα των καλλιτεχνικών πειραματισμών. Στην εποχή του Photoshop και των φωτογραφιών «πριν και μετά», η μέθοδος επεξεργασίας της εικόνας διηγείται την ιστορία της στο Μητροπολιτικό Μουσείο της Νέας Υόρκης. Με σουρεαλιστικές απεικονίσεις του Μαν Ρέι, με τρικ ιμπρεσιονιστών ζωγράφων, με παραποιημένα οπτικά ντοκουμέντα που αφορούν προσωπικότητες της ιστορίας του 20ού αιώνα. Οπως η περίφημη συνάντηση των τριών ρώσων ηγετών της σοβιετικής επανάστασης Λένιν – Στάλιν – Τρότσκι που απαθανάτισε ο φακός, αλλά που η προπαγάνδα του Στάλιν λογόκρινε αφαιρώντας από την παρέα τον αντιφρονούντα Τρότσκι για ιδεολογικούς λόγους.

Μαζί με τα πειστήρια χάνονται και κομμάτια της αλήθειας, θα πει ένα τμήμα της έκθεσης «Faking it: Manipulated Photography Before Photoshop» που ξεκινά στα μέσα του φθινοπώρου στο νεοϋορκέζικο μουσείο. Και παρουσιάζει την ιστορία του ρετούς, της παραμορφωμένης, αλλοιωμένης, παραποιημένης φωτογραφίας ως μέσου χειραγώγησης των πολλών, συγκεντρώνοντας περισσότερες από 200 εντυπωσιακές φωτογραφίες που καλύπτουν το χρονικό διάστημα 1840-1990.

Η ενότητα «Τέλεια Εικόνα» περιγράφει μια από τις πιο χαρακτηριστικές τεχνικές του μέσου: το ρετούς. Το χρησιμοποιούσαν οι φωτογράφοι για να καλύπτουν τα ψεγάδια της επιδερμίδας και του σώματος και γινόταν κατά τη διαδικασία εκτύπωσης με μικροσκοπικά πινέλα. Ο πολιτισμός της εικόνας κάνει νόμιμη την προσπάθεια αυτή που ξεκίνησε στο φιλμ ήδη από τα μέσα του 19ου αιώνα, με τον Μάθιου Μπράντι που παρενέβαινε στα επίσημα πορτρέτα.

Στις αρχές του 20ού αιώνα οι τεχνικές του Μαν Ρέι ήταν πρωτοποριακές. Στις δεκαετίες ’30 και ’40 ο φωτογράφος του Χόλιγουντ Τζορτζ Χαρέλ εξύψωσε τις ηθοποιούς Τζέιν Ράσελ και Τζόαν Κρόφορντ σε θεές του γκλάμορ, μακραίνοντας τις βλεφαρίδες τους και λειαίνοντας κάθε ρυτίδα και ατέλεια στο δέρμα τους αλλά και φωτίζοντας τα μαλλιά τους.

Στην ενότητα «Νεωτερισμοί και Διασκεδάσεις» υπάρχει μια σύνθεση από ερασιτεχνικές και εμπορικού χαρακτήρα φωτογραφίες που σκοπός τους είναι το ξάφνιασμα και η ψυχαγωγία του θεατή τους. Εδώ βρίσκονται δημοφιλείς εικόνες των αρχών του περασμένου αιώνα ανθρώπων που κρατάνε τα κεφάλια τους ή εμφανίζονται διπλοί και τριπλοί, οι «στοιχειωμένες» εικόνες με το πνεύμα του φωτογράφου Γουίλιαμ Μάμλερ. Καθώς και οι πειραματισμοί με σωματικές παραμορφώσεις του διάσημου στα 40s φωτορεπόρτερ της Νέας Υόρκης Αρθουρ Φέλιγκ, γνωστού με το ψευδώνυμο Γουίτζι.

Το «Faking It» προχωρά και φτάνει με την ενότητα «Photoshop» στο δεύτερο μισό του 20ού αιώνα με αντιπροσωπευτικά στιγμιότυπα φωτογράφων και καλλιτεχνών, όπως οι Ιβ Κλάιν, Τζον Μπαλντεσάρι, Ντουέιν Μάικλς, Τζέρι Ουέλσμαν, και άλλων δημιουργών εικόνας οι οποίοι έκαναν τις δικές τους τεχνικές παρεμβάσεις ή παραποιήσεις – όπως φωτογραφίες πνευμάτων ή ρετούς που με χιούμορ ή από πρόθεση αμφισβητούν την αντικειμενικότητα του φωτογραφικού μέσου.