[Πρόσωπα] Ο «απρόθυμος κατάσκοπος» σε δίκη

Ο Ελληνοαμερικανός Τζων Κυριακού είναι πρώην πράκτορας της CIA και ο μοναδικός άνθρωπος που θα λογοδοτήσει για την αμερικανική πολιτική των βασανιστηρίων που εφαρμόσθηκε από 2001 ώς το 2007. Και δεν θα λογοδοτήσει επειδή την εφάρμοσε (δεν έχει βασανίσει κανέναν) αλλά διότι παραδέχθηκε δημόσια ότι η ανακριτική πρακτική του εικονικού πνιγμού (waterboarding) αποτελεί βασανιστήριο. Την περασμένη εβδομάδα άρχισε κεκλεισμένων των θυρών η διαδικασία για να αποφασισθεί ποιες απόρρητες πληροφορίες θα επιτραπεί να χρησιμοποιηθούν στη διάρκεια της δίκης του που θα αρχίσει στις 26 Νοεμβρίου. Ο κ. Κυριακού έχει δηλώσει αθώος. Είναι 48 ετών και μπορεί να καταδικαστεί σε κάθειρξη ώς και 45 ετών.

Ο Τζων Κυριακού γεννήθηκε και μεγάλωσε σε μια μικρή πόλη της Πενσιλβάνιας. Οι γονείς του ήταν Ελληνοαμερικανοί πρώτης γενιάς με καταγωγή τη Ρόδο, για τους οποίους ο ίδιος έχει γράψει (στο βιβλίο του «Ο απρόθυμος κατάσκοπος») πως ήταν δάσκαλοι στο επάγγελμα και δημοκρατικοί στις πεποιθήσεις. Μπήκε στη CIA δύο χρόνια αφότου τελείωσε τα μεταπτυχιακά του και εργάσθηκε γι’ αυτή σχεδόν 15 χρόνια σε διάφορους ρόλους – υπήρξε μεταξύ άλλων αναλυτής εξειδικευμένος στο Ιράκ και συμμετείχε επίσης σε αντιτρομοκρατικές επιχειρήσεις. Μετά τις επιθέσεις της 11ης Σεπτεμβρίου 2001, διορίσθηκε επικεφαλής αντιτρομοκρατικών επιχειρήσεων στο Πακιστάν, όπου έφερε εις πέρας σειρά επιδρομών σε κρησφύγετα της Αλ Κάιντα, με αποτέλεσμα τη σύλληψη δεκάδων υπόπτων, ανάμεσα στους οποίους ήταν ο Αμπού Ζουμπέιντα, για τον οποίο οι Αμερικανοί πίστευαν τότε – πιθανόν εσφαλμένα – ότι ήταν ο τρίτος στην ιεραρχία του τρομοκρατικού δικτύου. Παραιτήθηκε από τη CIA το 2004, έχοντας τιμηθεί με βραβεία και επαίνους για τη δουλειά του.

Τον Δεκέμβριο του 2007 ο Τζων Κυριακού έδωσε μια συνέντευξη στο ABC News κατά την οποία περιέγραψε τη συμμετοχή του στη σύλληψη του Ζουμπέιντα. Στη συνέντευξη αυτή παραδέχθηκε δημόσια ότι το waterboarding αποτελεί βασανιστήριο και πως τα βασανιστήρια αποτελούσαν πολιτική μάλλον, παρά πρακτική, μερικών ανεξέλεγκτων πρακτόρων. Είπε πως οι ΗΠΑ δεν θα έπρεπε να έχουν την πολιτική αυτή και αφηγήθηκε ότι ο Ζουμπέιντα υποβλήθηκε σε waterboarding μια φορά και «έσπασε». Αργότερα έγινε γνωστό ότι υποβλήθηκε σε waterboarding τουλάχιστον 83 φορές, χωρίς να αποσπασθούν αξιόλογες πληροφορίες.

Ο Τζων Κυριακού κατηγορείται πως, απαντώντας στις ερωτήσεις των δημοσιογράφων, παραβίασε τον νόμο περί κατασκοπείας, ο οποίος είχε ψηφισθεί κατά τον Α’ Παγκόσμιο Πόλεμο για να τιμωρούνται Αμερικανοί που βοηθούσαν τον εχθρό. Υιοθετήθηκε το 1917 και έχει από τότε αμφισβητηθεί επανειλημμένα στο Κογκρέσο. Παρατηρητές και ακτιβιστές επισημαίνουν επίσης πως ο Κυριακού έγινε ο έκτος whistleblower, όπως αποκαλούνται στις ΗΠΑ αυτοί που αποκαλύπτουν κυβερνητικά μυστικά προς όφελος του δημοσίου συμφέροντος, ο οποίος παραπέμπεται βάσει του νόμου αυτού από την κυβέρνηση Ομπάμα. Από το 1917 και ώς την άνοδο του Ομπάμα στην εξουσία, μόνο τρεις άνθρωποι είχαν κατηγορηθεί με αυτόν τον τρόπο.