[Διαστάσεις] Αφήστε ήσυχα τα Σαββατοκύριακα!

^«Πρέπει να δουλεύει κανείς, αν όχι από όρεξη, τουλάχιστον από απελπισία. Γιατί η αλήθεια είναι πως η δουλειά είναι λιγότερο βαρετή από την απόλαυση». Αυτά έγραφε ο Σαρλ Μποντλέρ, ένας ποιητής που ήξερε από ανία και μελαγχολία, όπως ήξερε κι από ομορφιά και ηδονή. Οταν όμως η τρόικα ζητά να δουλεύουν οι Ελληνες έξι ημέρες την εβδομάδα σίγουρα δεν έχει αυτό το επιχείρημα στο μυαλό της.

Δύο είναι τα βασικά επιχειρήματα της «ταξιαρχίας υπέρ της εργασίας», γράφουν στον «Γκάρντιαν» οι Εντουαρντ και Ρόμπερτ Σκιντέλσκι, συγγραφείς του βιβλίου «Πόσο είναι αρκετό: η αγάπη του χρήματος και τα επιχειρήματα για μια καλή ζωή». Το ένα είναι οικονομικό: πρέπει να δουλεύουμε περισσότερο για να πιάσουμε τους Ασιάτες και να στηρίξουμε τους συνταξιούχους. Το επιχείρημα αυτό αγνοεί το γεγονός ότι η ευημερία συνδέεται με την παραγωγικότητα και όχι με τις ώρες εργασίας. Οι Γερμανοί έχουν την πιο επιτυχημένη οικονομία της Ευρώπης, παρόλο που τα επίσημα στοιχεία του ΟΟΣΑ δείχνουν ότι δουλεύουν λιγότερες ώρες από τους Ελληνες.

Το άλλο επιχείρημα είναι ψυχολογικό: η δουλειά μπορεί να μην είναι κάτι απολαυστικό, μας κάνει καλό όμως γιατί μας κρατά στον ορθό δρόμο. Το επιχείρημα αυτό είναι βαθιά υποτιμητικό – γράφουν οι πατέρας και γιος Σκιντέλσκι – αφού θεωρεί ότι είμαστε ανίκανοι να χρησιμοποιήσουμε δημιουργικά τον χρόνο μας και χρειαζόμαστε άλλους να τον οργανώσουν στη θέση μας. «Η ικανότητα που είχαμε άλλοτε για παιχνίδι και ξενοιασιά έχει αναχαιτιστεί σε κάποιον βαθμό από τη λατρεία της αποτελεσματικότητας», έγραφε το 1932 ο Μπέρτραντ Ράσελ στο δοκίμιό του «Επαινώντας την τεμπελιά». Η αλήθεια είναι βέβαια ότι το μοντέλο εργασίας στην Ελλάδα δεν χαρακτηρίζεται ακριβώς από αυτή τη λατρεία. Κι ότι από την πολλή ξενοιασιά και το πολύ παιχνίδι κοντέψαμε να χρεοκοπήσουμε.

Η απαίτηση για περισσότερη δουλειά δεν απευθύνεται όμως μόνο προς τους Ελληνες. Αν στις αρχές της δεκαετίας του ’80 οι κοινωνιολόγοι μιλούσαν για το «τέλος της εργασίας» και αναρωτιούνταν πώς θα γέμιζαν οι κενές ώρες, ξαφνικά κάτι συνέβη και οι ώρες εργασίας σταμάτησαν να μειώνονται. Στη Βρετανία και στις Ηνωμένες Πολιτείες μάλιστα άρχισαν, αντίθετα, να αυξάνονται. Η τάση αυτή συνέπεσε, διόλου τυχαία, με την απελευθέρωση των αγορών, την επίθεση εναντίον των συνδικάτων και την αύξηση των ανισοτήτων. Ο κόσμος τον οποίο ονειρευόταν ο Κέινς το 1929, ένας κόσμος στον οποίο «ο σκοπός θα έχει μεγαλύτερη αξία από τα μέσα και οι καλοί θα προτιμώνται από τους χρήσιμους», δεν ήρθε ποτέ. Αντί γι’ αυτόν, αφήνουμε στα παιδιά μας έναν κόσμο όπου κυριαρχούν η ανασφάλεια, ο φόβος και η αγωνία για το μέλλον.

«Αφήστε ήσυχα τα Σαββατοκύριακα, τα έχουμε ανάγκη», διακηρύσσουν οι Σκιντέλσκι, κι εμείς δεν θα μπορούσαμε να συμφωνήσουμε περισσότερο, παρόλο που τις Κυριακές μας τις έχουμε θυσιάσει εδώ και χρόνια στον βωμό της ενημέρωσης.