Για την ανάγκη ενός νέου και «έντιμου» ιστορικού συμβιβασμού, ώστε όλες οι πολιτικές δυνάμεις, συμπεριλαμβανομένης της Αριστεράς, να αναλάβουν την ευθύνη για ένα σχέδιο ανασυγκρότησης της χώρας, μιλάει στα «ΝΕΑ» η ελληνίδα επίτροπος Θαλασσίων Υποθέσεων και Αλιείας. Η Μαρία Δαμανάκη δηλώνει αισιόδοξη για το μέλλον της ΕΕ ενώ υπογραμμίζει ότι δεν υπάρχουν περιθώρια ούτε ευρωπαϊκών ούτε και εθνικών διχασμών ανάμεσα σε φιλοευρωπαϊκές και μη δυνάμεις.
Είστε η πρώτη ελληνίδα πολιτικός και κοινοτική αξιωματούχος που μιλήσατε ανοικτά για τον κίνδυνο εξόδου της Ελλάδας από το ευρώ. Μετανιώσατε ποτέ για εκείνη τη δήλωση;
Τον τελευταίο λόγο βεβαίως έχουν πάντα οι πολίτες. Και το διάστημα που μεσολάβησε από τότε είχαν περισσότερα στοιχεία ώστε να κρίνουν σαφέστερα. Η προσωπική μου επιλογή παραμένει σταθερή. Λέω την αλήθεια. Προσπαθώ, όσο δύναμαι και όσο μου επιτρέπεται, να την εκφράζω εγκαίρως. Αυτές είναι οι επιδιώξεις μου και δεν επηρεάζονται από τη συγκυρία. Πάντως, δεν στοχεύω στην εμπλοκή μου στην εσωτερική πολιτική ζωή. Σέβομαι την πολιτική και κομματική διαπάλη στη χώρα μου, αλλά δεν πιστεύω ότι η συμμετοχή σε αυτή βοηθά το έργο μου ως επιτρόπου.
Πιστεύετε ότι σήμερα – ενόψει και των αποφάσεων για τη βαθύτερη πολιτική ενοποίηση στην ΕΕ – η Ελλάδα είναι σε καλύτερη ή σε δεινότερη θέση λόγω του ότι αποδεδειγμένα αθέτησε τις υποσχέσεις της;
Το έλλειμμα αξιοπιστίας της Ελλάδας διευρύνθηκε δραματικά τους προεκλογικούς και μετεκλογικούς μήνες. Τώρα διαμορφώνεται ένα καλύτερο κλίμα. Θα βελτιώνεται όσο παρουσιάζουμε αποτελέσματα. Στην Ελλάδα προσφέρεται σήμερα μία ακόμη ευκαιρία να αποδείξει με έργα – και όχι βεβαίως πλέον με σχέδια επί χάρτου – ότι τηρεί τις δεσμεύσεις της. Να προχωρήσει στη δημοσιονομική της εξυγίανση, με αιχμή τις μεταρρυθμίσεις, ώστε να βρει θέση στο τρένο της ευρωπαϊκής ολοκλήρωσης.
Πλέον, όμως, είναι σαφείς και οι αστοχίες του Μνημονίου. Πιστεύετε πως, δεδομένου ότι δύσκολα η τρόικα θα κάνει την αυτοκριτική της, υπάρχει περιθώριο να δοθούν κονδύλια για την ανάπτυξη;
Υπάρχουν δυσκολίες στην εκταμίευση των αναπτυξιακών κονδυλίων. Γι’ αυτό υπάρχουν ευθύνες και στην ελληνική αλλά και στην ευρωπαϊκή πλευρά. Η ελληνική διοίκηση καθυστερεί την αξιολόγηση και υποβολή προτάσεων για χρηματοδότηση. Οφείλει να επιταχύνει με κάθε τρόπο. Η ευρωπαϊκή πλευρά έχει ευθύνες σε τραπεζικό και πολιτικό επίπεδο, με αποτέλεσμα την καθυστέρηση χρηματοδότησης των μικρομεσαίων επιχειρήσεων ή την έναρξη των μεγάλων έργων. Αυτά πρέπει να τα υπερβούμε αμέσως. Οσον αφορά τα ταμεία που υπάγονται στην εποπτεία μου, για τη θάλασσα και την αλιεία, δικαιούμαι να πω ότι έχω απολύτως επισπεύσει τις κοινοτικές διαδικασίες και περιμένω ασμένως ελληνικές προτάσεις για άμεση χρηματοδότηση.
Είστε αισιόδοξη ότι το χάσμα – οικονομικό και πολιτισμικό – ευρωπαϊκού Βορρά και Νότου μπορεί να γεφυρωθεί; Οι ευρωσκεπτικιστές πανηγυρίζουν ήδη για το αντίστροφο…
Επιλέγω να είμαι αισιόδοξη. Στην εποχή της παγκοσμιοποίησης δεν υπάρχουν περιθώρια «ευρωπαϊκών διχασμών». Σε περίπτωση διαλυτικών φαινομένων δεν θα υπάρχουν νικητές. Ούτε οι ισχυροί θα κερδίσουν. Είμαι αισιόδοξη διότι γνωρίζω από την προσωπική μου εμπειρία των τελευταίων χρόνων ότι η μεγάλη πλειοψηφία της ευρωπαϊκής ηγεσίας επιλέγει την ένωση. Μπορεί να εμφανίζονται κατά καιρούς δηλώσεις που εκτρέφουν ψευδαισθήσεις ισχύος και αυτάρκειας, αλλά έχω δει και δραματικές υποχωρήσεις όταν ο κόμπος φθάνει στο χτένι. Ετσι προχωρά η Ευρώπη. Ολα τα μεγάλα ευρωπαϊκά άλματα αποφασίστηκαν έπειτα από βαθιές κρίσεις.
Πώς εξηγείτε την αλματώδη άνοδο του ΣΥΡΙΖΑ από το 4% στο 27%; Μπορεί ένα κόμμα διαμαρτυρίας να αναλάβει θεσμικό ρόλο; Τι θα τους συμβουλεύατε για να ρίξουν γέφυρες προς τις Βρυξέλλες;
Η Ελλάδα πέρασε και περνά μέσα από τις συμπληγάδες μιας κρίσης χωρίς προηγούμενο: με το ΑΕΠ της συρρικνωμένο σε πρωτοφανές ποσοστό, που ξεπέρασε το 20% μέσα σε δυόμισι χρόνια, και την ανεργία να πλησιάζει το 25%. Ο ΣΥΡΙΖΑ κατάφερε να εκφράσει πολιτικά στις τελευταίες εκλογές το αναμενόμενο εκ των πραγμάτων ισχυρό κύμα κοινωνικής διαμαρτυρίας που βιώνει η χώρα. Συνεπώς, δεν τίθεται θέμα αν μπορεί να αναλάβει θεσμικό ρόλο. Εχει ήδη τέτοιο ρόλο, αυτόν του κόμματος της αξιωματικής αντιπολίτευσης. Αυτό οφείλει να είναι για όλους σαφές, είτε συμφωνούν είτε διαφωνούν με την πολιτική του. Οσον αφορά την Κομισιόν δεν υπάρχει καμία ανάγκη γεφυρών. Η συνάντησή μου με τον κ. Τσίπρα δεν ήταν προσωπική. Εγινε με δική μου πρωτοβουλία, αλλά προφανώς εκ μέρους και σε γνώση της Κομισιόν.
Μπορεί το υπάρχον πολιτικό σύστημα, που είναι μέρος του προβλήματος, να λύσει το πρόβλημα; Πιστεύετε ότι μπορεί να προχωρήσει στις απαιτούμενες υπερβάσεις;
Η χώρα χρειάζεται ένα ταχύρρυθμο σχέδιο ανασυγκρότησης και ανάπτυξης. Με ορίζοντα τουλάχιστον πενταετίας. Αυτό είναι δική μας ευθύνη. Εννοώ των εθνικών ελληνικών δυνάμεων. Κανένας άλλος δεν θα το κάνει για εμάς, ούτε έχει συμφέρον να το κάνει. Ενα τέτοιο σχέδιο, στο οποίο θα εντάσσονται όλα τα συγκριτικά πλεονεκτήματα του τόπου και θα συμμετέχουν όλες οι δυνάμεις του Ελληνισμού, δεν είναι απλή υπόθεση. Είναι όμως η μόνη λύση. Απαιτεί ιδέες «έξω από το κουτί», και βεβαίως πολιτική και κοινωνική συναίνεση με επίγνωση και ανάληψη ευθύνης. Εξάλλου, το σύνολο του πολιτικού συστήματος οφείλει να κάνει τις δικές του υπερβάσεις. Είναι όρος βιωσιμότητας. Ενας νέος «εθνικός διχασμός» μεταξύ «φιλοευρωπαίων» και μη, «κυβερνητικών» και μη, θα μας πάει πίσω. Χρειαζόμαστε έναν έντιμο συμβιβασμό μεταξύ των πολιτικών ρευμάτων και κομμάτων της εποχής μας. Για να συνεννοηθούμε: Ενα είδος νέου «ιστορικού συμβιβασμού», α λα ελληνικά αυτή τη φορά. Επ’ αυτού είναι ανάγκη να κληθούν όλες οι πολιτικές και κοινωνικές δυνάμεις να αναλάβουν τη δική τους ευθύνη και προφανώς η Αριστερά. Εχω την πεποίθηση ότι όλοι μαζί μπορούμε να φτάσουμε στην Ελλάδα του 2020, χωρίς ζωτικά τραύματα και ιστορικές απώλειες.