«Ναι» της Καρλσρούης με αστερίσκους

Η πρώτη αντίδραση ήλθε μέσω twitter και ήταν μία λέξη: «Ουφ», έγραψε ο αντιπρόεδρος της Κοινοβουλευτικής Ομάδας των Πρασίνων Φόλκερ Μπεκ λίγα δευτερόλεπτα μετά την ανακοίνωση της απόφασης του Συνταγματικού Δικαστηρίου στην Καρλσρούη. Δεν άργησαν να ακολουθήσουν και εκτενέστερες δηλώσεις ανακούφισης, μόλις ο πρόεδρος του δικαστηρίου Αντρέας Φόσκουλε ανακοίνωσε «στο όνομα του λαού» ότι απορρίπτονται – υπό προϋποθέσεις – οι προσφυγές των ευρωσκεπτικιστών που ζητούσαν να μην κυρωθεί ο ESM από τη Γερμανία.

«Είναι μία καλή ημέρα για τη Γερμανία, μία καλή ημέρα για την Ευρώπη» είπε η Καγκελάριος Ανγκελα Μέρκελ στη Βουλή έχοντας μεταθέσει για το μεσημέρι την ομιλία της ώστε να έχει και την απόφαση του Συνταγματικού Δικαστηρίου. «Η ευρωπαϊκή ολοκλήρωση μπορεί να γίνει μόνο με δημοκρατικό έλεγχο» είπε ο Σοσιαλδημοκράτης Φρανκ Βάλτερ Σταϊνμάιερ. «Η απόφαση αποσαφηνίζει ότι στις ευρωπαϊκές υποθέσεις τίποτα δεν μπορεί να γίνει χωρίς τη γερμανική Βουλή» σχολίασε ο Γιούργκεν Τριτίν από τους Πράσινους. Ακόμα και στο μετακομμουνιστικό κόμμα Αριστερά που είχε προσφύγει στο Συνταγματικό Δικαστήριο κατά του ESM βρήκαν θετικά στοιχεία στην απόφαση της Καρλσρούης. Το αποτέλεσμα δείχνει ότι «κάναμε κάτι σημαντικό για τη δημοκρατία» σχολίασε ο κοινοβουλευτικός ηγέτης του κόμματος Γκρέγκορ Γκίζι.

ΟΙ ΟΡΟΙ. Το ανώτατο Συνταγματικό Δικαστήριο της Γερμανίας ακολούθησε και στην περίπτωση του ESM τη γραμμή «ναι μεν αλλά», όπως είχε πράξει το 2001 για το προσωρινό ταμείο EFSF και το πακέτο βοήθειας για την Ελλάδα. Με μία απόφαση 87 σελίδων άνοιξε τελικά τον δρόμο για τη λειτουργία του Μόνιμου Μηχανισμού Σταθερότητας του ευρώ (ESM) αλλά ταυτόχρονα ενίσχυσε ακόμα περισσότερο τον ελεγκτικό ρόλο της γερμανικής Βουλής στη λειτουργία του ESM βάζοντας δύο σημαντικούς αστερίσκους.

Πρώτον, αναγνώρισε ως οροφή τα 190 δισ. ευρώ (21,7 δισ. μετρητά και 168,3 δισ. εγγυήσεις) που είναι η σημερινή συμμετοχή της Γερμανίας στον μηχανισμό ESM. Οποιαδήποτε αύξηση αυτού του ποσού θα πρέπει να εγκριθεί εκ νέου από τη γερμανική Βουλή. Δεν θα υπάρχει αυτοματισμός στην αύξηση της γερμανικής συμμετοχής. Κάθε πρόσθετη επιβάρυνση του γερμανού φορολογουμένου μέσω του ESM θα αποφασίζεται από τη γερμανική Βουλή και κανέναν άλλον.

Με αυτά τα δεδομένα, ο ESM δεν μπορεί να αποκτήσει άδεια λειτουργίας ως τράπεζα και να δανείζεται απεριόριστα από την ΕΚΤ για να παρεμβαίνει στην πρωτογενή αγορά κρατικών ομολόγων. Ο «στενός κορσές» της γερμανικής Βουλής στον ESM θα οδηγήσει αναπόφευκτα σε μεγαλύτερη πίεση προς την ΕΚΤ να παρεμβαίνει πυροσβεστικά αλλά μόνο στη δευτερογενή αγορά εκτιμά ο οικονομολόγος της Commerzbank Γιεργκ Κρέμερ.

Δεύτερον, επιβάλλει την πλήρη ενημέρωση της γερμανικής Βουλής πέρα από τον χαρακτήρα απορρήτου που έχουν οι συνεδριάσεις και αποφάσεις του διευθυντηρίου του ESM.

Οι επιφυλάξεις που θέτει το Συνταγματικό Δικαστήριο θα πρέπει να συμπεριληφθούν στον νόμο κύρωσης του ESM από τη Γερμανία. Για πρώτη φορά το Δικαστήριο βάζει αστερίσκους που δεσμεύουν τη Γερμανία στις διεθνείς της υποχρεώσεις. Εάν οι προϋποθέσεις αυτές δεν ικανοποιούνται για οποιονδήποτε λόγο κατά τη διάρκεια λειτουργίας του ESM, τότε «η σύμβαση για τον μηχανισμό δεν θα δεσμεύει πλέον τη Γερμανία» υπογράμμισε ο Γκρέγκορ Γκίζι μιλώντας στη Βουλή. Πρόκειται για μία έμμεση «ρήτρα εξόδου» της Γερμανίας από τον ESM.