Αγοράζουν φθηνά και αποθηκεύουν μέχρι να πουλήσουν ακριβά

Μία από τις πρακτικές που κρατούν τις τιμές ψηλά, σύμφωνα με ανθρώπους που γνωρίζουν καλά τον χώρο των καυσίμων, είναι αυτό που λένε «buy low, sell high»: αγοράζουν φθηνά και πουλάνε ακριβά όταν η τιμή του πετρελαίου έχει ανέβει πλέον. Στο διάστημα που μεσολαβεί το προϊόν βρίσκεται στους πιστοποιημένους χώρους αποθήκευσης των αποθεμάτων και «περιμένει» να αυξηθούν οι τιμές του αργού για να παρασύρουν και τη δική του αξία.

Σε έκθεση της Διεθνούς Επιτροπής Ενέργειας (ΔΕΕ) το 2010 για την ικανότητα της Ελλάδας να ανταποκριθεί σε περίπτωση έκτακτης ανάγκης, γίνεται εκτενής αναφορά στην κατάσταση των πετρελαϊκών αποθεμάτων ασφαλείας της χώρας αλλά και των πιστοποιημένων αποθηκευτικών χώρων που χρησιμοποιούνται από τις εταιρείες. «Τα υποχρεωτικά αποθέματα της βιομηχανίας πρέπει να διατηρούνται σε εγκαταστάσεις αποθήκευσης που έχουν πιστοποιηθεί ως δεξαμενές αποθήκευσης αποθεμάτων έκτακτης ανάγκης. Αλλά αυτό δεν σημαίνει ότι τα λειτουργικά ή/και τα εμπορικά αποθέματα πρέπει να διατηρούνται χωριστά. Στην πράξη, τα υποχρεωτικά αποθέματα ασφαλείας στην Ελλάδα αναμειγνύονται με τα λειτουργικά ή/και τα εμπορικά αποθέματα», επισημαίνει η αναφορά της ΔΕΕ που βρίσκεται στη διάθεση της εφημερίδας.

Ως εκ τούτου, ο φυσικός διαχωρισμός των αποθεμάτων έτσι ώστε να μπορεί κανείς να γνωρίζει τι είναι υποχρεωτικό απόθεμα ασφαλείας και τι εμπορικό θεωρείται, αν μη τι άλλο, δύσκολος. Ιδιαίτερα από τη στιγμή που, σύμφωνα με τα στοιχεία της ΔΕΕ το 2010, το 70% των αποθεμάτων ασφαλείας είναι αποθηκευμένο ως διυλισμένο προϊόν, ενώ περίπου το 30% ήταν αργό πετρέλαιο. Στην αναφορά επιπλέον σημειώνεται ότι (τον Μάιο του 2010) υποχρεωμένοι να τηρούν αποθέματα ήταν τα διυλιστήρια της χώρας (ΕΛΠΕ και Μότορ Οϊλ), τρεις εμπορικές εταιρείες (BP, SHELL και Jet Oil) και μία ΔΕΚΟ (η ΔΕΗ). Από αυτούς το 90% των πιστοποιημένων χώρων αποθήκευσης ανήκουν στα δύο διυλιστήρια και πάνω από το 6% στη ΔΕΗ. Στη Shell και την BP, που έχουν αγοραστεί αντίστοιχα από τη Μότορ Οϊλ και τα ΕΛΠΕ, ανήκει το 3% των πιστοποιημένων αποθηκευτικών χώρων για τα αποθέματα ασφαλείας. Από την ισχύουσα νομοθεσία προκύπτει ότι επιφορτισμένοι με τον έλεγχο των αποθεμάτων ασφαλείας είναι οι άνθρωποι της Διεύθυνσης Πετρελαϊκής Πολιτικής, που υπάγεται πλέον στο ΥΠΕΚΑ. Εκτός από την επεξεργασία των στοιχείων που αποστέλλονται κάθε μήνα από τις εταιρείες, η συγκεκριμένη Διεύθυνση οφείλει να «προβαίνει σε επιτόπιους ελέγχους στις εγκαταστάσεις που τηρούνται αποθέματα ασφαλείας».

Ηταν Αύγουστος του 2008 όταν η Επιτροπή Ανταγωνισμού ανακοίνωσε κάποια μέτρα και προτάσεις για τον κλάδο αγοράς και εμπορίας πετρελαιοειδών. Στο αρχικό κείμενο της δημόσιας διαβούλευσης τρεις μήνες πριν είχαν αναλυθεί διεξοδικά «τα προβλήματα που παρουσιάζονται στον χώρο λόγω της υψηλής συγκέντρωσης και οικονομικής ισχύος των εταιρειών διύλισης», τα οποία «εντείνονται από το νομικό καθεστώς τήρησης αποθεμάτων ασφαλείας και την αδυναμία πραγματοποίησης εισαγωγών εκ μέρους των εταιρειών εμπορίας και των μεγάλων τελικών καταναλωτών». Ετσι, η Επιτροπή Ανταγωνισμού πρότεινε την αναθεώρηση της υφιστάμενης νομοθεσίας περί τήρησης αποθεμάτων ασφαλείας, ώστε η ευθύνη να ανήκει σε χωριστό φορέα μη κερδοσκοπικού χαρακτήρα που θα δημιουργηθεί για τον σκοπό αυτό. «Με τον τρόπο αυτό οι εταιρείες εμπορίας και οι λοιποί εν δυνάμει εισαγωγείς (μεγάλοι τελικοί καταναλωτές) θα μπορούν να πραγματοποιούν εισαγωγές χωρίς άμεση σύνδεση των εισαγωγών αυτών με το επιπλέον κόστος που συνεπάγεται η τήρηση ανάλογων αποθεμάτων».

ΣΤΑ ΧΑΡΤΙΑ. Τέσσερα χρόνια μετά, ο φορέας τήρησης των αποθεμάτων παραμένει… πρόταση. Μάλιστα, πηγές των «ΝΕΩΝ» αναφέρουν ότι κατά τις συζητήσεις που διεξάγονται αυτή την περίοδο για την ενσωμάτωση της ευρωπαϊκής οδηγίας του 2009 περί υποχρέωσης τήρησης των αποθεμάτων στην ελληνική νομοθεσία, η δημιουργία ενός τέτοιου οργανισμού είναι μάλλον ανέφικτη προς το παρόν καθώς απαιτούνται μεγάλα χρηματικά ποσά, τα οποία δεν υπάρχουν.