Αλλαγή φανέλας από κόμμα σε κόμμα

Ο Τσόρτσιλ έλεγε ότι στην πολιτική «άλλοι αλλάζουν κόμμα για χάρη των αρχών τους και άλλοι αρχές για χάρη του κόμματος». Επιβεβαιώνεται από την κινητικότητα που παρατηρείται τα τελευταία χρόνια στην ελληνική πολιτική σκηνή. Οι μετακινήσεις από κόμμα σε κόμμα πληθαίνουν, νέοι σχηματισμοί δημιουργούνται και άλλοι διαλύονται, με αποτέλεσμα να αλλάζει διαρκώς η κομματική ανθρωπογεωγραφία. Οι κομματικοί συσχετισμοί είναι ρευστοί και στηρίζονται σε κινούμενη άμμο. Στην ουσία, πρόκειται για παράπλευρη απώλεια του Μνημονίου και, κατά πάσα πιθανότητα, θα συνεχιστεί επιφυλάσσοντας εκπλήξεις, καθώς εκτός από την πολιτική και ιδεολογική τους ταυτότητα οι πολιτευόμενοι ενδιαφέρονται και για την έδρα τους στη Βουλή…
Οι μετακινούμενοι πολιτικοί δεν είναι νέο είδος στο δημόσιο βίο. Στο παρελθόν υπήρξαν περιπτώσεις πολιτικών που άλλαξαν στρατόπεδο και έφτασαν να γίνουν μέχρι και αρχηγοί ή υποψήφιοι αρχηγοί – ακόμη και στο κόμμα το οποίο προηγουμένως αντιπολιτεύονταν. Ο Κωνσταντίνος Μητσοτάκης, ο Αντώνης Σαμαράς, εν μέρει ο Δημήτρης Αβραμόπουλος ή και ο Γεράσιμος Αρσένης από την άλλη πλευρά, είναι χαρακτηριστικές περιπτώσεις. Τα τελευταία χρόνια όμως δημιουργείται μία ευμεγέθης κατηγόρια «τσιγγάνων της πολιτικής», οι οποίοι περιπλανώνται με άνεση από το ένα κόμμα στο άλλο και τούμπαλιν. Κάτι σαν τις μεταγραφές ποδοσφαιριστών που αλλάζουν φανέλα από τη μια σεζόν στην άλλη.

Το ενδιαφέρον στοιχείο της ρευστότητας στο πολιτικό σκηνικό είναι ότι η αλλαγή κομματικής ταυτότητας δεν θεωρείται πλέον «αποστασία» και δεν στιγματίζει – τουλάχιστον όσο παλαιότερα – όσους αποχωρούν από το ένα κόμμα και προσχωρούν στο άλλο, ακόμη και σε διάστημα ολίγων μηνών. Π.χ. ο βουλευτής Κώστας Κιλτίδης το 2009 ήταν στη ΝΔ, το 2010 ακολούθησε την Ντόρα Μπακογιάννη, αναχώρησε για το ΛΑΟΣ το 2011 και το 2012 επέστρεψε στη ΝΔ. Η Αρια Αγάτσα μπήκε στη Βουλή με το ΠΑΣΟΚ το 2009 και βρέθηκε υποψήφια με τη ΝΔ στις εκλογές του 2012. Η κινητικότητα στην πολιτική σκηνή άλλωστε επεκτείνεται και σε μικρότερα σχήματα με ταχύτητα. Π.χ. ο Στέλιος Σταυρίδης, από υποψήφιος στις 6 Μαΐου με τη Δράση του Στέφανου Μάνου – ο οποίος είχε απομυθοποιήσει τις μετακινήσεις – βρέθηκε υποψήφιος με τη ΝΔ στις 17 Ιουνίου.

Στην αντίπερα όχθη, το πρώτο ρήγμα του ΠΑΣΟΚ άνοιξε την πόρτα της εξόδου επίσης για τη Σοφία Σακοράφα και τον Βασίλη Οικονόμου, που καταψήφισαν το Μνημόνιο και σήμερα βρίσκονται στα έδρανα της Βουλής ως αντίπαλοί του. Η πρώην ακοντίστρια – και μέλος της ΚΝΕ κάποτε – με τον ΣΥΡΙΖΑ και ο δεύτερος με τη ΔΗΜΑΡ του Φώτη Κουβέλη.

ΔΗΜΑΡ. Ο ίδιος ο πρόεδρος της

ΔΗΜΑΡ προέρχεται από διάσπαση του Συνασπισμού. Το 2010 έχασε με βαρύ σκορ από τον Αλέξη Τσίπρα τη μάχη για τη διαδοχή του Αλέκου Αλαβάνου στην ηγεσία και στη συνέχεια αποσχίστηκε από την Κοινοβουλευτική Ομάδα, ακολουθούμενος από τους Γρηγόρη Ψαριανό, Νίκο Τσούκαλη, οι οποίοι είναι και σήμερα βουλευτές, καθώς και τον Θανάση Λεβέντη. Λόγω του Μνημονίου και προτού εκείνη η Βουλή οδεύσει προς το τέλος της, το αρχικώς θνησιγενές κόμμα που δημιούργησαν έγινε πόλος έλξης μερίδας των ψηφοφόρων του ΠΑΣΟΚ και, όπως ήταν φυσικό, ακολούθησαν και αρκετοί βουλευτές.

Πλην του Βασίλη Οικονόμου βουλευτές της ΔΗΜΑΡ είναι σήμερα ο Οδυσσέας Βουδούρης – για τον οποίο ορισμένοι δεν αποκλείουν ότι μετά το ΠΑΣΟΚ και τη ΔΗΜΑΡ μπορεί και να πάρει το δρόμο προς τον ΣΥΡΙΖΑ – και ο Γιάννης Μιχελογιαννάκης. Ρίζες στο ΠΑΣΟΚ έχει και ο βουλευτής Γιάννης Πανούσης, εκ των συντακτών του νόμου-πλαίσιου της Αλλαγής, τον οποίο αργότερα αποκήρυξε, με πλούσιο πανεπιστημιακό έργο και επιτυχή πρυτανική θητεία στη Θράκη.

Σαν να έκανε μια πλήρη περιστροφή γύρω από τον ήλιο είναι ο Νίκος Μπίστης – υπεύθυνος για τα επικοινωνιακά της ΔΗΜΑΡ σήμερα. Εκ των πρωταγωνιστών της «γενιάς του Πολυτεχνείου», μετά την ΚΝΕ και το ΚΚΕ βρέθηκε στον Συνασπισμό, αποχώρησε επί Κωνσταντόπουλου, ίδρυσε την πολιτική κίνηση ΑΕΚΑ, προσχώρησε το ΠΑΣΟΚ και μετείχε στην τελευταία κυβέρνηση Σημίτη, ήταν υποψήφιος βουλευτής στη Β’ Αθήνας, τάχθηκε με τον Βαγγέλη Βενιζέλο στην αναμέτρηση του 2007 και σήμερα ξανασυναντήθηκε με τον Φώτη Κουβέλη.

ΣΥΡΙΖΑ. Οι διαρροές του ΠΑΣΟΚ προς τον ΣΥΡΙΖΑ – που συνεχίζονται σε επίπεδο μεσαίων στελεχών, συνδικαλιστών, αυτοδιοικητικών παραγόντων κ.λπ. – συμπεριλαμβάνουν και τον Παναγιώτη Κουρουμπλή, που άλλαξε χρώμα εδράνου στη Βουλή και βρίσκεται δίπλα στους επίσης πασοκογενείς Αλέξη Μητρόπουλο, Στάθη Παναγούλη και Γιώργο Πάντζα, καθώς και στον πρώην συνδικαλιστή της ΠΑΣΚΕ Δημήτρη Τσουκαλά. Επίσης και άλλοι πρώην βουλευτές του ΠΑΣΟΚ φαίνεται να ψάχνουν εισιτήριο για το τρένο που οδηγεί στην Κουμουνδούρου. Π.χ. η Σοφία Γιαννακά, για την οποία έγινε θόρυβος τις τελευταίες ημέρες, την ίδια στιγμή που μιλούσε ο Βενιζέλος για την επέτειο του ΠΑΣΟΚ άκουγε τον Αλέξη Τσίπρα σε παράλληλη εκδήλωση της, επίσης πράσινης προέλευσης, κίνησης Νέος Αγωνιστής.

ΚΕΝΤΡΟΔΕΞΙΑ. Η ΝΔ, εξάλλου, ευτύχησε επίσης να επανεντάξει την πρώην φιναλίστ – και για μεγάλο διάστημα και φαβορί – για την ηγεσία της, Ντόρα Μπακογιάννη, η οποία το 2010 διεγράφη, ίδρυσε τη Δημοκρατική Συμμαχία ακολουθούμενη από τους Χρήστο Μαρκογιαννάκη, Λευτέρη Αυγενάκη και Γιώργο Κοντογιάννη, αλλά επέστρεψε μετά την εκλογική αποτυχία της τον Μάιο. Ολοι μαζί πλέον είναι εκ νέου βουλευτές της ΝΔ. Αντίθετα, ο Θόδωρος Σκυλακάκης εξελέγη ευρωβουλευτής με τη ΝΔ, προσχώρησε στο κόμμα της Ντόρας, αλλά δεν την ακολούθησε στην επιστροφή και παραμένει ανεξάρτητος. Ως μόνος ανεξάρτητος του ελληνικού Κοινοβουλίου είναι αυτή τη στιγμή ο Νίκος Νικολόπουλος, που διεγράφη από τη ΝΔ λίγες εβδομάδες μετά τις εκλογές.

ΠΑΣΟΚ. Αρκετοί πολιτικοί παρατηρητές προβλέπουν ότι ούτε και αυτή η Βουλή θα κλείσει τον κύκλο της με τον ιδία αριθμό κομμάτων που τον άνοιξε. Ηδη από την πλευρά του ΠΑΣΟΚ γίνονται κινήσεις που μπορούν να απολήξουν στη δημιουργία ενός ακόμη σχήματος, με τον Ανδρέα Λοβέρδο πρώτο υποψήφιο να κάνει αυτό το βήμα. Στελέχη του ΠΑΣΟΚ, εξάλλου, που δεν βρίσκονται σε ηλικία αποστράτευσης, όπως οι Γιώργος Φλωρίδης, Γιάννης Ραγκούσης και Ηλίας Μόσιαλος, αιωρούνται στο κενό, ο Αλέκος Παπαδόπουλος απέχει και η Αννα Διαμαντόπουλου μεγαλώνει τις αποστάσεις της από τη σημερινή ηγεσία του κόμματος – και δεν είναι η μόνη.

Ορισμένοι δεν αποκλείουν και συμπήξεις δυνάμεων, όπως π.χ. το σενάριο που στηρίζεται στις ωσμώσεις μεταξύ του ΠΑΣΟΚ και της ΔΗΜΑΡ. Αλλά και ένα παρόμοιο στην απέναντι πολυκατοικία, μεταξύ της ΝΔ και του ΛΑΟΣ – αν και όσο υπάρχει ο Κώστας Καραμανλής είναι δύσκολο να περάσει την πόρτα της ΝΔ ο Γ. Καρατζαφέρης.

Σε κάθε περίπτωση, οι κομματικές βεβαιότητες της Μεταπολίτευσης εξασθενούν διαρκώς και η πιθανολογούμενη κάποια στιγμή μετατροπή του δικομματισμού σε διπολισμό δεν φαίνεται πιθανή. Η διασπορά των πολιτικών δυνάμεων έπεται της διασποράς του εκλογικού σώματος και μάλλον διαμορφώνεται από τις προτιμήσεις της εκλογικής βάσης αντί να τις διαμορφώνει. Και από αυτή την άποψη τα διαβατήρια των πολιτικών καταργούνται και δεν αποκλείεται τα κόμματα τα κατακλύσουν τη χώρα, σαν τα βιντεοκλάμπ παλαιότερα. Ενδεχομένως μέχρι να εμφανιστούν εκ νέου στην πολιτική σκηνή ισχυρές προσωπικότητες που θα συγκολλήσουν κινήσεις και πρόσωπα για να δημιουργήσουν ξανά μεγάλα πολυσελλεκτικά κόμματα.