Ο Μιαούλης «γύρισε» στο Μαξίμου

Ο Πρωθυπουργός επιδόθηκε την προηγούμενη εβδομάδα σε μια – κατά το Reuters – επίθεση γοητείας στον Τύπο του γαλλογερμανικού άξονα. Η επικοινωνιακή σημασία αυτής της προσπάθειας, πριν ανέβει τα σκαλιά της Καγκελαρίας υπό τους ήχους του Εθνικού Υμνου και πριν συναντήσει τον Ολάντ στο Μέγαρο των Ηλυσίων, είναι εμφανής. Εξού και η προσεκτικότατη σκηνοθεσία της παρουσίας του στις σελίδες των ξένων εφημερίδων. Από τα λεγόμενα, μέχρι την τελευταία λεπτομέρεια του ντεκόρ.

Ο Αντώνης Σαμαράς χαμογελαστός και με το ακουστικό του τηλεφώνου στο χέρι, ως ηγέτης εν ώρα εργασίας, φωτογραφίστηκε για τη γαλλική «Monde». Μπροστά του, στο γραφείο, υπήρχαν δεκάδες έγγραφα. Μια πινελιά όμως που έκανε τη διαφορά βρισκόταν στο φόντο. Στον πίνακα «Ελλάς ευγνωμονούσα» του Θόδωρου Βρυζάκη, που ξαναβρήκε τη θέση του στον τοίχο πίσω από το πρωθυπουργικό γραφείο. Στη φωτογράφηση για τη γερμανική «Bild» το πορτρέτο ήταν κοντινό και ο πίνακας δέσποζε. Τίποτα άλλο δεν φαινόταν. Βέβαια, στη λεζάντα η εφημερίδα λανθασμένα αποκαλεί τον πίνακα «Η Ελλάς με τα τέκνα της» και γράφει πως εδώ και χρόνια κοσμεί τον τοίχο του Μαξίμου.

Στα μέσα Ιουλίου η μπλογκόσφαιρα είχε ανακαλύψει με μέγα ενθουσιασμό την επιστροφή του πίνακα του 1858 στο Μέγαρο Μαξίμου. Ο συμβολισμός, έλεγαν κάποιοι, ήταν ξεκάθαρος. Ο Αντώνης Σαμαράς διέταξε την επιστροφή του πριν καν μπει στο χειρουργείο, προκαλώντας σχόλια του τύπου, «ευτυχώς η χώρα έχει πια εκλεγμένο Πρωθυπουργό». Γιατί Παπαδήμος και Πικραμμένος δεν είχαν κάνει στυλιστικές παρεμβάσεις στο πρωθυπουργικό γραφείο. Για κάποιους, η «χαμένη υπερηφάνεια του έθνους» ξαναβρέθηκε τόσο απλά. Με έναν πίνακα που απεικονίζει, ανάμεσα σε άλλους ήρωες της Επανάστασης, τον Κολοκοτρώνη και τον Μιαούλη.

Δεν είναι τυχαίο λοιπόν ότι μόλις σε μια διακαναλική συνέντευξη του πρώην πρωθυπουργού Γιώργου Παπανδρέου είχε γίνει αντιληπτό πως ο εν λόγω πίνακας είχε αποκαθηλωθεί και αντικατασταθεί από έναν αφαιρετικό πίνακα του Θόδωρου Στάμου, υπό τον τίτλο «Ατέρμονο πεδίο – Δελφοί», στον εθνικοπατριωτικό Τύπο αλλά και το Διαδίκτυο ακούγονταν ιαχές ιερής αγανάκτησης. Σαν να είχαν θιχτεί τα ιερά και τα όσια του έθνους. Ο δημόσιος διάλογος γύρω από το ζήτημα δεν έγινε με καλλιτεχνικά κριτήρια αλλά με κριτήρια εθνικοφροσύνης.

Πρώτος είχε επιλέξει την «Ελλάδα ευγνωμονούσα» για ντεκόρ ο Κώστας Καραμανλής, όπως κάθε ένοικος του Μαξίμου που έχει δικαίωμα να διακοσμεί τον χώρο με έργα που δανείζεται από την Εθνική Πινακοθήκη. Ο Γιώργος Παπανδρέου όμως ήθελε κάτι πιο μοντέρνο, όπως ο ίδιος είχε δηλώσει on camera στη Χίλαρι Κλίντον, που σε μια επίσημη επίσκεψή της το βαθύ μπλε του πίνακα, που συμβολίζει το Αιγαίο, ήταν το πρώτο που τράβηξε την προσοχή της. Ο πίνακας είχε γοητεύσει και τον πρώην πρωθυπουργό της Δανίας και νυν γενικό γραμματέα του ΝΑΤΟ Αντερς Φογκ Ράσμουσεν, ο οποίος θέλησε να μάθει τι ακριβώς προσπαθεί να πει ο ζωγράφος με αυτό το έργο.

Πάντως, η επιλογή του Αντώνη Σαμαρά, να «παλινορθώσει» τον πίνακα του Βρυζάκη θα μπορούσε να έχει διπλή ανάγνωση. Παρότι στα γραφεία των ανθρώπων της εξουσίας τίποτε δεν τοποθετείται τυχαία, αλλά τα πάντα εξυπηρετούν με πολύ συγκεκριμένο τρόπο το προφίλ που επιθυμεί ο καθείς να προβάλει. Στη δεδομένη συγκυρία, όμως, ο συμβολισμός του πίνακα εξαρτάται από το ποιον φρονεί κανείς ότι θα πρέπει να ευγνωμονεί η χώρα. Τους δανειστές εταίρους ή το ένδοξο παρελθόν της;