Στο κόκκινο το καθεστώς της μαύρης εργασίας

«Κόκκινο» έχει χτυπήσει η μαύρη εργασία στην Ελλάδα, με το ποσοστό των ανασφάλιστων να ξεπερνά το 50% του συνόλου των εργαζομένων σε επτά νομούς της χώρας, σύμφωνα με τα στοιχεία του υπουργείου Εργασίας για το διάστημα Ιανουαρίου – Ιουλίου 2012 που δημοσιεύουν σήμερα «ΤΑ ΝΕΑ».

Ρεκόρ αδήλωτης εργασίας σε ποσοστό 78,1% καταγράφεται στην Αρκαδία, όπου 25 από τους 32 εργαζομένους που ελέγχθηκαν συνολικά δεν είχαν ασφάλιση, ενώ ακολουθεί η Αιτωλοακαρνανία με 66,6% και 10 ανασφάλιστους στους 15 απασχολουμένους. Αλλοι νομοί με υψηλά ποσοστά αδήλωτης εργασίας είναι η Λακωνία (56,4%), η Εύβοια (55,5%), τα Χανιά (53,6%), η Κορινθία (51,6%) και η Καρδίτσα (50,5%). Αντίθετα, οι επιχειρηματίες σε Μαγνησία, Κυκλάδες και Ζάκυνθο φαίνεται να είναι περισσότερο συμμορφωμένοι με την εργατική νομοθεσία όσον αφορά την ασφάλιση των εργαζομένων, καθώς τα ποσοστά της μαύρης εργασίας εκεί είναι τα χαμηλότερα στη χώρα.

Οπως προκύπτει από τους ελέγχους του Σώματος Επιθεώρησης Εργασίας (ΣΕΠΕ) και της Ειδικής Υπηρεσίας Ελέγχου Ασφάλισης (ΕΥΠΕΑ), το ποσοστό των ανασφάλιστων εργαζομένων το πρώτο επτάμηνο του 2012 σε σχέση με το αντίστοιχο διάστημα του 2011 έχει αυξηθεί από 29,1% σε 35,4% πανελλαδικά. Σύμφωνα με τους υπολογισμούς του απερχόμενου ειδικού γραμματέα ΣΕΠΕ Μιχάλη Χάλαρη, οι απώλειες από την αμιγώς ανασφάλιστη εργασία ανέρχονται σε 3 δισ. ευρώ ετησίως, ενώ στο σύνολό της η αδήλωτη εργασία στοιχίζει στο κράτος τουλάχιστον 6 δισ. ευρώ. Εκτός από τα δημοσιονομικά μεγέθη, σημαντικά επηρεάζεται και ο ανταγωνισμός μεταξύ των επιχειρήσεων καθώς αυτοί που αποφεύγουν την καταβολή των εισφορών έχουν αθέμιτο πλεονέκτημα απέναντι σε όσους τηρούν τις υποχρεώσεις τους.

ΕΛΕΓΧΟΙ. Η πρωτοφανής έξαρση του φαινομένου που αποτυπώνεται στα στοιχεία των αρμόδιων φορέων έχει σημάνει συναγερμό στο υπουργείο Εργασίας, το οποίο σχεδιάζει άμεσα να προχωρήσει σε παρεμβάσεις και δράσεις για την καταπολέμηση της μαύρης εργασίας. Οπως δήλωσε στα «ΝΕΑ» ο υπουργός Εργασίας Γιάννης Βρούτσης, στο αμέσως επόμενο διάστημα θα ζητήσει από το ΣΕΠΕ την εντατικοποίηση των ελέγχων σε ολόκληρη την επικράτεια.

«Η κρίση δεν μπορεί να αποτελεί άλλοθι για κανενός είδους παραβατικότητα. Οι πρωτοβουλίες μας για την καταπολέμηση της αδήλωτης εργασίας στηρίζουν την επιχειρηματικότητα γιατί ουσιαστικά μπαίνουν εμπόδιο στις επιχειρήσεις που συντηρούνται από τον αθέμιτο ανταγωνισμό», είπε ο κ. Βρούτσης . Επιπλέον, ο υπουργός ανακοίνωσε την πρόθεσή του να θωρακίσει από μηνύσεις και αγωγές τους επιθεωρητές του ΣΕΠΕ – όπως ακριβώς ισχύει και για τους υπαλλήλους του ΣΔΟΕ -, ώστε να κάνουν τη δουλειά τους απερίσπαστοι από τυχόν νομικές εμπλοκές. Στις σκέψεις των αρμοδίων για την πάταξη της μαύρης εργασίας περιλαμβάνεται και η εμπλοκή της Οικονομικής Αστυνομίας στους ελέγχους.

Την ίδια ώρα κύκλοι του υπουργείου εκφράζουν πικρία για τις εξελίξεις σχετικά με το κλείσιμο επιχειρήσεων στην Πάρο, που ανεστάλησαν προσωρινά με δικαστική απόφαση. «Σε μια κρίσιμη περίοδο για την πατρίδα και ενώ για πρώτη φορά στα ελληνικά χρονικά λαμβάνεται απόφαση να κλείσει επιχείρηση επειδή απασχολούσε παράνομους μετανάστες όλοι πρέπει να συνεισφέρουν στις προσπάθειες», σχολίασαν με νόημα για τις συγκεκριμένες δικαστικές αποφάσεις.

Μερικές από τις περιπτώσεις που έχουν απασχολήσει το ΣΕΠΕ και θεωρείται ότι συνεισφέρουν στα ποσοστά αδήλωτης εργασίας είναι οι εξής: φοιτητές που απασχολούνται εποχικά ενώ έχουν ασφαλιστική κάλυψη από τον γονέα, αγροτικές επιχειρήσεις και συγκεκριμένα αυτή την περίοδο συσκευαστήρια, εργαζόμενοι που πληρώνονται μαύρα και που λαμβάνουν ταυτόχρονα το επίδομα ανεργίας. Ειδική περίπτωση αποτελούν τα ξενοδοχεία, όπου ισχύει ο κανονισμός περί μαθητείας: το 17% του προσωπικού μπορεί να αποτελείται από μαθητευομένους οι οποίοι πληρώνονται με 250-300 ευρώ τον μήνα. Σύμφωνα με υπηρεσιακούς παράγοντες, έχουν εντοπιστεί ξενοδοχειακές επιχειρήσεις στις οποίες το 80%-90% είναι μαθητευόμενοι από χώρες του πρώην ανατολικού μπλοκ. Από την περαιτέρω ανάλυση των στοιχείων του ΣΕΠΕ και της ΕΥΠΕΑ προκύπτει ότι το ποσοστό ανασφάλιστης εργασίας σε επιχειρήσεις εστίασης ανέρχεται σε 58,2% ενώ στις βιοτεχνίες φθάνει στο 11% και στο λιανικό εμπόριο στο 8,7%.

ΔΕΥΤΕΡΗ ΘΕΣΗ. «Η αδήλωτη εργασία είναι βασικό μέγεθος της παραοικονομίας της χώρας μας. Οταν οι απώλειες είναι κατ’ ελάχιστον 6 δισ. ευρώ ετησίως για τα ασφαλιστικά ταμεία, τότε όλοι χάνουμε. Και είναι ένας φαύλος κύκλος: αν δεν καταπολεμηθεί αυτό το φαινόμενο, θα κληθούμε και πάλι οι ίδιοι άνθρωποι να καλύψουμε τις απώλειες. Αν φτάναμε στον ευρωπαϊκό μέσο όρο, που είναι 7% ενώ στην Ελλάδα είναι 25%, τότε δεν θα χρειαζόταν το υπουργείο να πάρει μέτρα. Θα είχαμε χρήματα και για τις συντάξεις και για κοινωνική πολιτική», είπε στα «ΝΕΑ» ο πρώην ειδικός γραμματέας του ΣΕΠΕ Μιχάλης Χάλαρης.

Η μαύρη εργασία στην Ελλάδα δεν είναι παιδί της κρίσης. Σύμφωνα με έρευνα της Ευρωπαϊκής Επιτροπής που διενεργήθηκε το 2007, η αδήλωτη εργασία στη χώρα μας αντιστοιχούσε στο 20% του ΑΕΠ, καταλαμβάνοντας τη δεύτερη θέση στην ΕΕ, ενώ στην πρώτη βρισκόταν η Βουλγαρία με 35% του ΑΕΠ. Οπως αποκαλύπτει υπηρεσιακός παράγοντας, πριν από το 2009 οι παραπομπές από το ΣΕΠΕ προς το ΙΚΑ για τα αποτελέσματα ελέγχων όπου είχαν εντοπιστεί παραβάσεις σε σχέση με την αδήλωτη εργασία δεν αξιοποιούνταν: είτε εξετάζονταν πολύ αργά είτε καθόλου, με αποτέλεσμα να διογκώνεται η ανασφάλιστη εργασία.