[Διαστάσεις] Το σκάνδαλο της διαφθοράς

Η διαφθορά δεν είναι κάτι καινούργιο στη Βραζιλία∙ χωρίς αυτό να σημαίνει πως οι υποθέσεις διαφθοράς δεν εξακολουθούν να σοκάρουν τους Βραζιλιάνους ή πως δεν υποβόσκει η ελπίδα ότι κάποια μέρα το φαινόμενο θα εκλείψει. Οι πρώτες ετυμηγορίες των δικαστών του Ανώτατου Δικαστηρίου, περίπου είκοσι μέρες μετά την έναρξη της πολύκροτης «δίκης του αιώνα» όπως την αποκαλούν τα εγχώρια Μέσα, γεννούν τέτοιου είδους συναισθήματα. Και βάζουν τον επίλογο σε ένα από τα μεγαλύτερα σκάνδαλα διαφθοράς που στιγμάτισε την κυβέρνηση του Λουίς Ινάσιο Λούλα ντα Σίλβα το 2005 και τους συνεργάτες του στο Εργατικό Κόμμα – αλλά δεν του κόστισε την επανεκλογή του στην προεδρία έναν χρόνο μετά.

Στο σκάνδαλο Mensalao (που σημαίνει μεγάλος μισθός), όπως το ονόμασαν στη Βραζιλία, εμπλέκονται 35 άνθρωποι. Ανάμεσά τους πρώην υπουργοί, πολιτικοί, τραπεζίτες και επιχειρηματίες, που κατηγορούνται ότι συμμετείχαν σε ένα σχέδιο άντλησης δημόσιων πόρων με σκοπό την εξαγορά ψήφων στο Κοινοβούλιο. Και οι 35 αρνούνται όλες τις κατηγορίες, οι οποίες ποικίλλουν: από ξέπλυμα χρήματος και διαφθορά έως δωροδοκία και δωροληψία. Οι έντεκα δικαστές ωστόσο που χειρίζονται την υπόθεση έχουν άλλη άποψη. Τέσσερις κατηγορούμενοι έχουν ήδη κριθεί ένοχοι για διαφθορά και κατάχρηση εξουσίας ενώ ο εισαγγελέας θεωρείται βέβαιο ότι θα προτείνει την καταδίκη των περισσοτέρων από τους υπολοίπους. Η ενοχή των τεσσάρων και η προθέσεις του εισαγγελέα δίνουν τον τόνο γι’ αυτό που θα μπορούσε να είναι η τελική απόφαση, η οποία αναμένεται στις αρχές Αυγούστου.

Ο Λούλα δεν είναι στο στόχαστρο. Παρ’ όλα αυτά, έχει απολογηθεί στο παρελθόν για λογαριασμό του Εργατικού Κόμματος, το οποίο θεωρείται πολύ πιθανό να δεχθεί κάποιο πλήγμα κατά τις επικείμενες δημοτικές εκλογές του φθινοπώρου. Ανέπαφη αναμένεται να μείνει και η νυν Πρόεδρος Ντίλμα Ρουσέφ, δεδομένου ότι από την πρώτη στιγμή που ανέλαβε καθήκοντα, το 2010, φρόντισε να απομακρύνει από τον κύκλο της όλους τους υπουργούς που εμπλέκονται σε οποιοδήποτε σκάνδαλο.

Ολα αυτά μοιάζουν πρωτόγνωρα και ευοίωνα, όχι μόνο για τη βραζιλιάνικη κοινή γνώμη, αλλά και για τους ειδικούς. Ο Γκίλσον Καρόνι Φίλιο, για παράδειγμα, κοινωνιολόγος από το Ινστιτούτο Helio Alonso, του Ρίο ντε Ζανέιρο, θεωρεί πως «είναι η πρώτη φορά που η διαφθορά αντιμετωπίζεται σοβαρά». «Η κυβέρνηση της Βραζιλίας κάνει ένα σημαντικό βήμα μπροστά. Δεν πρέπει βέβαια να έχουμε ψευδαισθήσεις. Στην αρχή οι αλλαγές θα είναι στοιχειώδεις και η αντίδραση των κατηγορουμένων πολύ μεγάλη», επισημαίνει στην «Γκάρντιαν». Αλλοι είναι λιγότερο αισιόδοξοι. Σε καμία περίπτωση δεν πιστεύουν πως η αλλαγή θα είναι άμεση, «απλώς επειδή τώρα υπάρχει μεγαλύτερη ελευθερία και οι υποθέσεις διαφοράς συζητιούνται ανοιχτά». Για να συμβεί κάτι τέτοιο απαιτούνται δραστικά μέτρα ικανά να εξαλείψουν τον παραδοσιακό προστατευτισμό μεταξύ των πολιτικών. Κάποιες φορές, εξηγούν, υπάρχει λόγος που η διαφθορά δεν μπορεί να καταπολεμηθεί: είναι μέρος του συστήματος.