Η προστασία των ψαριών αξίζει χρυσάφι

Δύο πανεπιστήμια , το Σάσαρι στην Ιταλία και το Κολοράντο στις ΗΠΑ, συνεργάστηκαν για να υπολογίσουν την οικονομική αξία που προκύπτει από την προστασία του περιβάλλοντος. Υπολόγισαν την αξία των ψαριών τουρισμού. Η μελέτη έδειξε ότι από το 1997 έως το 2011, ο αριθμός εκείνων που επιδίδονται σε fish watching (παρατήρηση ψαριών) αυξήθηκε κατακόρυφα, αφού οι δύτες από 2.500 τώρα αγγίζουν τις 21.000. Τα οικονομικά οφέλη από την αύξηση αυτού του εναλλακτικού θαλάσσιου τουρισμού είναι ακόμη πιο εντυπωσιακά αφού ο τζίρος από αυτές τις δραστηριότητες έφτασε τα 24.000.000 ευρώ!

Η προστασία των θαλάσσιων περιοχών δεν συνδέεται μόνο με την αγωνία των ακτιβιστών για το περιβάλλον. Τώρα πια υπάρχει και η πλευρά της τουριστικής ανάπτυξης που μπορεί να δώσει χρήματα και θέσεις εργασίας. Τα ψάρια που δεν κολυμπούν σε προστατευόμενες θαλάσσιες εκτάσεις κινδυνεύουν να καταλήξουν στα δίχτυα των αλιέων.

Τα θαλάσσια καταφύγια, εξηγεί η Ναταλία Τσιγαρίδου υπεύθυνη Δικτύου Δράσης Καταναλωτών της Greenpeace, είναι περιοχές όπου απαγορεύεται κάθε δραστηριότητα που αφαιρεί κάτι από τη θάλασσα, όπως είναι η αλιεία και η εξόρυξη, καθώς και κάθε δραστηριότητα η οποία απορρίπτει οτιδήποτε σε αυτή. «Σε κάποιες περιοχές εντός των θαλάσσιων καταφυγίων μπορεί να επιτρέπεται η χαμηλής έντασης, μη καταστροφική αλιευτική δραστηριότητα, με την προϋπόθεση ότι αυτή θα είναι βιώσιμη και προϊόν απόφασης στην οποία θα έχουν πλήρη συμμετοχή οι εμπλεκόμενες τοπικές κοινωνίες».

Μια άλλη μελέτη η οποία διεξήχθη με επικεφαλής τον βιολόγο Ερικ Σάλα αποτυπώνει με λεπτομέρειες αυτό που συμβαίνει στον θαλάσσιο κόσμο της Μεσογείου. Δηλαδή σε ποιες ζώνες έχει αυξηθεί ο πληθυσμός και έχει διασωθεί η βιοποικιλότητα και ποιες απέτυχαν και γιατί. Στόχος της έρευνας ήταν ποιες από τις 14 ζώνες προστασίας της Μεσογείου έχουν πετύχει τα καλύτερα αποτελέσματα και γιατί, σε ποια σημεία αυξήθηκε η βιομάζα, πόσο βελτιώθηκε η υγεία του οικοσυστήματος. Τα αποτελέσματα επιβεβαίωσαν την αρχική υπόθεση: εκεί όπου υπάρχουν ζώνες προστασίας και αυστηρός έλεγχος η αύξηση στον αριθμό και το μέγεθος των ψαριών είναι αξιοσημείωτη. Επίσης η ίδια έρευνα συνέκρινε τα αποτελέσματα των 14 αυτών περιοχών (Ιταλία, Ελλάδα, Ισπανία, Τουρκία Μαρόκο) με 18 όπου δεν υπόκεινται σε κανέναν έλεγχο. Η βιομάζα στις περιοχές όπου υπάρχει προστασία έχει αυξηθεί έως και 10 φορές σε σχέση με εκείνες που δεν έχουν ενταχθεί στην λεγόμενη ζώνη Α (no take zone).

Εξαιρετικά είναι τα αποτελέσματα στην περιοχή Tavolara της Σαρδηνίας, στην Ισπανία στο Isole Medes και στην Ιταλία στο Portofino. Η μελέτη υπογραμμίζει και την περίπτωση μιας άλλη περιοχής της Ιταλίας, του Torre Guacete από το 2005 όπου ο συνεταιρισμός των ψαράδων σε συνεργασία με την αρμόδια υπηρεσία αποφάσισαν να ψαρεύουν μία φορά την εβδομάδα στην ζώνη Γ – μερικής προστασίας. Ψάρευαν μάλιστα με δίχτυα τα οποία μπορούσαν να πιάσουν μεγάλου μεγέθους ψάρια.

ΑΠΟΓΟΗΤΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΑΛΟΝνΗΣΟ. Αντίθετα στις περιοχές όπου δεν υπήρχε αυστηρός έλεγχος και συγκεκριμένο πλαίσιο για την αλιεία τα αποτελέσματα είναι αποθαρρυντικά. Μια από αυτές αναφέρει η μελέτη των ιταλών και αμερικανών επιστημόνων είναι και αυτή της Αλοννήσου, όπου, αν και έχει ανακηρυχθεί προστατευόμενη περιοχή, η αύξηση της βιομάζας είναι ίση ή και μικρότερη με αυτή της Καρπάθου που δεν εντάσσεται σε ζώνες προστασίας.

Ο Κώστας Παπακωνσταντίνου, βιολόγος-ιχθυολόγος, πρώην διευθυντής Ερευνών, διευθυντής στο Ινστιτούτο Θαλασσίων Βιολογικών Πόρων, εξηγεί γιατί η περίπτωση της συγκεκριμένης περιοχής της Αλοννήσου δεν απέφερε τα αναμενόμενα. «Τα ψάρια δεν έλκονται από συγκεκριμένες περιοχές αλλά από τις συνθήκες στις οποίες ζουν. Μια περιοχή για να αποφέρει αποτελέσματα δεν χρειάζεται μόνο να την ορίσουμε προστατευόμενη αλλά και να λειτουργήσουν οι κανόνες που απαιτούνται». Στις περισσότερες περιοχές όπου ασκείται έλεγχος των υδάτων εκείνο που απαιτούν και βάζουν ως προϋπόθεση, επισημαίνει ο κ. Παπακωνσταντίνου, είναι η απαγόρευση της αλιείας με μηχανότρατες. «Βεβαίως και η απαγόρευση είναι πάρα πολύ σημαντική αλλά αν θέλουμε καλύτερα αποτελέσματα πρέπει να ορίσουμε αυστηρότερους κανόνες. Η μηχανότρατα ούτως ή άλλως από τη νομοθεσία κινείται μετά από 1,5 μίλι. Μεγάλη επίπτωση στον θαλάσσιο πληθυσμό επιφέρει η παράκτια αλιεία. Και αυτό έγινε, στη συγκεκριμένη περιοχή της Αλοννήσου, γιατί θέλανε να ανταμείψουν τους ψαράδες από τη μη ενασχόλησή τους με την θαλάσσια φώκια που ζει στην περιοχή αυτή. Η παράκτια αλιεία επιτρέπεται αφού οι ψαράδες είναι κατά κάποιο τρόπο σύμμαχοι ή προστάτες της θαλάσσιας φώκιας».