Αγριος Αύγουστος στο Βερολίνο

Ηταν σαν σήμερα πριν από πέντε χρόνια όταν η ΒΝΡ Paribas γινόταν η πρώτη τράπεζα που αναγνώριζε ότι η φούσκα των ενυπόθηκων δανείων υψηλού κινδύνου είχε σκάσει στην πόρτα της. Οι ειδικοί τοποθετούν σε εκείνη την ημερομηνία, 9 Αυγούστου 2007, την πρώτη ημέρα της κρίσης. Το συμπέρασμα στις 9 Αυγούστου 2012 είναι ότι πέντε χρόνια περνούν γρήγορα ακόμη και εν μέσω οικονομικής κρίσης. Αυτό όμως δεν σημαίνει ότι περνούν και καλά. Αντιθέτως. Την πέμπτη επέτειο της κρίσης η Ευρώπη βρίσκεται στο χειρότερο σημείο της.

Τα πράγματα δεν είναι άσχημα μόνο για τον απείθαρχο Νότο. Γίνονται ολοένα και χειρότερα και για τον πειθαρχημένο Βορρά, όπως δείχνουν τα τελευταία στοιχεία της Eurostat (βλέπε αναλυτικά στη διπλανή σελίδα). Από την Ευρώπη ακούγεται πλέον μόνο ο ενοχλητικός θόρυβος της κακοφωνίας. Η ψυχραιμία έχει γίνει είδος προς εξαφάνιση. Η μόνη που φαίνεται να μην έχει χάσει την αταραξία της και την προσήλωσή της στη «μέθοδο» είναι η τρόικα. Οι τελευταίες πληροφορίες αναφέρουν ότι οι τροϊκανοί θα περάσουν όλο τον Σεπτέμβριο στην Αθήνα και η έκθεση που θα συντάξουν θα συζητηθεί στο Eurogroup του Οκτωβρίου. Εως τότε η Αθήνα θα πρέπει να έχει λύσει τον γρίφο των 11,5 δισ. ευρώ, ή των «αριθμών που δεν βγαίνουν εύκολα» σύμφωνα με τη διατύπωση του Γιάννη Στουρνάρα. Και όλα αυτά, υπό τη διαπίστωση του Ζαν-Κλοντ Γιούνκερ ότι η έξοδος της Ελλάδας από το ευρώ, αν και «μη επιθυμητή», θα ήταν «διαχειρίσιμη».

Πάντως, ενώ η Αθήνα ψάχνει το χρήμα, το Βερολίνο φλέγεται. Η Ανγκελα Μέρκελ συνεχίζει τις διακοπές της, αλλά μάλλον είναι από αυτές που θα της μείνουν αξέχαστες για διαφορετικούς λόγους: οι φωνές από τους καβγάδες στη γερμανική πρωτεύουσα φτάνουν μέχρι το Νότιο Τιρόλο. Ο Ζίγκμαρ Γκάμπριελ του SPD πρότεινε την έκδοση ευρωομολόγων στέλνοντας το πρώτο θετικό μήνυμα από το Βερολίνο μετά την ψυχρολουσία των δηλώσεων Ρέσλερ ότι μια έξοδος της Ελλάδας από το ευρώ δεν θα ήταν τραγωδία. Το ελληνικό πρόβλημα πάντως διχάζει ακόμη και τους γερμανούς Φιλελεύθερους. Ο επίτιμος πρόεδρος του FDP Χανς-Ντίτριχ Γκένσερ, γνώριμος στην Ελλάδα ως υπουργός Εξωτερικών, ζήτησε χθες περισσότερη προσοχή και αλληλεγγύη στην αντιμετώπιση ευρωπαϊκών κρατών που διέρχονται κρίση, όπως η Ελλάδα. Ωστόσο, ένας διάδοχός του στο υπουργείο Εξωτερικών θεωρεί ότι η Ευρώπη μπορεί να πνιγεί από «υπερβολική αλληλεγγύη».

Η κρίση φαίνεται να αναδεικνύει ακόμη και το χάσμα γενεών και μπορεί να οφείλεται στο γεγονός ότι η Γερμανία δεν είναι ακόμη σε θέση να ασκήσει ηγεμονικό ρόλο στην Ευρώπη εξαιτίας του παρελθόντος της. Την άποψη αυτή διατύπωσε ένας άλλος «παλιός», ο Χέλμουτ Σμιτ. Από τη γερμανική τηλεόραση, ο 93χρονος πρώην καγκελάριος επισήμανε για την Ανγκελα Μέρκελ ότι «δεν είναι γεννημένη Ευρωπαία» και ζήτησε «μερική αμοιβαιοποίηση» του ευρωπαϊκού χρέους. Θα μπορούσαν να γίνουν πολλά αν αποφασίσει κάποιος να κάνει το πρώτο βήμα. Αλλά όπως σημειώνει αναλυτής, στην πέμπτη επέτειο της κρίσης η Ευρώπη περνάει φάση σαβουάρ βιβρ: «Πρώτα, εσείς…», «όχι, πρώτα εσείς…».