Η προπαγάνδα καλά κρατεί

Είναι κοινό μυστικό πως οι σεναριογράφοι κατασκοπευτικών θρίλερ του Χόλιγουντ είναι, ουσιαστικά, υποχρεωμένοι να παίξουν το παιχνίδι της CIA. Στο «ΧΧΧ», ο Βιν Ντίζελ από άνεργος και ρέμπελος γίνεται φανατικός πατριώτης / μυστικός πράκτορας που δεν γουστάρει τη γαλλική σαμπάνια (την προτιμούν οι κακοί) αλλά εμμένει στην αμερικανική μπιρίτσα του.

Στην πιο σοβαρή «Δοκιμασία» (ο ελληνικός τίτλος του «The Recruit», «Επιστράτευση»), ο Κόλιν Φάρελ γίνεται πρότυπο ήρωα που εντάσσεται στους κόλπους της CIA επειδή ο πατέρας του πέθανε σε αδιευκρίνιστη μυστική αποστολή ξεσκεπάζοντας τον κακό Αλ Πατσίνο, ο οποίος προσπάθησε να πιάσει την καλή. Βλέπετε, στο φιλμικό σύμπαν του σήμερα ένας άνθρωπος μπορεί να κάνει τη διαφορά ενάντια στο σύστημα, αρκεί να ενταχτεί σ’ αυτό.

Κάτι ανάλογο έχει συμβεί με τις τηλεοπτικές σειρές «In the Company of Spies», «Alias» με την Τζένιφερ Γκάρνερ, «Covert Affairs» με την Πάιπερ Περάμπο, «Burn Notice», και τις ταινίες «Απόλυτος κίνδυνος» με τους Μπεν Αφλεκ και Μόργκαν Φρίμαν, «Δημόσιος κίνδυνος» με τον Γουίλ Σμιθ, «Syriana» με τον Τζορτζ Κλούνι και «Ο καθοδηγητής» του Ρόμπερτ Ντε Νίρο με τους Ματ Ντέιμον και Αντζελίνα Ζολί.Οπως και στην τηλεοπτική σειρά «The Agency», που γυρίστηκε υπό την επίβλεψη του σκηνοθέτη Βόλφγκανγκ Πίτερσεν («Das Boot», «Air Force One»). Οπου υπάρχει ένας μόνο στόχος, σύμφωνα με τα λόγια του κυρίου Τσέις Μπράντον από την πλευρά της αμερικανικής Υπηρεσίας Πληροφοριών: «Να πείσει τους Αμερικανούς για την ανάγκη ύπαρξης της CIA, έστω και μετά το τέλος του Ψυχρού Πολέμου».

Σε ένα από τα επεισόδια μάλιστα, η CIA σώζει την ζωή του Φιντέλ Κάστρο (στην πραγματικότητα, σύμφωνα με ενδείξεις και απόρρητα έγγραφα, είχε έτοιμο σχέδιο δολοφονίας του), ενώ οι εχθροί είναι άραβες τρομοκράτες, Ιρακινοί, κολομβιανοί έμποροι ναρκωτικών και νεοναζί (προς το παρόν μονάχα Γερμανοί) αντάρτες.

Το πιο «χαριτωμένο» όμως είναι το επεισόδιο όπου η CIA εξουδετερώνει μια τρομοκρατική ενέργεια στο πολυκατάστημα Χάροντς του Λονδίνου χωρίς καν να ενημερώσει τις κρατικές Αρχές! Η συνεργασία της αμερικανικής βιομηχανίας του κινηματογράφου με τις αμερικανικές στρατιωτικές (μυστικές ή μη) υπηρεσίες συνεχίζεται: στην πρόσφατη «Ναυμαχία» ήταν το Αμερικανικό Ναυτικό που έκανε όλες τις τεχνικές υποδείξεις (αλλά και τις σεναριακές επεμβάσεις) ώστε να είναι όσο το δυνατόν ρεαλιστικό.

Ενώ η CIA πρόσφατα επέτρεψε σε πέντε σκηνοθέτες (που παραμένουν ανώνυμοι) τη πρόσβαση σε απόρρητα έγγραφα και αρχεία με αφορμή την «κατά παραγγελία» προετοιμασία ενός θρίλερ για την εύρεση και εκτέλεση του Μπιν Λάντεν – οι Ρεπουμπλικανοί βουλευτές έγιναν έξαλλοι όταν αυτή η είδηση διέρρευσε στον Τύπο!

Ο Ντέιβιντ Ρομπ, συγγραφέας του πονήματος «Επιχείρηση Χόλιγουντ: Πώς το Πεντάγωνο διαμορφώνει και λογοκρίνει τις ταινίες», θεωρεί ότι όταν το Πεντάγωνο ή η CIA λένε «θα σε βοηθήσουμε αν παίξεις το παιχνίδι μας», καταλήγει σε προπαγάνδα, όπως υποστηρίζει. «Ο κίνδυνος για τους κινηματογραφιστές είναι ότι το προϊόν ψυχαγωγίας και πληροφόρησης το οποίο παράγουν μπορεί να καταλήξει να μην είναι κάτι παραπάνω από μια κυβερνητική ντιρεκτίβα».

Εχουμε τελικά να κάνουμε με μια νέα μορφή λογοκρισίας από τις κρατικές μυστικές υπηρεσίες; Και πόσο εύκολο είναι για ένα θρίλερ αναλόγου περιεχομένου να βρει τον δρόμο του στις αίθουσες, δίχως την έγκριση των αμερικανικών μυστικών υπηρεσιών;

Υπάρχουν κάποια τουλάχιστον ακραία παραδείγματα όπως αυτό του σεναριογράφου Γκάρι ντε Βορ που, τον Ιούνιο του 1997, δούλευε το σενάριο για το σκηνοθετικό του ντεμπούτο – μια ταινία δράσης, με φόντο την αμερικανική εισβολή στον Παναμά το 1989, που οδήγησε στην ανατροπή του δικτάτορα Μανουέλ Νοριέγκα. Σύμφωνα με τη σύζυγό του, Γουέντι, ο Ντε Βορ βρισκόταν σε επαφή με τον φίλο του… Τσέις Μπράντον (που αναφέραμε) και «έδειχνε πολύ ανήσυχος από τα πορίσματα των ερευνών σχετικά με την ανατροπή του Νοριέγκα και τα τεράστια ποσά ξεπλύματος χρημάτων σε τράπεζες του Παναμά».

Στις 28 Ιουνίου, ενώ βρισκόταν στη Σάντα Φε για τις ανάγκες μιας άλλης ταινίας, κάλεσε τη σύζυγό του «τρομερά ανήσυχος». Αυτή ήταν η τελευταία φορά που τον είδε. Το πτώμα του βρέθηκε έναν χρόνο μετά (και μόλις εννέα ημέρες μετά τη δημοσιοποίηση της υπόθεσης από τους «Los Angeles Times»), σε υδραγωγείο της Καλιφόρνιας και η Αστυνομία έφτασε στο προσωρινό συμπέρασμα του ατυχήματος: είχε αποκοιμηθεί στο τιμόνι, είπαν.

Ο φορητός υπολογιστής του βρέθηκε – το ημιτελές αρχείο του σεναρίου όμως είχε χαθεί.