Φουντώνει η ευρωπαϊκή καταιγίδα

Το σχέδιο για την ανακεφαλαιοποίηση των ισπανικών τραπεζών δεν πείθει τις αγορές, η «ασπίδα» κατά της αύξησης των σπρεντ δεν έχει ακόμη ενεργοποιηθεί, ενώ καθώς η ύφεση μεγαλώνει ο συναγερμός χτυπά καθημερινά σε νέα μέτωπα, εν προκειμένω στις ισπανικές περιφέρειες που απειλούνται με χρεοκοπία και στη Σικελία που έχει τόσο πολλά χρέη ώστε να αποκαλείται πλέον διεθνώς «μικρή Ελλάδα».

Οι πρόσφατες ευρωπαϊκές σύνοδοι κορυφής δεν κατάφεραν να στείλουν ένα ισχυρό μήνυμα στις αγορές ότι η Ευρώπη είναι σε θέσει να βρει λύση για την κρίση χρέους της και έτσι η καταιγίδα, αντί να κοπάζει, φουντώνει. Σύμφωνα με δημοσίευμα της εφημερίδας «Λα Ρεπούμπλικα», έξι είναι οι βασικές αιτίες για τις οποίες οι κερδοσκοπικές πιέσεις εκ μέρους των αγορών δεν λένε να κοπάσουν. Σε αυτό το κλίμα αβεβαιότητας οι επενδυτές διερωτώνται τι νόημα έχουν οι πολιτικές λιτότητας, οι οποίες οδηγούν, όπως αποδεικνύεται, σε όλο και μεγαλύτερη ύφεση.

Δεν πείθει το σχέδιο για τις ισπανικές τράπεζες

Παρά την ένεση των 100 δισ. ευρώ προς τις ισπανικές τράπεζες, οι επενδυτές συνεχίζουν να πωλούν τις μετοχές τους. Οι αιτίες είναι πολλές. Κατ’ αρχήν, τα ισπανικά τραπεζικά ιδρύματα, μαζί με αυτούς που όφειλαν να τα ελέγχουν (δηλαδή την κυβέρνηση της Μαδρίτης), έχουν χάσει την αξιοπιστία τους γιατί όλα τα προηγούμενα χρόνια απέκρυπταν την πραγματική οικονομική τους κατάσταση. Η άλλη αιτία για την έλλειψη εμπιστοσύνης προς τις ισπανικές τράπεζες σχετίζεται με τα κεφάλαια που τους χορηγεί η ΕΚΤ. Αυτά τα κεφάλαια, τα οποία η ΕΚΤ δίνει για τη σωτηρία των ισπανικών τραπεζών, εκείνες τα χρησιμοποιούν για να αγοράσουν ισπανικά ομόλογα. Δημιουργείται έτσι ένας φαύλος κύκλος. Διότι λόγω της κατάστασης της ισπανικής οικονομίας τα ομόλογα της χώρας χάνουν αξία, επομένως οι τράπεζες βρίσκονται και πάλι χωρίς ρευστό. Ετσι, οι ισολογισμοί τους παραμένουν αρνητικοί και είναι δύσκολο να αποκατασταθεί η αξιοπιστία τους.

Η καθυστέρηση για την ασπίδα «αντι-σπρέντ»

Χθες η απόδοση των ισπανικών δεκαετών ομολόγων έφθασε σε νέα ιστορικά επίπεδα, στο 7,5%, ενώ των δεκαετών ιταλικών προσέγγισε το 6,5%. Το μέτρο της «ασπίδας» κατά της αύξησης των σπρεντ δεν έχει ακόμη ενεργοποιηθεί καθώς λόγω των αντιρρήσεων από Γερμανούς, Ολλανδούς και Φινλανδούς εκκρεμούν ακόμη μια σειρά από λεπτομέρειες για την οριστικοποίησή του. Η ΕΚΤ από την πλευρά της έχει δεμένα τα χέρια, αφού κάθε σκέψη να υπερβεί τον ρόλο της στο θέμα της απόκτησης ομολόγων χωρών μπορεί να προκαλέσει τις αντιρρήσεις της Γερμανίας. Για όλους αυτούς τους λόγους η αμερικανική τράπεζα JP Morgan βλέπει «πιστωτική κρίση». Και ολοένα περισσότεροι εκφράζουν αμφιβολίες κατά πόσο η Μαδρίτη θα τα καταφέρει να καλύψει τα ομόλογα αξίας 27 δισ. ευρώ που λήγουν τον Οκτώβριο.

Η χρεοκοπία των περιφερειών

Ολο και περισσότερες ευρωπαϊκές περιφέρειες έχουν αρχίσει να «τρίζουν» και η Βαλένθια αποτελεί χαρακτηριστικό παράδειγμα. Προ ημερών ζήτησε τη διάσωσή της, δηλαδή την υπαγωγή της στο ειδικό ταμείο που συστήθηκε από το ισπανικό κράτος με διαθέσιμα 18 δισ. ευρώ για να διευκολύνει τη διοχέτευση ρευστότητας στις αυτόνομες περιοχές και σε όσες περιφέρειες αντιμετωπίζουν πρόβλημα χρηματοδότησης. Ενα ακόμη πιο ανησυχητικό SOS ήρθε από την Καταλωνία, τη «Λομβαρδία της Ιβηρικής» όπως αποκαλείται – παράδειγμα προς μίμηση πριν από κάποια χρόνια για τις οικονομικές της επιδόσεις. Κοντά σε αυτά και το ιταλικό SOS, αφενός από τη Σικελία που απειλείται με χρεοκοπία, αλλά και από τουλάχιστον 10 μεγάλες πόλεις κυρίως του Νότου.

Λιτότητα, κόστος δανεισμού

Τρεις ακόμη αιτίες έχει η συνεχιζόμενη καταιγίδα πάνω από την ευρωζώνη. Πρώτον, όσο περισσότερο η Ισπανία πασχίζει να εφαρμόσει αυστηρά μέτρα λιτότητας τόσο απομακρύνεται από τον στόχο της ανάκαμψης. Η κυβέρνηση Ραχόι προβλέπει ύφεση μέχρι και το 2014 με ανεργία στο 24%. Είναι μια λογική, όπως γράφει η «Ρεπούμπλικα», την οποία έχουν ήδη δει οι αγορές στην περίπτωση της Πορτογαλίας, της Ιρλανδίας και της Ελλάδας. Δεύτερον, το γεγονός ότι η Γερμανία δανείζεται όλο και πιο φθηνά (-0,07% η απόδοση των διετών γερμανικών ομολόγων), ενώ οι υπόλοιπες χώρες όλο και πιο ακριβά, σημαίνει ότι η ανταγωνιστικότητά τους πλήττεται ολοένα περισσότερο. Και αυτό καθώς η πίστωση τους στοιχίζει πολύ φθηνότερα απ’ ό,τι στις γερμανικές επιχειρήσεις. Και ο τρίτος λόγος αφορά τη στάση της Γερμανίας απέναντι στην Ελλάδα. Κατ’ αρχήν η συζήτηση για την έξοδο της Ελλάδας από το ευρώ δημιουργεί ανησυχία, κυρίως γιατί εγείρεται το ερώτημα: Ποια χώρα θα είναι η επόμενη; Επίσης, επειδή είναι προφανές ότι κάποιοι στη Γερμανία «ονειρεύονται» ένα ευρώ δύο ταχυτήτων, κάτι που πριν από καιρό αποτελούσε σενάριο επιστημονικής φαντασίας.