«Χρειάζεται μεγαλύτερη παρέμβαση της κουλτούρας»

«Το πρόβλημά μας στην Ελλάδα είναι ότι δεν πηγαίνουμε να βρούμε τους συμμάχους μας» τονίζει ο Μάρκαρης στα «ΝΕΑ». «Και ούτε ξέρουμε πώς να τους πλησιάσουμε. Κάνουμε το λάθος να πιστεύουμε πως η Ευρωπαϊκή Ενωση είναι ένα συμπαγές μπλοκ που επιβάλλει τη διαχείριση της κρίσης με αυτή την αποδεδειγμένα αποτυχημένη πολιτική. Ομως ακόμη και μεταξύ των υψηλότερων στελεχών υπάρχουν τάσεις και ρεύματα που διαφωνούν ριζικά. Απόδειξη ο πρόεδρος του Ευρωκοινοβουλίου, ο Μάρτιν Σουλτς, ή ο αυστριακός πρόεδρος των Σοσιαλδημοκρατών στο Ευρωκοινοβούλιο Χάνες Σβόμποντα. Ενώ όμως οι ευρωβουλευτές μας το παλεύουν – τους είδα όταν έκανα μια ομιλία για τα στελέχη της ΕΕ -, δεν έχουν αρκετά ισχυρές πλάτες από το ελληνικό πολιτικό σύστημα…».

Κατά τον ίδιο τρόπο, λέει, είναι λανθασμένη η κυρίαρχη εντύπωση στην Ελλάδα ότι η ΕΕ φοβάται την άνοδο της Αριστεράς. «Οι χώρες του Νότου δεν τη φοβούνται, διότι ξέρουν πως η σημερινή καταστροφική κατάσταση δεν είναι έργο της Αριστεράς. Τη φοβούνται όσοι διεκδικούν ηγετική θέση στην Ευρώπη, όπως η Γερμανία, και από μια άποψη η Γαλλία».

Ο ίδιος πάντως, όταν τον προσκαλούν να μιλήσει σε γερμανόφωνο κοινό ή όταν γράφει στον γερμανικό Τύπο, δεν στρογγυλεύει ποτέ την άποψή του. Και τελικά το κοινό του αντί να μειώνεται… αυξάνεται!

«Αν θέλεις να πείσεις τους Ευρωπαίους δεν θα πρέπει να κρύψεις τα δικά σου λάθη. Πρέπει πρώτα να δώσεις την πραγματική εικόνα της κατάστασης και να την τεκμηριώσεις κι έπειτα να καταθέσεις την άποψή σου» εξηγεί. Πρόσφατα λ.χ. μιλώντας στο Βερολίνο σχολίαζε: «Μπορώ να σας μιλάω για την αρρώστια της Ελλάδας μέχρι αύριο, όμως να ξέρετε ότι η θεραπεία της είναι ευθύνη της ΕΕ και του ΔΝΤ. Και εάν η θεραπεία αποτύχει στις χώρες του Νότου, δεν θα φταίνε οι ασθενείς αλλά οι γιατροί». Οταν λοιπόν κάποιος τον ρώτησε γιατί πρέπει ο γερμανός φορολογούμενος να πληρώνει την κρίση του Νότου, εκείνος ρώτησε με τη σειρά του: «Εσάς, σας βοήθησαν ή όχι οι Αμερικανοί μετά το τέλος του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου; Ναι. Ακούσατε ποτέ αμερικανό πρόεδρο να παραπέμπει στους αμερικανούς φορολογουμένους; Οχι. Γιατί; Διότι όταν θέλεις να ασκείς ηγετική πολιτική, οφείλεις να πληρώνεις και το τίμημα!».

Εδώ και αρκετό καιρό πάντως ο Μάρκαρης δεν τα βάζει μονάχα με την κυρία Μέρκελ αλλά κυρίως με την αλλοτρίωση της Ευρωπαϊκής Ενωσης. Και τον ακούν προσεκτικά ίσως επειδή η προσωπική του περίπτωση καθρεφτίζει την ιδρυτική αρχή της, σχετικά με τη συμβίωση διαφορετικών πολιτισμικών παραδόσεων. Από αρμένικη οικογένεια, μεγαλωμένος κοντά στους Ρωμιούς της Τουρκίας, απέκτησε γερμανική παιδεία, έζησε στη Γερμανία και στην Αυστρία και εγκαταστάθηκε στην Ελλάδα στα μέσα του ’60, για να εξελιχθεί σε δημοφιλή συγγραφέα θεατρικών έργων και αστυνομικών μυθιστορημάτων που ανατέμνουν την ελληνική πραγματικότητα. «Η Ευρωπαϊκή Ενωση είναι οι πολιτισμοί της» λέει σήμερα «οι μεσογειακοί, οι κεντροευρωπαϊκοί, εκείνοι των βορείων χωρών κ.ο.κ. Κι όμως καταντήσαμε να την ταυτίζουμε με το ευρώ, και να ξεχνάμε όλα τα άλλα: τις κοινές ευρωπαϊκές αξίες που ακυρώνονται η μία μετά την άλλη, καθώς… δεν καλύπτονται από τη Συνθήκη Σένγκεν!». Αυτά τόνιζε και στην εναρκτήρια ομιλία του στην Εκθεση Βιβλίου της Βιέννης. «Δεν υποστηρίζω να παραιτηθούμε από το ευρώ, υποστηρίζω όμως ότι η ΕΕ πρέπει να ξαναθυμηθεί την πολυπολιτισμικότητα».

Ο Πέτρος Μάρκαρης δεν κουράζεται να… παράγει αναλύσεις. Τον χειμώνα, η γερμανική «Zeit» τού είχε παραχωρήσει τρεις σελίδες στο αφιέρωμά της για την οικονομική και κοινωνική κρίση, και το άρθρο του για τις Βρυξέλλες δημοσιεύτηκε ταυτόχρονα σε πέντε κορυφαίες ευρωπαϊκές εφημερίδες («La Stampa», «Le Monde», «El Pais», «The Guardian», «Sueddeutsche»), ενώ την περασμένη Πέμπτη έδινε συνέντευξη σε εφημερίδα της Κολομβίας! Αυτή την έξοδό του από τα ελληνικά σύνορα την αντιμετωπίζει ως πρόκληση όχι για την προσωπική του προβολή αλλά για τον ρόλο του, το λειτούργημά του, την ευθύνη του ως ευρωπαίου διανοουμένου.

«Το διαβατήριό μου», όπως είπε στα «ΝΕΑ», «είναι τα αστυνομικά μου μυθιστορήματα που είναι κατ’ ουσίαν πολιτικά μυθιστορήματα. Λόγω και του παρελθόντος μου είμαι ένας πολιτικοποιημένος συγγραφέας – ένα είδος που δεν αφθονεί στην Ευρώπη – και ζητούν τη γνώμη μου όχι για να προτείνω λύσεις, αλλά για να εξηγήσω πολιτικά πού οδηγεί αυτό που περνάμε».