Ο Μαρξ είναι ακόμη εδώ

Ο καπιταλισμός βρίσκεται σε κρίση σε όλον τον πλανήτη, όμως ποια είναι η εναλλακτική; Το συνέδριο «Μαρξισμός 2012», το οποίο ξεκίνησε χθες στο Λονδίνο, προσπαθεί να διαπιστώσει κατά πόσο οι απόψεις του γερμανού φιλοσόφου Καρλ Μαρξ παραμένουν επίκαιρες σήμερα.

Με ομιλίες από δεκάδες καθηγητές πανεπιστημίων, θεωρητικούς, πολιτικούς και φιλοσόφους το πενθήμερο συνέδριο-φεστιβάλ συγκεντρώνει πάνω του τα φώτα καθώς κορυφώνονται οι συζητήσεις και τα ερωτήματα: Γιατί φθάσαμε έως εδώ; Υπάρχει διέξοδος ή άλλος δρόμος; Το πιο ενδιαφέρον στοιχείο του φεστιβάλ που διοργανώνει το βρετανικό Σοσιαλιστικό Εργατικό Κόμμα είναι ότι τα τελευταία χρόνια οι περισσότεροι συμμετέχοντες είναι νέοι. «Το ανανεωμένο ενδιαφέρον για τον μαρξισμό», λέει ο Τζόζεφ Τσουνάρα εκ των διοργανωτών, «ιδιαίτερα των νέων οφείλεται στο ότι προσφέρει εργαλεία για την ανάλυση του καπιταλισμού και κυρίως των κρίσεων, όπως αυτή που ζούμε σήμερα».

Κάποτε η ταξική πάλη φαινόταν ξεκάθαρη, παρατηρεί ο Στιούαρτ Τζέφρις μιλώντας στην «Γκάρντιαν». Ο Μαρξ και ο Ενγκελς είχαν γράψει στο «Κομμουνιστικό Μανιφέστο», το δεύτερο πιο ευπώλητο βιβλίο όλων των εποχών μετά τη Βίβλο: «Η αστική τάξη παράγει τους ίδιους τους νεκροθάφτες της. Η πτώση της και η νίκη του προλεταριάτου είναι αναπόφευκτες». Σήμερα, 164 χρόνια αφότου ο Μαρξ και ο Ενγκελς έγραψαν για νεκροθάφτες, η αλήθεια είναι διαφορετική καθώς το προλεταριάτο όχι μόνο δεν έχει θάψει τον καπιταλισμό, αλλά συνεχίζει να τον τροφοδοτεί.

Ο ΡΟΛΟΣ ΤΗΣ ΚΙΝΑΣ. Καταρρακωμένοι από τις πολλές ώρες εργασίας και αμειβόμενοι ελάχιστα, οι εργάτες στη σοσιαλιστική Κίνα φθάνουν στην αυτοκτονία για να μπορούν οι Δυτικοί να παίζουν με τα iPad τους. Τα κινεζικά χρήματα στηρίζουν την ουσιαστικά πτωχευμένη Αμερική.

Ολη αυτή την κατάσταση δεν μπορούν παρά να τη σχολιάσουν οι μαρξιστές διανοητές. «Η επικράτηση του καπιταλισμού διεθνώς εξαρτάται σήμερα από την ύπαρξη του Κινεζικού Κομμουνιστικού Κόμματος που δίνει στις αποκεντρωμένες καπιταλιστικές επιχειρήσεις φθηνά εργατικά χέρια και στερεί τους εργαζομένους από τα δικαιώματα της αυτοοργάνωσης», λέει ο Ζακ Ρανσιέρ, γάλλος μαρξιστής και καθηγητής Φιλοσοφίας στο Πανεπιστήμιο 8 του Παρισιού, εκ των ομιλητών. «Ευτυχώς μπορούμε να ελπίζουμε σε έναν κόσμο λιγότερο παράλογο και πιο δίκαιο από τον σημερινό».

Αυτή η ελπίδα ίσως εξηγεί και την αναγέννηση του ενδιαφέροντος για τη μαρξιστική σκέψη. Οι πωλήσεις του «Κεφαλαίου» έχουν εκτοξευθεί από το 2008. Οι πολίτες σε πολλές χώρες καλούνται να ξελασπώσουν τις τράπεζες ενώ η εργασιακή ανασφάλεια μεγαλώνει. Ακόμη και ένας κινέζος θεατρικός σκηνοθέτης, ο Χε Νιαν, θέλοντας να εκμεταλλευθεί την τάση δημιούργησε ένα μιούζικαλ για το «Κεφάλαιο» με πολύ χορό και πολύ τραγούδι.

ΠΙΣΤΩΤΙΚΗ ΚΑΡΤΑ. Πιο ειρωνικό από όλα όμως είναι το ότι ο Καρλ Μαρξ επελέγη πρόσφατα από μια λίστα 10 προσωπικοτήτων για να κοσμήσει τη νέα πιστωτική κάρτα MasterCard από τους πελάτες της γερμανικής τράπεζας Sparkasse στο Τσέμνιτζ, μια πόλη της Ανατολικής Γερμανίας η οποία από το 1953 έως το 1990 ήταν γνωστή ως Καρλ Μαρξ Στατ. Το 2008, σύμφωνα με το πρακτορείο Ρόιτερ, δημοσκόπηση που έγινε σε Ανατολικογερμανούς βρήκε ότι το 52% πιστεύει πως η οικονομία της ελεύθερης αγοράς είναι «ακατάλληλη» και το 43% δήλωσε ότι θα ήθελε την επιστροφή του σοσιαλισμού.