[Διαστάσεις] Το εγχειρίδιο της διαπραγμάτευσης

Για να κάνεις ουσιαστικές διαπραγματεύσεις, και να ελπίζεις ότι θα έχουν αποτέλεσμα, πρέπει να διαθέτεις σοβαρά διαπραγματευτικά όπλα. Πρώτα απ’ όλα, πρέπει να οικοδομήσεις τις συμμαχίες σου. Συμμαχίες με αξιόπιστους παίκτες, που διαθέτουν βάρος, κύρος και επιρροή. Υστερα, πρέπει να έχεις κάτι να προσφέρεις σε αντάλλαγμα γι’ αυτά που ζητάς. Τέλος, πρέπει να μπορείς να πείσεις ότι αν δεν γίνουν δεκτά αυτά που θέλεις, οι επιπτώσεις θα είναι σοβαρές, όχι μόνο για σένα, αλλά για όλους.

Η διαπραγμάτευση που έγινε την προχθεσινή νύχτα στις Βρυξέλλες ακολούθησε πλήρως το παραπάνω σχήμα και υπήρξε ως εκ τούτου υποδειγματική. Δύο συντηρητικοί πρωθυπουργοί του Νότου συμμάχησαν μ’ έναν σοσιαλιστή ηγέτη επίσης του Νότου, που αποτελεί όμως τον έναν πόλο του κεντρικού πολιτικού άξονα της Ευρώπης, και παρουσίασαν ένα ενιαίο μέτωπο απέναντι στον άλλο πόλο, που είναι ο πιο αδιάλλακτος και πιο προβληματικός. Μάριο Μόντι και Μαριάνο Ραχόι, με την εμφανή στήριξη του Φρανσουά Ολάντ, χτύπησαν το χέρι στο τραπέζι, απείλησαν, εκβίασαν και πέτυχαν αυτό που ήθελαν: την υποχώρηση της Ανγκελα Μέρκελ. Ισως να μέτρησε και το γεγονός ότι την ίδια ώρα, στο μέτωπο του ποδοσφαίρου, εκείνοι ήταν οι winners και εκείνη η loser…

Τι συμμαχίες είχε να παρουσιάσει ο Αλέξης Τσίπρας στο δικό του μπρα-ντε-φερ που ονειρευόταν με τους «ευρωπαίους νεοφιλελεύθερους»; Τον Ζαν-Λικ Μελανσόν, που βρίσκεται ήδη εκτός παιχνιδιού, και το Αριστερό Κόμμα της Γερμανίας, που η επιρροή του είναι περίπου μηδενική. Δύσκολα λοιπόν η σύγκρουση αυτή θα είχε ένα θετικό αποτέλεσμα. Επιπλέον, ελάχιστη σημασία έχει για την Ευρώπη αν η Ελλάδα – και πολύ περισσότερο ο ΣΥΡΙΖΑ – δέχεται το αντίτιμο για οποιαδήποτε βοήθεια προς τον Νότο: την τοποθέτηση ενός τραπεζικού, δημοσιονομικού ή πολιτικού επιτηρητή. Το Παρίσι, η Ρώμη ή η Μαδρίτη μπορούν να εμποδίσουν μια τέτοια εξέλιξη ή να την αποδεχθούν υπό όρους. Η Αθήνα, όχι.

Μένει η τελευταία παράμετρος, το σενάριο της καταστροφής. Οι υπεύθυνοι για την τρίτη και την τέταρτη οικονομία της Ευρωπαϊκής Ενωσης μπορούν εύκολα και πειστικά να υποστηρίξουν ότι αν οι χώρες τους καταρρεύσουν, θα έλθει μοιραία και το τέλος του ευρώ. Κάτι τέτοιο είναι σαφές ότι δεν συμφέρει τη Γερμανία, ούτε πολιτικά ούτε οικονομικά, εξ ου και η υποχώρηση της Σιδηράς Καγκελαρίου από τη γραμμή «nein, nein, nein». Πολύ λιγότερο πειστικό θα ήταν σήμερα, καλοκαίρι του 2012, το αντίστοιχο επιχείρημα μιας κυβέρνησης του ΣΥΡΙΖΑ. Οι ευρωπαίοι εταίροι μας έχουν αρχίσει εδώ και καιρό να εξοικειώνονται με την ιδέα της αποχώρησης της Ελλάδας από την ευρωζώνη. Ξέρουν ότι ένα τέτοιο ενδεχόμενο είναι επικίνδυνο. Ξέρουν ότι θα έχει κόστος. Ξέρουν όμως επίσης ότι είναι σε θέση να το ξεπεράσουν.

Η Ελλάδα ήταν ανύπαρκτη σ’ αυτήν τη Σύνοδο Κορυφής, και γι’ αυτό δεν φταίει βέβαια ούτε ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας ούτε τα προβλήματα υγείας του Πρωθυπουργού. Τουλάχιστον όμως ήταν παρούσα – κι αυτό δεν είναι πλέον ούτε αυτονόητο ούτε εγγυημένο.