Παράθυρο ελπίδας για την Ελλάδα

Ελπίδες για μια σημαντική – υπό προϋποθέσεις – ελάφρυνση του ελληνικού δημόσιου χρέους, που θα χαλαρώσει με τη σειρά της την πίεση για την εφαρμογή των μέτρων λιτότητας, καλλιέργησε η χθεσινή απόφαση της Συνόδου Κορυφής της ευρωζώνης.

Συγκεκριμένα, η απόφαση του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου δίνει τη δυνατότητα στον Ευρωπαϊκό Μηχανισμό Σταθερότητας να ανακεφαλαιοποιεί στο μέλλον απευθείας τις τράπεζες που αντιμετωπίζουν προβλήματα και όχι μέσω δανειοδότησης των κρατών-μελών, όπως γινόταν έως τώρα. Ετσι, δεν θα επιβαρύνονται οι προϋπολογισμοί και το δημόσιο χρέος των κρατών-μελών, αλλά υπόχρεες θα είναι οι ίδιες οι τράπεζες.

Χωρίς εκ πρώτης όψεως να αφορά άμεσα την Ελλάδα, καθώς η ανακεφαλαιοποίηση των τραπεζών της ήδη έχει συμφωνηθεί να γίνει μέσω του κράτους, η απόφαση αφήνει ασφαλώς περιθώρια να διεκδικήσει η κυβέρνηση ανάλογη αντιμετώπιση. Αφού η νέα κυβέρνηση Σαμαρά δεσμεύεται ότι θα τηρήσει κατά βάση τη σύμβαση, «θα πρέπει και από την άλλη πλευρά να επανεξεταστεί και να ληφθεί υπόψη η πραγματική κατάσταση της χώρας», είπε ο πρόεδρος του Ευρωκοινοβουλίου Μάρτιν Σουλτς απαντώντας σε ερώτηση των «ΝΕΩΝ», κατά τη διάρκεια συνέντευξης που έδωσε χθες στο Βερολίνο. Πρέπει πάση θυσία, τόνισε, να αποφευχθεί η εντύπωση ότι απέναντι στις μεγάλες χώρες η ΕΕ τηρεί ελαστική στάση, ενώ απέναντι στις μικρές ακολουθεί σκληρή γραμμή.

Αναλυτές δίνουν ιδιαίτερη σημασία στο γεγονός ότι ήδη η απόφαση άνοιξε την πόρτα για να συμπεριληφθεί στο νέο καθεστώς η Ιρλανδία, ενώ κρίσιμη είναι η πρόβλεψη των συμπερασμάτων του Συμβουλίου ότι «παρόμοιες περιπτώσεις θα αντιμετωπιστούν ισότιμα». Πρακτικά, κάτι τέτοιο σημαίνει ότι το ελληνικό δημόσιο χρέος θα μπορούσε άμεσα να μειωθεί κατά 50 δισ. ευρώ, όσο είναι το τμήμα του δανείου των 130 δισ. ευρώ που προορίζεται για την ανακεφαλαιοποίηση των τραπεζών. Τα 50 δισ. ευρώ αντιστοιχούν σε 25% του ΑΕΠ σήμερα και επομένως ανάλογα θα μειωθεί το δημόσιο χρέος. Ηδη από τα 50 δισ. ευρώ έχουν εισπραχθεί τα 25 δισ. ευρώ και δεν αποκλείεται – εφόσον γίνει δεκτή η επέκταση εφαρμογής της απόφασης και στην Ελλάδα – να μην υπάρχει αναδρομικότητα και η μείωση του χρέους να αφορά μόνο τα υπόλοιπα 25 δισ. ευρώ.

Σε κάθε περίπτωση, θεωρείται βέβαιο ότι ενδεχόμενη επέκταση θα συνοδεύεται από αυστηρές προϋποθέσεις. Δεν είναι τυχαίο, ανέφεραν χθες οι αναλυτές, ότι στα συμπεράσματα του Συμβουλίου επισημαίνεται «η καλή απόδοση του προγράμματος προσαρμογής» της Ιρλανδίας, η οποία επιτρέπει την ένταξή της στο νέο καθεστώς. Προφανώς κάτι ανάλογο θα ζητηθεί και από την Ελλάδα, δηλαδή να εφαρμόσει με προσήλωση το πρόγραμμά της, τόσο για τις διαρθρωτικές αλλαγές όσο και για τη μείωση του ελλείμματος.

Ο υπουργός Οικονομικών Γιάννης Στουρνάρας μάλιστα σχεδιάζει, σύμφωνα με τις πληροφορίες, να θέσει το θέμα στην τρόικα άμεσα, κατά την επικείμενη επίσκεψή της στην Αθήνα την Τετάρτη. Ενδεχόμενη αποδοχή του αιτήματος θα βελτίωνε αυτομάτως όλα τα μεγέθη του ελληνικού προγράμματος και ιδίως τους υπολογισμούς για τη βιωσιμότητα του χρέους, που αποτέλεσαν το μεγαλύτερο εμπόδιο κατά τις διαπραγματεύσεις της κυβέρνησης Παπαδήμου για το νέο Μνημόνιο. Οπως είναι γνωστό, σύμφωνα με το νέο Μνημόνιο, το χρέος υπολογίστηκε ότι θα είναι οριακά βιώσιμο στο ύψος του 120% του ΑΕΠ το 2020 (μετά το κούρεμα) και αυτό το γεγονός επέβαλε την ανάγκη αυστηρής τήρησης των μέτρων λιτότητας. Αν όμως το χρέος μειωθεί κατά 50 δισ. ευρώ, η βιωσιμότητά του εξασφαλίζεται πολύ πιο άνετα και αυτό αφήνει περιθώρια να γίνει λίγο πιο αργά η δημοσιονομική προσαρμογή. Ετσι, διευκολύνεται η παράταση του Μνημονίου που επιδιώκει η ελληνική κυβέρνηση όπως και η ηπιότερη εφαρμογή των μέτρων λιτότητας.

Το αίτημα για τη διετή παράταση διευκολύνεται άμεσα και από το γεγονός ότι αυτή θα μπορούσε να χρηματοδοτηθεί πλέον απευθείας από το ESM, χωρίς να χρειαστεί να εγκρίνουν την επιπλέον χρηματοδότηση τα κοινοβούλια των κρατών-μελών.

Ολα αυτά βεβαίως θα απαιτήσουν δύσκολες αποφάσεις στα Συμβούλια Υπουργών Οικονομικών, που είναι βέβαιο – όπως λένε οι αναλυτές – ότι θα συνοδεύονται από αυστηρές προϋποθέσεις τήρησης των συμφωνηθέντων στο Μνημόνιο.

Δεν γλιτώνουμε τα Μνημόνια

Η Ελλάδα δεν απαλλάσσεται από το Μνημόνιο, αφού το μεγαλύτερο μέρος του εξακολουθεί να αφορά όχι τις τράπεζες αλλά τον κρατικό προϋπολογισμό και τη μείωση του ελλείμματος.

Για τις τράπεζες, η υπαγωγή στο νέο καθεστώς θα σημαίνει ότι πλέον θα ελέγχονται από έναν κοινό εποπτικό μηχανισμό της ευρωζώνης. Αυτό ίσως συνεπάγεται σκληρότερο έλεγχο και επιβολή μέτρων εξυγίανσης