Πίσω από τις λέξεις κρύβεται μια εκλεκτική συγγένεια

Θα ήταν λάθος να υποτιμήσει κανείς την αξία των συμβολισμών. Η Ιζαμπέλα Μπόσι Φεντριγκότι θυμήθηκε στην «Κοριέρε ντέλα Σέρα» ότι οι σπουδαίοι γερμανοί μουσουργοί μεγαλούργησαν μιλώντας ιταλικά: allegro, vivace, andante con moto, piano, pianissimo. Επειτα έφτασε στη Γερμανία η ιταλική κουζίνα, για να εισβάλουν στο γερμανικό λεξιλόγιο η ρούκολα και η μπολονέζε, η πάστα και το μπαλσάμικο. Αν ένας Ιταλός λάβει υπόψη του ότι από τη Γερμανία δεν έχει παρά να θυμάται το «καπούτ» και το «κιτς», το συμπέρασμα βγαίνει αβίαστα: «Το γλωσσολογικό ματς το κερδίζουμε εμείς». Πίσω από τις λέξεις όμως κρύβεται μια εκλεκτική συγγένεια. Στις αρχές του περασμένου αιώνα η ιταλική Αριστερά έβρισκε τις ιδεολογικές αναφορές στον Μαρξ, στον Ενγκελς, στον Κάουτσκι, στον Μπερνστάιν. Λίγες δεκαετίες νωρίτερα ο γερμανικός ρομαντισμός είχε ρίξει τον σπόρο του στη γη των Λατίνων και η λειτουργική γερμανική διοίκηση φαινόταν το ιδανικό μοντέλο για το νεοσύστατο ιταλικό κράτος σε σχέση με τη γαλλική όπου κυριαρχούσαν οι δολοπλοκίες, οι συνωμοσίες και ο βυζαντινισμός. Ποιητές, λογοτέχνες και φιλόσοφοι θεωρούσαν χρέος τους το «ταξίδι στην Ιταλία» – πραγματικό ή μεταφορικό. Ο Γκαίτε ερχόταν στον ευλογημένο τόπο όπου «ανθούν οι λεμονιές», σε μια ελκυστική χώρα όπου «υπάρχει ζωή, αλλά όχι τάξη και πειθαρχία». Και ο Νίτσε αναγνώριζε τη φινέτσα του ιταλικού πνεύματος, τον «λεπτεπίλεπτο τρόπο με τον οποίο αφομοίωνε ό,τι δανειζόταν».

Η Γερμανία γνωρίζει καλά αυτό το πνεύμα. Ενα από τα μεγαλύτερα γερμανικά «χιτ», το θρυλικό Golf, φέρει την υπογραφή του ιταλού σχεδιαστή Τζορτζέτο Τζουτζάρο. Το αναμορφωμένο μετά την πτώση του Τείχους Βερολίνο έχει τη σφραγίδα του ιταλού αρχιτέκτονα Ρέντσο Πιάνο. Μπορεί όλα αυτά να τα θυμίσει απόψε ο Μάριο Μόντι στην Ανγκελα Μέρκελ. Αλλά δεν αποκλείεται να της τα θυμίσει και ο Μάριο Μπαλοτέλι.