Δύο Σούπερ Μάριο μαρκάρουν τη Φράου Μέρκελ

Απόψε ένας Σούπερ Μάριο θα δίνει μια δύσκολη μάχη στις Βρυξέλλες. Την ίδια ώρα ένας άλλος Σούπερ Μάριο θα ρίχνεται στη δική του μάχη στη Βαρσοβία. Σε ένα παράξενο παιχνίδι της μοίρας, οι δύο Μάριο θα βρουν απέναντί τους ένα γερμανικό τείχος. Και μια περίεργη τύχη θέλει να εκπροσωπούν και οι δύο κάτι περισσότερο από την Ιταλία. Αν ο ταπεινωμένος ευρωπαϊκός Νότος έψαχνε έναν ήρωα, αυτός θα μπορούσε να είναι ο Μάριο Μόντι. Και αν η ποδοσφαιρική Ευρώπη αναζητούσε κάποιον για να σταματήσει τα γερμανικά Πάντσερ στο χορτάρι, αυτός θα μπορούσε να είναι ο Μάριο Μπαλοτέλι.

Δεν είναι δύσκολο να φανταστεί κανείς σε ποιο από τα δύο μέτωπα θα καρφωθούν απόψε τα μάτια της Ιταλίας. Τα «ματς του αιώνα» παίζονται στα γήπεδα, όχι στις συνόδους κορυφής. Εκεί τροφοδοτείται το συλλογικό φαντασιακό από απίθανες ανατροπές και επικούς θριάμβους. Στο γήπεδο το ταλέντο είναι απτό, αλλά για καλή τύχη της ανθρωπότητας δεν κερδίζει πάντα ούτε ο ισχυρότερος ούτε ο καλύτερος της βραδιάς. Οι δηλώσεις πριν από το σφύριγμα του διαιτητή φτιάχνουν κλίμα, αλλά τα λόγια έχουν ελάχιστη σημασία σε έναν κόσμο που έχει μάθει να λύνει τους λογαριασμούς του με πάθος, δύναμη και θέαμα σε απευθείας μετάδοση. Α ναι, υπάρχει και μια Σύνοδος Κορυφής που είναι «κρίσιμη» και από την τύχη της οποίας «εξαρτάται το μέλλον του ευρώ». Κυκλοφορούν και δηλώσεις που φτιάχνουν μια χαρά κλίμα. Η Ανγκελα Μέρκελ, η οποία είπε ότι όσο ζει δεν πρόκειται να υπάρξουν ευρωομόλογα, θα μπορούσε να πιστωθεί την ατάκα της εβδομάδας. Ο Μάριο Μόντι, ο οποίος δηλώνει έτοιμος να διαπραγματευτεί έως την Κυριακή για να γυρίσει στη Ρώμη με κάποιο αποτέλεσμα, επιδεικνύει μια μαχητικότητα που συναντά κανείς στις παραμονές ενός ντέρμπι. Αλλά ποιος νοιάζεται για ένα ντέρμπι που δεν έχει μπάλα αλλά κουβέντα και επιπλέον διεξάγεται κεκλεισμένων των θυρών;

Από αυτή την άποψη δεν είναι καθόλου περίεργο το γεγονός ότι η Ιταλία κοιτάζει τον εαυτό της στον καθρέφτη και δεν βλέπει έναν λευκό Ιταλό που γεννήθηκε πριν από 69 χρόνια στο Βαρέζε, αλλά ένα μαύρο παιδί της που είδε το φως της ημέρας πριν από 21 χρόνια στο Παλέρμο. Η Ιταλία δεν αισθάνεται να εκπροσωπείται από τον τεχνοκράτη Πρωθυπουργό της με τις λαμπρές σπουδές και μια σπουδαία καριέρα, έναν φινετσάτο και ευφυή τύπο που της έδωσε πίσω τη χαμένη της αξιοπρέπεια, αλλά από έναν απρόβλεπτο ποδοσφαιριστή που είναι ικανός για το καλύτερο και το χειρότερο, έναν ταλαντούχο μπαλαδόρο που ενσαρκώνει την καλύτερη και τη χειρότερη πλευρά της Ιταλίας. «Η μοίρα μας βρίσκεται στα χέρια του, στα πόδια του, στο μυαλό του», γράφει το περιοδικό «Πανόραμα». Οπως μια ολόκληρη χώρα, ο άλλος Σούπερ Μάριο αμφιταλαντεύεται συνεχώς ανάμεσα στο σωστό και στο λάθος, στη λογική και στο συναίσθημα, στις καλές προθέσεις και στις χειρότερες πράξεις. «Σήμερα εμείς είμαστε αυτός. Με τα καλύτερα που έχουμε και τα χειρότερα. Γιατί έχει δύναμη, ταλέντο και ευφυΐα. Γιατί έχει και την άλλη πλευρά της ταυτότητάς μας: είναι φανφαρόνος, επιθετικός, αλαζόνας, φίλαυτος», επιμένει το «Πανόραμα».

Σε τι μπορείς να ελπίζεις απέναντι στην τευτονική πειθαρχία, αν όχι στο ταλέντο σου και στο πάθος σου; Το «ματς του αιώνα» – τουλάχιστον του περασμένου – παίχτηκε στα γήπεδα του Μεξικού στο Παγκόσμιο Κύπελλο του 1970. Ο πίνακας στο τέλος του ημιτελικού έγραφε Ιταλία – Γερμανία 4-3. Και είχε όσα θα ήθελε να ζήσει έστω και μία φορά στη ζωή του ένας ποδοσφαιρόφιλος. Η Ιταλία προηγείται από το 8ο λεπτό και από χαρακτήρα βολεύεται με το 1-0. Αλλά στις καθυστερήσεις του αγώνα η Γερμανία, η ομάδα που δεν τα παρατάει ποτέ, ισοφαρίζει. Η παράταση είναι μια μάχη ανάμεσα στο πείσμα και στο πάθος. Οι Γερμανοί προηγούνται 2-1, οι Ιταλοί ισοφαρίζουν και περνάνε μπροστά με 3-2, τα Πάντσερ κάνουν το 3-3 στο 110′, αλλά οι Ατζούρι δεν έχουν πει την τελευταία τους κουβέντα: 4-3 στο 111′. Το έπος γράφηκε σε υψόμετρο, εκεί όπου μπορούν να παίξουν μόνο οι θεοί της μπάλας. Η Ιταλία δεν γύρισε πίσω με το τρόπαιο, έχασε στον τελικό από τη Βραζιλία. Αλλά είχε δείξει ποια ήταν στον βόρειο γείτονα που πότε θαύμαζε και άλλοτε φοβόταν.

Σαράντα χρόνια από τότε η σύγκριση γίνεται σε άλλα πεδία. «Γερμανία – Ιταλία 4-3» ήταν ο τίτλος ενός δημοσιεύματος του περιοδικού «Λ’ Εσπρέσο» που εξηγούσε στους αναγνώστες του: «Είναι πλούσιοι, εμείς όχι. Εκαναν μεταρρυθμίσεις, εμείς όχι. Επωφελήθηκαν από το ευρώ, εμείς όχι. Και ο δογματισμός παραμένει». Οι Ιταλοί αισθάνονται και πάλι οι «φτωχοί συγγενείς» του βόρειου γείτονα, στο σπίτι του οποίου κυριαρχεί η τάξη, η οργάνωση και η πειθαρχία. Η σύγκριση τους απομακρύνει ψυχολογικά από την τακτοποιημένη Mittleuropa, μετατοπίζει τον συναισθηματικό τους άξονα προς τον Νότο, εκεί όπου βασιλεύει ο σαματάς και το μπάχαλο. Ποιος θα υψώσει απόψε ανάστημα απέναντι σε έναν κοντοκουρεμένο, δίμετρο τύπο με ουδέτερη έκφραση στο πρόσωπο; Μα ένας φωνακλάς με περιποιημένη κόμη και δεκάδες εκφραστικά μέσα που καταλαβαίνει απολύτως τους μορφασμούς του Καραγκούνη και μπορεί να κάνει άλλους τόσους αν το απαιτήσουν οι περιστάσεις.

Στις Βρυξέλλες τα τραγουδιστά ιταλικά του Μάριο Μόντι θα συγκρουστούν με τα βαριά γερμανικά της Ανγκελα Μέρκελ. Στη Βαρσοβία θα βρεθούν αντιμέτωπες δύο σχολές ποδοσφαίρου. Η μία δεν έχει συγκινήσει ποτέ για το θέαμα που προσφέρει. Αλλά το γοτθικό της στυλ και η αίσθηση ότι η μπάλα φτάνει στα δίχτυα σαν να τη στέλνει μια αλυσίδα παραγωγής δεν σε αφήνουν αδιάφορο. Η άλλη σχολή μπορεί να σε κάνει να πεθάνεις από τη βαρεμάρα. Αλλά συγχρόνως σε κάνει να πιστεύεις ότι από στιγμή σε στιγμή θα σου προσφέρει ένα αναγεννησιακό έργο τέχνης. Κάτω από αυτό το πρίσμα, η προπονητική οδηγία «έντεκα αυτοί, έντεκα εμείς» ως σύνθημα ψυχολογικής τόνωσης ξαναβρίσκει το χαμένο της νόημα. Η Γαλλία φοβάται τη γερμανική Ευρώπη, αλλά η Γερμανία φοβάται την ποδοσφαιρική Ιταλία. Και το μυαλό των Γερμανών δεν βρίσκεται απόψε στη βελγική πρωτεύουσα, αλλά στην πρωτεύουσα της Πολωνίας. «Porca miseria, wieder Italien», έγραψε στις δύο γλώσσες η «Τάγκεσπίγκελ» αποτυπώνοντας το συλλογικό συναίσθημα. «Ξανά η Ιταλία» μπορεί να χαλάσει τη γιορτή, να στερήσει τη χαρά μιας ακόμη επίδειξης δύναμης, να ταράξει την αίσθηση της φυσικής ανωτερότητας.

Οι γιγαντοοθόνες στην Πύλη του Βρανδεμβούργου θα συγκεντρώσουν και πάλι χιλιάδες Βερολινέζους, όπως και στον αγώνα με την Ελλάδα. Οι γερμανικές εφημερίδες δημοσιεύουν λίστες με τις μπιραρίες που προσφέρουν τις δικές τους κερκίδες, η Γερμανία μετράει 15 νίκες στη σειρά, πιστεύει ότι θα σηκώσει την κούπα, οι Γερμανοί θέλουν να ανέβουν σε έναν θρόνο που τους είχαν «κλέψει» οι Ιταλοί στο Παγκόσμιο Κύπελλο του 1982 με ένα μεγαλοπρεπές 3-1 και μια υποψία για ντόπινγκ που δεν επιβεβαιώθηκε ποτέ. Το Euro δεν είναι Μουντιάλ, αλλά ίσως ποτέ άλλοτε μια ποδοσφαιρική διοργάνωση δεν είχε σηκώσει τόσο συμβολισμό στις πλάτες της. Αυτή δεν είναι μια Ευρώπη που σφάζεται ούτε μια Ευρώπη που προσπαθεί να συνδέσει τα διαλυμένα της κομμάτια μετά τη σφαγή. Είναι όμως μια Ευρώπη που δείχνει να έχει χάσει τον προσανατολισμό της, μια χαμένη ήπειρος που κινδυνεύει να πέσει σε μια δίνη εσωστρέφειας. Οποιος κερδίσει απόψε στο γήπεδο, κερδίζει ένα συγκριτικό πλεονέκτημα στο πεδίο των συμβολισμών.