[Διαστάσεις] Το παράδειγμα της γερμανικής λιτότητας

Οταν γιόρτασε μισό αιώνα ζωής, η Γερμανίδα Χαϊντεμαρίε Σβέρμερ αποφάσισε να κάνει ένα πείραμα: να δοκιμάσει πώς είναι να ζει κανείς χωρίς καθόλου χρήματα. Εναν χρόνο μετά, το πείραμα της λιτότητας όχι απλώς είχε στεφθεί με απόλυτη επιτυχία αλλά και η ίδια είχε ανακαλύψει έναν νέο, εναλλακτικό τρόπο ζωής, πιο απλό και πιο κοντά στα προσωπικά της θέλω. «Κάθε μέρα που περνούσε ανακάλυπτα πως χρειάζομαι όλο και λιγότερα. Δεν ήθελα να γυρίσω πίσω» αποκαλύπτει 16 χρόνια μετά στο περιοδικό «Μπίζνες Ινσάιντερ». Ετσι, πήρε τη μεγάλη απόφαση να πουλήσει όλα της τα υπάρχοντα και να γυρίσει σελίδα στη ζωή της – και την πλάτη της στα χρήματα.

Η ίδια χαρακτηρίζει τον εαυτό της οδοιπόρο ειρήνης. «Σκέφτομαι διαρκώς πώς θα μπορούσα να κάνω τον κόσμο καλύτερο. Πηγαίνω από σπίτι σε σπίτι και μοιράζομαι τη φιλοσοφία μου». Πράγματι, με μια μικρή βαλίτσα στο χέρι, η Σβέρμερ διαρκώς περιφέρεται. Δεν έχει σταθερή διεύθυνση και φιλοξενείται σε σπίτια φίλων. Τις περισσότερες φορές μάλιστα της προσφέρουν κατάλυμα άγνωστοι άνθρωποι που παρακολουθούν τις ομιλίες της σε διάφορες πόλεις της χώρας. Οπως τονίζει όμως, δεν μένει ποτέ στο ίδιο σπίτι πάνω από μία εβδομάδα. Οι φίλοι της επίσης την προμηθεύουν με ρούχα, από τα οποία κρατάει όσα της χρειάζονται – για την ακρίβεια όσα χωράνε στη βαλίτσα της – και τα υπόλοιπα τα δωρίζει. Η δε καθημερινή της διατροφή στηρίζεται στην αρχή τού δούναι και λαβείν: εκείνη προσφέρει τις υπηρεσίες της σε όποιον τις έχει ανάγκη και εκείνοι της παρέχουν τα προς το ζην.

Το πρόβλημα για τη Σβέρμερ δεν ήταν βιοποριστικό. Ηταν κυρίως υπαρξιακό. Ως ψυχοθεραπεύτρια έβγαζε καλά χρήματα για να απολαμβάνει μια άνετη ζωή. Είχε ανάγκη όμως από μια συνταρακτική αλλαγή στη ζωή της. Οπως οι νέοι σήμερα, εξηγεί, που θέλουν να αλλάξουν κάτι στη ζωή τους αλλά δεν ξέρουν τι. «Εγώ άλλαξα κάτι».

Αυτό που σίγουρα έπαιξε ρόλο στις επιλογές της ήταν το πολυτάραχο παρελθόν της. Γεννημένη στην Πρωσία, από εύρωστη οικογένεια, η Σβέρμερ δεν στερούνταν τίποτα ως παιδί. Εως το 1939. Με την έναρξη του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου η οικογένειά της έχασε τα πάντα. Εναν χρόνο μετά αναγκάστηκαν να μεταναστεύσουν στη Γερμανία. Ακολούθησαν δύσκολα χρόνια ώσπου ο πατέρας της κατάφερε να ορθοποδήσει ξανά στήνοντας από την αρχή μια επιχείρηση με καπνά. «Γίναμε ξανά πλούσιοι και έπρεπε να το διατηρήσουμε. Αισθανόμουν πως έπρεπε πάντα να δικαιολογούμαι για τον εαυτό μου, είτε ήμουν φτωχή είτε ήμουν πλούσια» θυμάται.

Μεγάλο μέρος της φιλοσοφίας της, υποστηρίζει, στηρίζεται στην πίστη της στο άγνωστο και στα καθημερινά θαύματα. «Πιστεύω ότι τα προκαλούμε οι ίδιοι με τη σκέψη μας» λέει. Οσοι πάλι δεν πιστεύουν στα θαύματα θεωρούν ότι η Σβέρμερ είναι μια τυπική άστεγη που ζει χάρις στην ευγένεια των φίλων της, οι οποίοι βέβαια για να της την προσφέρουν πρέπει να εργάζονται και να αμείβονται.