Οι επικίνδυνες αποστολές της συγκυβέρνησης

^«Και τι θα γίνει αν στην πρώτη μεγάλη ιδιωτικοποίηση που θέλουμε να προωθήσουμε η ΔΗΜΑΡ κάνει πίσω και βγει από την κυβέρνηση;». Το ερώτημα ετέθη στον Αντώνη Σαμαρά από συνομιλητή του το πρώτο εικοσιτετράωρο μετά τις εκλογές. Η απάντηση είναι χαρακτηριστική. «Αν είναι να γίνει αυτό, ας γίνει. Θα είναι καλύτερα για εμάς, γιατί θα φανεί η αποφασιστικότητά μας…».

Ο διάλογος είναι από αυτούς που γίνονται πίσω από κλειστές πόρτες. Λέει όμως πολλά. Λέει, ας πούμε, ότι από τις εκλογές της 17ης Ιουνίου μπορεί να προέκυψε ένα σχήμα συνεργασίας ΝΔ, ΠΑΣΟΚ και ΔΗΜΑΡ. Ωστόσο η διακυβέρνηση αποτελεί προσωπικό στοίχημα κορυφής και έτσι την αντιλαμβάνεται και ο ίδιος ο νέος Πρωθυπουργός.

Το αίνιγμα της ΔΗΜΑΡ

Η σχέση του Φώτη Κουβέλη με τον Αντώνη Σαμαρά είναι διαχρονικά καλή, και μάλιστα από την εποχή όπου ήταν υπουργοί – Δικαιοσύνης και Οικονομικών – στην οικουμενική διακυβέρνηση του 1989-90. Στη Συγγρού θεωρούσαν τον Κουβέλη «ζυμάρι». Ωστόσο ο πρόεδρος της ΔΗΜΑΡ έβαλε βέτο τόσο σε θέματα προσώπων – Βορίδης, Αδωνις, Αθανασίου – όσο και σε θέματα πολιτικής. Και δεν έθεσε θέμα για το ποιος θα είναι Πρωθυπουργός παρά τα κάποια φωνήεντα από το κόμμα του. Στην πραγματικότητα, η ΔΗΜΑΡ είναι το κόμμα που μετείχε με τρόπο πολύ πιο συντεταγμένο από τα άλλα στη σύνθεση της νέας κυβέρνησης. Μένει να φανεί αν θα σταθεί έτσι και όταν η κυβέρνηση θα αρχίσει να κυβερνά.

Πάρτε την περίπτωση του Αντώνη Μανιτάκη που έχει το χαρτοφυλάκιο Διοικητικής Μεταρρύθμισης έχοντας ως υφυπουργό τον Μανούσο Βολουδάκη. Είναι το υπουργείο που πρέπει να κάνει τις περικοπές στο Δημόσιο. Ρέππας και Ρόβλιας – βοήθησε και το τέχνασμα της εφεδρείας – έπαιζαν καθυστέρηση επί μήνες. Ωστόσο η Ευρώπη περιμένει περικοπές που ξεκινούν από 15.000 και φθάνουν έως τις 150.000 μέχρι το 2015. Αυτά θα τα κάνει υπουργός από τη ΔΗΜΑΡ; Ειρήσθω εν παρόδω ότι οι τρεις εταίροι της συγκυβέρνησης συμφώνησαν στο προγραμματικό τους κείμενο ότι περικοπές δεν θα γίνουν – η τρόικα συναινεί όμως;

Οι σχέσεις των αρχηγών

Και ο Βενιζέλος; Ηδη από τον Μάρτιο – παρά τους μεταμεσονύκτιους καβγάδες του Φεβρουαρίου στο Μαξίμου για τις επικουρικές συντάξεις – ο Σαμαράς σήκωνε κατ’ ιδίαν τους ώμους. Το μήνυμα ήταν ότι, αν χρειαζόταν να κυβερνήσει μαζί του, θα κυβερνούσε μαζί του. Με τον αυτονόητο όμως όρο ότι αυτός θα ήταν Πρωθυπουργός, ασκώντας όλες τις εξουσίες, και όχι κάποιος που είναι στο Μαξίμου και δέχεται εντολές από το τηλέφωνο. Εκτοτε η πολιτική τακτοποίησε όλα τα θέματα – και ο Βενιζέλος διάφορους πανεπιστημιακούς από τη Θεσσαλονίκη στη νέα κυβέρνηση. Ο πρόεδρος του ΠΑΣΟΚ ήξερε ότι – δεδομένων των πιέσεων από την Ευρώπη – δεν είχε επιλογή άλλη από το να στηρίξει την κυβέρνηση Σαμαρά. Αλλά έως εκεί. Στην Ιπποκράτους δεν ήθελαν ούτε τηλεκοντρόλ.

Τούτων δοθέντων, οι σχέσεις κορυφής είναι το μεγάλο ερώτημα της συγκυβέρνησης ΝΔ – ΠΑΣΟΚ – ΔΗΜΑΡ. Προς το παρόν είχαν να μοιράσουν χαρτοφυλάκια. Τι θα γίνει όμως αν έχουν να μοιράσουν ζημιές; Αν δηλαδή η Ευρώπη επιμείνει στις δεσμεύσεις που έχει αναλάβει η χώρα για περικοπές 11,5 δισ. ευρώ για το 2013-2014 και μαχαίρι στο Δημόσιο; Θα φανεί από Δευτέρα, οπότε επιστρέφει στην Αθήνα η τρόικα. Κάπου εκεί τελειώνει το Σαββατοκύριακο του μέλιτος της κυβέρνησης Σαμαρά. Οσοι πάντως γνωρίζουν από μέσα τα πράγματα επιμένουν ότι ο νέος Πρωθυπουργός θα επιδείξει βολονταρισμό, αλλά και ρεαλισμό. Βολονταρισμός σημαίνει γρήγορες κινήσεις. Ρεαλισμός σημαίνει ότι το βαγόνι που λέγεται Ελλάδα πρέπει πάση θυσία να παραμείνει προσδεδεμένο στην αμαξοστοιχία της ευρωζώνης.

Η αχίλλειος πτέρνα

Το δεύτερο σετ ερωτημάτων αφορά την αντοχή του οικονομικού επιτελείου, το οποίο είναι ανομοιογενές. Ο Βασίλης Ράπανος είναι επιλογή κύρους, δεν έχει όμως καμία σχέση με τη ΝΔ. Η αυτονόητη αναφορά του είναι στο Μέγαρο Μαξίμου. Τι γίνεται όμως με τα υπουργεία που εδώ και δύο χρόνια είναι οι μόνιμοι πονοκέφαλοι της οδού Νίκης, δηλαδή τα υπουργεία Εργασίας και Υγείας; Η κατάρρευση των ασφαλιστικών ταμείων και η υπέρβαση των προϋπολογισμένων ποσών για τη φαρμακευτική δαπάνη είναι τα πρώτα ζητήματα που θα απασχολήσουν την τρόικα. Τόμσεν και Σία είχαν άριστο δίαυλο επαφής με τον Ανδρέα Λοβέρδο όσο ήταν στην Αριστοτέλους. Ο δε Γιώργος Κουτρουμάνης που τον διαδέχθηκε στο Εργασίας είχε πλήρη γνώση των θεμάτων.

Αυτοί που τους διαδέχονται δεν έχουν αντίστοιχες περγαμηνές. Ο βουλευτής Αχαΐας Νίκος Νικολόπουλος ξεσάλωσε σε λαϊκίστικη αντιπολίτευση κατά της Αθηνάς Δρέττα που ήταν γενική γραμματέας στο Εργασίας. Τι θα έχει να λέει τώρα; Ο Γιάννης Βρούτσης έρχεται από τη βαθιά ΝΔ. Τα ίδια προβλήματα και στο Υγείας, όπου ο Ανδρέας Λυκουρέντζος δεν έχει ούτε πολιτικό εκτόπισμα ούτε τεκμήριο διαχειριστικής ικανότητας. Πρόκειται δε για έναν τομέα όπου την τελευταία διετία πρωτοστάτησαν οι γαλάζιοι συνδικαλιστές. Το Εργασίας και το Υγείας θεωρούνται η αχίλλειος πτέρνα της κυβέρνησης Σαμαρά στη σχέση της με την τρόικα.

«Θα αντέξει ο Κωστής;»

Αυτά στα δημοσιονομικά. Στα αναπτυξιακά το ερώτημα είναι μήπως έχει φορτωθεί παρά πολλά ο Κωστής Χατζηδάκης. Εχει τις επενδύσεις, το ΕΣΠΑ, την αγορά, τις μεταφορές και τα δημόσια έργα. Είναι σαφές ότι ο Σαμαράς έχει μεγάλη εμπιστοσύνη στον Χατζηδάκη και ότι ο Κωστής έχει πάρει κεφάλι από τους σαραντάρηδες της ΝΔ. Καλείται όμως να σηκώσει πολύ μεγάλο βάρος. Τα μέτωπα δεν είναι ίδια: άλλο πράγμα η απελευθέρωση των χερσαίων μεταφορών και άλλο η επανεκκίνηση των έργων ή η εκταμίευση των κοινοτικών πόρων.