Βλέπουν σχέδιο 100 ημερών για τη νέα κυβέρνηση

Μέσα σε λίγους μήνες η σχέση των δύο χωρών έφθασε στο χειρότερο σημείο της μεταπολεμικά. Με συνεντεύξεις γερμανών και ευρωπαίων αξιωματούχων οι δημοσιογράφοι Νόα Μπάρκιν και Γκέρνο Χέλερ ακολούθησαν την πορεία των γεγονότων προσπαθώντας να κατανοήσουν γιατί χάθηκε η εμπιστοσύνη μεταξύ των δύο πλευρών. Πρόγραμμα 100 ημερών θα κληθεί να ακολουθήσει η νέα ελληνική κυβέρνηση – όποια κι αν είναι αυτή – που θα προκύψει από τις εκλογές της Κυριακής, εκτιμά γερμανός αξιωματούχος της ΕΕ, σύμφωνα με το δημοσίευμα. Ο αξιωματούχος αναφέρεται σε ένα «ξεκάθαρο σχέδιο 100 ημερών για τη νέα κυβέρνηση. Εάν δεν υλοποιηθεί πλήρως, τότε το παιχνίδι τελειώνει». Αλλοι αξιωματούχοι από τη Γερμανία τους οποίους επικαλείται το ρεπορτάζ του πρακτορείου, θεωρούν ότι τα εμπόδια για την έξοδο της Ελλάδας από την ευρωζώνη είναι περισσότερα. Κορυφαίος ευρωπαίος κεντρικός τραπεζίτης υποστηρίζει πως δεν υπάρχει τρόπος να εκδιωχθεί η Ελλάδα από την ευρωζώνη εάν επιθυμεί να παραμείνει στο ευρώ. «Οι Ευρωπαίοι μπορούν να αποφασίσουν να κλείσουν τις στρόφιγγες χρηματοδότησης, περίπτωση κατά την οποία η Ελλάδα θα πτωχεύσει έως τον Σεπτέμβριο, αλλά θα παραμείνει στο ευρώ», δήλωσε προσθέτοντας ότι «δεν υπάρχει καμία εμπιστοσύνη στους έλληνες πολιτικούς, ενώ υπάρχει η επίγνωση ότι το ελληνικό πρόγραμμα θα πρέπει να τύχει επαναδιαπραγμάτευσης μετά τις εκλογές, όποιος και αν κερδίσει».

Πάντως, σύμφωνα με στελέχη της ευρωζώνης, η ΕΕ δεν θα αλλάξει τους βασικούς όρους που έχει θέσει για τη στήριξη της Ελλάδας, ανεξαρτήτως του νικητή της Κυριακής, θα εξετάσει όμως το ενδεχόμενο να δώσει στη νέα κυβέρνηση της Αθήνας κάποια ανοχή ώστε να τους επιτύχει. Πώς εξελίχθηκαν όμως οι σχέσεις Ελλάδας – Γερμανίας, σύμφωνα με το Ρόιτερ:

Οκτώβριος

Στις αρχές του περασμένου Οκτωβρίου, ο γερμανός υπουργός Οικονομίας Φίλιπ Ρέσλερ προσγειώθηκε στην Αθήνα με ένα αεροπλάνο γεμάτο στελέχη επιχειρήσεων. Η Γερμανία και οι μεγαλύτερες εταιρείες της, είπε ο 39χρονος υπουργός στην ελληνική ηγεσία, ήταν έτοιμες να βοηθήσουν την Ελλάδα να ξεπεράσει την κρίση χρέους. «Ευφορία» επικρατούσε στις συναντήσεις που ακολούθησαν, σύμφωνα με γερμανούς αξιωματούχους που συμμετείχαν. Ο Ρέσλερ έλαβε διαβεβαιώσεις ότι οι εμπορικές διαφωνίες με τις γερμανικές εταιρείες θα επιλυθούν. Μόλις γινόταν αυτό, υποσχέθηκε ο Ρέσλερ, οι γερμανικές επενδύσεις θα άρχιζαν να ρέουν, κυρίως στον τομέα της ηλιακής ενέργειας. «Στον υπουργό συμπεριφέρθηκαν ως έναν μεσσία που θα έσωζε την Ελλάδα», λέει ανώτατος γερμανός αξιωματούχος που ήταν παρών.

Λίγες εβδομάδες μετά την επίσκεψη Ρέσλερ, ο τότε πρωθυπουργός της Ελλάδας Γιώργος Παπανδρέου εξέπληξε τους ευρωπαίους εταίρους ανακοινώνοντας σχέδιο – το οποίο πολύ γρήγορα αποσύρθηκε – για τη διεξαγωγή δημοψηφίσματος για το δεύτερο πακέτο στήριξης των 130 δισ. ευρώ. Αυτή η κίνηση, σύμφωνα με το Ρόιτερ, σήμανε την αρχή μιας ραγδαίας επιδείνωσης των σχέσεων μεταξύ Βερολίνου και Αθήνας.

Κάνοντας όμως μια αναδρομή, κάποιοι γερμανοί αξιωματούχοι αναγνωρίζουν ότι η ευθύνη για τη σημερινή κατάσταση δεν πρέπει να επιρριφθεί μόνο στους Ελληνες. Οι ευρωπαίοι ηγέτες, οι οποίοι διέσωσαν την Ελλάδα απρόθυμα πριν από δύο χρόνια – υποστηρίζουν -, κατόπιν την αγνόησαν έως τα τέλη του 2011, όταν η οικονομική και δημοσιονομική της κατάσταση την έφερε και πάλι στο προσκήνιο. Το ταξίδι του Ρέσλερ πραγματοποιήθηκε ενάμιση χρόνο μετά την πρώτη διάσωση και παρ’ όλ’ αυτά ήταν η πρώτη επίσκεψη υπουργού της Μέρκελ έκτοτε. «Για έναν χρόνο μετά το πρώτο πακέτο στήριξης, ούτε το Βερολίνο ούτε οι Βρυξέλλες έκαναν οποιαδήποτε συμβολική πολιτική κίνηση προς την Ελλάδα», παρατηρεί ο Μάρκους Κέρμπερ, επικεφαλής της Ομοσπονδίας Γερμανικών Βιομηχανιών και πρώην αξιωματούχος του γερμανικού υπουργείου Οικονομικών. «Υπήρξε μια ουσιώδης παρανόηση – κανείς δεν κατάλαβε ότι όλο αυτό θα καταλήξει με μεγάλες χώρες όπως η Ισπανία και η Ιταλία να μπαίνουν στο στόχαστρο των αγορών. Δεν κατανόησαν ότι μια νομισματική ένωση δεν λειτουργεί με αυτόματο πιλότο».

Σε αυτό το θέμα αναφέρθηκε και ο επικεφαλής της ομάδας των Σοσιαλδημοκρατών στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, ο Αυστριακός Χάνες Σβόμποντα, ο οποίος δήλωσε σοκαρισμένος από το γεγονός ότι ο πρόεδρος της Κομισιόν Ζοζέ Μπαρόζο δεν έχει μεταβεί τα τελευταία χρόνια στην Ελλάδα. Ο εκπρόσωπος της γερμανίδας Καγκελαρίου Στέφεν Σάιμπερτ διαψεύδει κατηγορηματικά ότι η Γερμανία αγνόησε την Ελλάδα τόσο καιρό, θυμίζοντας ότι ο ίδιος ο Παπανδρέου είχε εξάρει το Βερολίνο για την υποστήριξη και τη συνεργασία του σε συναντήσεις με τη Μέρκελ τον Μάρτιο του 2010 και τον Σεπτέμβριο του 2011.

Νοέμβριος

Οταν ο Παπανδρέου παραιτήθηκε, ο Λουκάς Παπαδήμος ανέλαβε την πρωθυπουργία. Και αυτός αποδείχθηκε μια απογοήτευση, σχολιάζουν αξιωματούχοι της Γερμανίας και της ΕΕ. Σε μία από τις πρώτες συναντήσεις στις Βρυξέλλες, ο Μπαρόζο τον πίεσε να ανακοινώσει ότι θα έκανε τη μάχη εναντίον της διαφθοράς προσωπική του υπόθεση. Ομως ο Παπαδήμος δίστασε και του είπε ότι η Αθήνα ετοιμάζει έναν νέο σχετικό νόμο.

Δεκέμβριος

Ο Μιχάλης Χρυσοχοΐδης ανταπέδωσε την επίσκεψη στις 13 Δεκεμβρίου και μετέβη στο Βερολίνο. Σε μια 20λεπτη συζήτηση μεταξύ των δύο υπουργών στις 13 Δεκεμβρίου, ο Ρέσλερ εξέφρασε την ανησυχία του για την έλλειψη οποιασδήποτε δραστηριότητας από την ελληνική πλευρά. «Μην ανησυχείς, θα φροντίσω την κάθε περίπτωση προσωπικά», διαβεβαίωσε ο Χρυσοχοΐδης τον Ρέσλερ, σύμφωνα με γερμανό αξιωματούχο που έχει γνώση των συνομιλιών.

Οι Γερμανοί όμως διαπίστωσαν, σύμφωνα με δηλώσεις τους, μεγάλη διαφορά στην εργασιακή ηθική μεταξύ των δύο χωρών. Για παράδειγμα, οι Ελληνες, λένε, δίνουν μεγάλη σημασία στις συναντήσεις εκ του σύνεγγυς, ενώ οι Γερμανοί λύνουν τα περισσότερα ζητήματα μέσω τηλεφώνου ή email. Οι πρώσοι γραφειοκράτες που αισθάνονται περήφανοι να υλοποιούν αποφάσεις των ανωτέρων τους δεν έχουν καμία σχέση με τους έλληνες δημοσίους υπαλλήλους, οι μισθοί των οποίων περικόπηκαν λόγω των μέτρων λιτότητας και έτσι «ενεργά, πλέον, υπονόμευαν τους υπουργούς για τους οποίους εργάζονταν».

Υπό την καθοδήγηση των επιθεωρητών της ΕΕ και του ΔΝΤ, διαπίστωσαν οι Γερμανοί, η ελληνική κυβέρνηση έκανε το λάθος να περικόψει τους μισθούς των δημοσίων υπαλλήλων οριζοντίως και μετά να απολύσει κάποιους εξ αυτών, ενώ εκείνο που θα έπρεπε να γίνει θα ήταν να κάνει πρώτα απολύσεις και κατόπιν να αυξήσει τους μισθούς όσων παρέμειναν ώστε να τους δώσει κίνητρο. «Τα έκαναν όλα με λάθος σειρά», παρατηρεί ανώτατο στέλεχος γερμανικού υπουργείου.

Ιανουάριος

Καθώς μπήκε το 2012, οι Γερμανοί διαπίστωσαν ότι οι έλληνες πολιτικοί καθυστερούσαν εντυπωσιακά την υλοποίηση των στόχων που ήταν απαραίτητοι για το δεύτερο πακέτο στήριξης και αυτός ήταν ο λόγος, λένε, που ο υπουργός Οικονομικών Βόλφγκανγκ Σόιμπλε έκανε διαρκώς δημόσιες δηλώσεις χαρακτηρίζοντας αρκετές φορές την Ελλάδα ως «βαρέλι δίχως πάτο». Στα τέλη Ιανουαρίου, με δική του παρότρυνση, αξιωματούχοι του υπουργείου του άρχισαν να διακινούν την ιδέα επιβολής ενός «sparkommissar», δηλαδή ενός επιτρόπου προϋπολογισμού στην Ελλάδα, μέσω ενός εγγράφου που κυκλοφόρησε μεταξύ των εταίρων, πολλοί από τους οποίους αντέδρασαν, με αποτέλεσμα να μην προχωρήσει η ιδέα. Οταν η πρόταση έγινε γνωστή στις 27 Ιανουαρίου στην Ελλάδα, οι διαδηλωτές άρχισαν να καίνε γερμανικές σημαίες και η Μέρκελ να εμφανίζεται σε αφίσες με ναζιστική στολή. «Παραμείναμε ήσυχοι», λέει ανώτατος αξιωματούχος στο Βερολίνο, «όμως παρατηρούσαμε τα πάντα».

Φεβρουάριος

Στις 17 Φεβρουαρίου ο Ρέσλερ παρέλαβε μια έκθεση προόδου. «Είναι ξεκάθαρο ότι η εφαρμογή των συμφωνηθέντων δεν αποτελεί προτεραιότητα για την ελληνική πλευρά», έγραφε. «Από γερμανικής απόψεως αυτό είναι απαράδεκτο». Στενός συνεργάτης του Ρέσλερ θρηνεί τη χαμένη ευκαιρία. «Ηταν σημαντικό να κάνουμε μια συμβολική πρώτη επένδυση. Είπαμε στους Ελληνες ότι χρειαζόμαστε κάποιου είδους τελετή, να βάλουμε τον θεμέλιο λίθο, να στείλουμε έναν υπουργό και έτσι θα κυλούσαν τα πράγματα. Τίποτα δεν έγινε». Σε ομιλία του τη Μεγάλη Τετάρτη στη Νότια Βαυαρία, ο Ρέσλερ επιτέθηκε για πρώτη φορά στους Ελληνες επειδή δεν υλοποίησαν όσα είχαν υποσχεθεί τον Οκτώβριο.

Ιούνιος

Ενα εμπιστευτικό διπλωματικό τηλεγράφημα από τη γερμανική πρεσβεία στην Αθήνα προειδοποιεί για «αναταραχή στις αγορές» εάν κερδίσει ο ΣΥΡΙΖΑ και «αναταραχή στους δρόμους» εάν δεν κερδίσει, σύμφωνα με γερμανό αξιωματούχο. Ο Μάρκους Κέρμπερ θεωρεί ότι η Μέρκελ δεν έχει τη δυνατότητα να αφήσει την Ελλάδα να φύγει από την ευρωζώνη, διότι αυτό θα προκαλούσε ανεξέλεγκτες αλυσιδωτές αντιδράσεις με καταστροφικές συνέπειες.