Αόρατα έργα με εισιτήριο

Περπατούν σε ένα άδειο δωμάτιο σαν υπνωτισμένοι. Ξαφνικά σταματούν – σαν να έχουν βρει τοίχο μπροστά τους -, αλλάζουν πορεία και συνεχίζουν. Λίγα μέτρα πιο δίπλα κάποιοι άλλοι παρατηρούν ένα λευκό χαρτί, την ώρα που άλλοι περιεργάζονται ένα άδειο βάθρο.

Εχουν πληρώσει 10 ευρώ για να επισκεφθούν μια εικαστική έκθεση, ανάλογη της οποίας δεν έχουν ξαναδεί. Κι αυτό γιατί και τα 50 έργα που παρουσιάζονται – σχεδόν όλα με διάσημες υπογραφές όπως του Ιβ Κλάιν, του Αντι Γουόρχολ, της Γιόκο Ονο και του Μαουρίτσιο Κατελάν – είναι αόρατα!

«Οι επισκέπτες έχουν πολλά να δουν και να βιώσουν» υποστηρίζει ο Ραλφ Ράγκοφ που διευθύνει τη λονδρέζικη γκαλερί Χέιγουρντ, στην οποία φιλοξενείται η ιδιαίτερη αυτή έκθεση. «Δίνουμε έμφαση στο γεγονός ότι η τέχνη δεν έχει να κάνει με την ύλη αλλά με την ενεργοποίηση της φαντασίας μας και αυτό ακριβώς έχουν προσπαθήσει οι καλλιτέχνες να αναδείξουν με ποικίλους τρόπους». Ετσι, οι φιλότεχνοι έχουν την ευκαιρία να μπουν στο «Αδειο δωμάτιο» που σχεδίασε ο πρωτοπόρος στην «αόρατη τέχνη» Ιβ Κλάιν το 1961, βαμμένο κατάλευκο και φωτισμένο με λάμπες νέον. Να δουν το «Αόρατο γλυπτό» του Αντι Γουόρχολ: ένα βάθρο που ο βασιλιάς της ποπ αρτ είχε στήσει το 1985 σε ένα νυχτερινό κλαμπ της Νέας Υόρκης. Ανέβηκε για λίγα δευτερόλεπτα πάνω στο βάθρο και αυτό ήταν! Παρών μέσω των έργων του είναι και ο Τζιάνι Μότι ο οποίος είχε βρεθεί στα φώτα της δημοσιότητας όταν το 2005 πούλησε προς 12.200 ευρώ ένα γλυπτό το οποίο είχε φτιάξει, σύμφωνα με τους ισχυρισμούς του, από το λίπος που είχε αφαιρεθεί από τον Σίλβιο Μπερλουσκόνι ύστερα από επέμβαση λιποαναρρόφησης. Στο Λονδίνο παρουσιάζει τα σχέδια που έφτιαξε με αόρατο μελάνι το 1989, με αποτέλεσμα το κοινό να βλέπει μόνο λευκούς καμβάδες.

Παρόμοιο – ένα λευκό κομμάτι χαρτί – και το έργο «1.000 ώρες παρατήρησης» του Τομ Φρίντμαν, χαρτί που ο καλλιτέχνης κοιτούσε επίμονα κατ’ επανάληψη επί πέντε χρόνια, ενώ την υπογραφή του φέρει και ένας εντελώς άδειος χώρος με μοναδικά στοιχεία ένα επίσης άδειο βάθρο πάνω από το οποίο αιωρείται μια σφαίρα 28 εκ. πάνω στην οποία ο καλλιτέχνης είχε ζητήσει από επαγγελματία μάγισσα να χαράξει μια κατάρα.

Με ακουστικά στα αυτιά οι επισκέπτες ακολουθούν οδηγίες και κάνουν διαδρομές σε επτά αόρατους λαβυρίνθους που έχει «στήσει» ο Τζέπε Χάιν. Οποιος πέσει σε τοίχο, χάρη στη βοήθεια υπέρυθρων ακτίνων, νιώθει τα ακουστικά να δονούνται, καταλαβαίνει το λάθος του και αλλάζει πορεία μέχρι τον επόμενο τοίχο.

Η Γιόκο Ονο δίνει εγγράφως τις οδηγίες της στους επισκέπτες για να φτιάξουν ένα έργο τέχνης στο μυαλό τους και οι σινεφίλ μπορούν να «δουν» την ταινία που γύριζε επί δύο χρόνια ο Τζέι Τσανγκ, χωρίς φιλμ στη μηχανή του.

Από μια τέτοια έκθεση – σημειωτέον δεν είναι η πρώτη του είδους της, έχουν προηγηθεί μία με τον ίδιο επιμελητή το 2005 στο Σαν Φρανσίσκο και μία στο Πομπιντού στο Παρίσι το 2009 με ανάλογη θεματική – δεν θα μπορούσε να λείπει ο προκλητικός Μαουρίτσιο Κατελάν και το χιούμορ του. Και εκθέτει την αναφορά των αστυνομικών που πήραν στα σοβαρά την καταγγελία του ότι εκλάπη από το αυτοκίνητό του ένα αόρατο άγαλμα.