Η αποχαλίνωση της βίας

Με τον τρόπο του Ζιρινόφσκι
Του Θάνου Βερέμη

Το επεισόδιο στο τηλεοπτικό πρόγραμμα του κ. Παπαδάκη στον ΑΝΤ1 παραπέμπει σε παρελθόντα χρόνο, όχι της ελληνικής αλλά της ρωσικής πολιτικής. Θύμιζε έντονα τον ακραίο εθνικιστή Ζιρινόφσκι, ο οποίος πριν από κάμποσα χρόνια περιέλουσε συνομιλητή του με τον ίδιο ακριβώς τρόπο που ο βουλευτής της Χρυσής Αυγής πέταξε το περιεχόμενο του ποτηριού του στο πρόσωπο της κ. Δούρου του ΣΥΡΙΖΑ. Ηταν άραγε πρόθεση του δράστη να αναθερμάνει το ενδιαφέρον των οπαδών του κόμματός του, το οποίο κατά τις τρέχουσες δημοσκοπήσεις χάνει ψηφοφόρους προς τους δύο πόλους των προσεχών εκλογών; Αν είναι έτσι, το αποτέλεσμα της βιαιοπραγίας (και τα χαστούκια που έδωσε στην κ. Κανέλλη) θα είναι μάλλον αντίθετο από την επιδίωξη του δράστη. Ηδη ο ανταγωνιστικός προς τη Χρυσή Αυγή ΛΑΟΣ έσπευσε να διεκδικήσει τις χαμένες από το επεισόδιο ψήφους, κάτι που ο κ. Καρατζαφέρης έχει κιόλας επιδιώξει θέτοντας ως υποψήφιό του τον κ. Πλεύρη (πατέρα).

Ο Θάνος Βερέμης είναι ομότιμος καθηγητής στο Πανεπιστήμιο Αθηνών

Η εξουσία στα Καλάσνικοφ
Του Παναγή Παναγιωτόπουλου

Οι αισχρότητες του βουλευτή της ΧΑ κανονικά δεν θα έπρεπε να μας εκπλήξουν. Οχι μόνον γιατί όλοι ξέραμε τι εστί Χρυσή Αυγή, αλλά επειδή επί χρόνια καλλιεργείται στη χώρα η ανοχή απέναντι στη βία κατά προσώπων και θεσμών. Στο σημείο αυτό ο εκφασισμός της κοινωνίας είναι πολύ ευρύτερος από την ακραία απόληξη και ιδανική του έκφραση που είναι το νεοναζιστικό αυτό κόμμα. Η ιδέα ότι η βία εμπεριέχει μια κρυμμένη δύναμη αλήθειας, ότι το αίμα λυτρώνει, ότι η καταστροφή αναζωογονεί, εκδηλώθηκε πολλάκις τελευταία και όχι μόνο από την ΧΑ. Αυτό που είδαμε χτες είναι η Ελλάδα εκτός Ευρώπης, η Ελλάδα ως «Ρωσία», όπου επικρατούν μαφίες στις γειτονιές, όπου η φτώχεια δεν γιατρεύεται με τίποτα, όπου αντί να αποκηρύσσεται η βία από τους πολίτες επιβάλλεται από ένα στρατιωτικό μόρφωμα, όπου οι μεγιστάνες κάνουν πάρτι, όπου τα πελατειακά δίκτυα ανθούν. Σε μια τέτοια κοινωνία ρωσικής δυστοπίας (που πολλοί ονειρεύονται) ισχυρός δεν είναι αυτός που έχει το δίκιο με το μέρος του, δεν είναι αυτός που μαζεύει πιο πολλές ψήφους, αλλά εκείνος που διαθέτει τα πιο πολλά Καλάσνικοφ. Αυτή είναι η Ελλάδα εκτός Ευρώπης, η Ελλάδα ως «Ρωσία».

Ο Παναγής Παναγιωτόπουλος είναι λέκτορας Κοινωνιολογίας ΕΚΠΑ

Εμβόλιο ή τρέιλερ
Του Θανάση Διαμαντόπουλου

Στο κοινωνικοϊδεολογικό επίπεδο η λογική των γεγονότων κραυγαλέα και η κατάληξή της αναμενόμενη. Είχαμε απότομη κατάρρευση του θεωρούμενου ως «δεδομένου» βιοτικού επιπέδου των Ελλήνων, δυναμική αντίδραση των κατεστραμμένων συμπατριωτών μας, ακόμη χειρότερα, εξαχρείωση τών – λιγότερο εξαθλιωμένων – αλλά πιο κακομαθημένων μεσοστρωμάτων, επομένως ανεξέλεγκτο κοινωνικό κανιβαλισμό εις βάρος των απολύτως απροστάτευτων ομάδων ή ατόμων και αδυναμία ή απροθυμία του απονομιμοποιημένου πολιτικού συστήματος να χρησιμοποιεί τους κατασταλτικούς μηχανισμούς του κράτους για την κατά το δυνατόν ήπια αντιμετώπιση της διάχυτης ανομίας και της κοινωνικής βίας. Στο πολιτικοεκλογικό επίπεδο, το νέο αυτό κλίμα αποτυπώθηκε με την εκτίναξη, αλλά και τη σχετική εξισορρόπηση στην κάλπη, των δυνάμεων των άκρων (ως σύνολο ισχυρότατο και ως μείγμα εκρηκτικό) οι οποίες δεν αντιλαμβάνονται τον διάλογο ως το αποκλειστικό πεδίο αντιπαράθεσης ή επίλυσης των διαφορών.

Τα χθεσινά – το «δρόσισμα», η ανάδειξη του ρόλου του «Ριζοσπάστη» ως εργαλείου ραβδισμού και η δημόσια κατάδειξη του ότι στη δημόσια ζωή του τόπου υπάρχουν πλέον σχήματα με ακόμη μικρότερες αντιστάσεις από αυτές των ακροαριστερών στην κλιμάκωση της βίας – είναι απλά η απεικόνιση της νέας πολιτικοκοινωνικής πραγματικότητας. Εχουμε πλέον μια Βαϊμάρη σε τηλεοπτική κάλυψη. Οι συνέπειες του γεγονότος;

Μπορεί βέβαια να λειτουργήσει ως τρέιλερ ή εκρηκτικός μηχανισμός για την πλήρη αποδέσμευση και των υπόλοιπων, ακόμη εν υπνώσει, δυνάμεων της απόλυτης κοινωνικής βίας (οπότε θα φανεί ότι η κόλαση έχει πολλά ακόμη επίπεδα). Μπορεί, όμως, και ως «εμβόλιο» – μια μικρή δόση του κακού που δημιουργεί αντισώματα -, κάνοντας τα υπολειπόμενα νηφάλια τμήματα του πληθυσμού να αναλογιστούν πού οδηγεί μια ψήφος οργής, απόρριψης, τιμωρίας και απελπισίας.

ΥΓ. Πάντως, ήταν και η λογική κατάληξη της χαβαλετζίδικης τηλεδημοσιογραφίας.

Ο Θανάσης Διαμαντόπουλος είναι καθηγητής στο Πάντειο

Το ξύλο βγήκε από την Κόλαση
Του Αριστείδη Χατζή

Δεν είναι δυνατόν να μη σοκάρει κάθε άνθρωπο που είναι πολιτισμένος η νεαντερτάλεια επίθεση στην κ. Κανέλλη. Δεν είναι δυνατόν να μην αηδιάσει κανείς με την επιδοκιμασία και τις επευφημίες που την συνόδευσαν από μερίδα κατ’ ευφημισμόν συμπολιτών μας.

Αλλά δεν θα πρέπει να παραλείψουμε να καταγγείλουμε τα δύο είδη υποκρισίας που συνόδευσαν μουλωχτά τις χοντροκομμένες πράξεις και απόψεις: έναν υποκριτικό διαχωρισμό και έναν υποκριτικό συμψηφισμό:

n Την υποκρισία που διαχωρίζει τη Χρυσή Αυγή και τις πράξεις της από τη βία που ασκούσε και ασκεί το υπόλοιπο φαιοκόκκινο φασιστικό μπλοκ με κάθε ευκαιρία και σε κάθε περίσταση.

n Την υποκρισία που συμψηφίζει τη συγκεκριμένη απεχθή πράξη με κάθε λεκτική επίθεση ή οτιδήποτε άλλο ενοχλεί μέσω τής εκ του πονηρού ισοπεδωτικής διεύρυνσης της λέξης βίας.

Η πράξη είναι συγκεκριμένη, ειδεχθής και παράνομη. Αλλά είναι ταυτόχρονα και αντιπροσωπευτική του ευτελισμού της δημοκρατίας μας.

Ενας τρόπος υπάρχει. Να απομονωθεί η βία, η πραγματική βία, η ωμή βία.

Ο Αριστείδης Χατζής είναι αναπληρωτής καθηγητής στο ΜΙΘΕ του Πανεπιστημίου Αθηνών

Από τα γιαούρτια στα μαχαίρια
Της Βίβιαν Ευθυμιοπούλου

Στην πολιτική υπάρχει ένας παράγων βάσει του οποίου καθορίζεται κάθε στρατηγική στην επικοινωνία και ο παράγων αυτός δεν είναι άλλος από το πολιτικό κλίμα. Το πολιτικό κλίμα δημιουργείται βασικώς από τη ρητορική που υιοθετούν όσοι συμμετέχουν στον δημόσιο διάλογο, κυρίως δε από τους πολιτικούς και τον Τύπο. Μετά από μήνες ακραίας ρητορικής μίσους τα βίαια επεισόδια κλιμακώθηκαν: από φραστικούς προπηλακισμούς και γιαούρτια περάσαμε και επισήμως στη χειροδικία και στα μαχαιρώματα. Μέχρι τις εκλογές της 6ης Μαΐου, υπήρχε η αντίληψη πως επειδή οι φορείς της ρητορικής του μίσους στη χώρα μας (ριζοσπαστική αριστερά και ακροδεξιά) ήταν περιορισμένης εκλογικής δύναμης, η βία θα έμενε στα λόγια και δεν θ’ αποτελούσε σημαντική απειλή για το πολίτευμα. Ομως, όπως γνωρίζουμε καλά όλοι όσοι ασχολούμαστε με την επικοινωνία, τα λόγια δεν είναι απλά σημαίνοντα. Τα λόγια καλλιεργούν συνείδηση. Οι ακραίες δυνάμεις και κυρίως η ρητορική τους νομιμοποιήθηκαν με την ψήφο σημαντικού ποσοστού των πολιτών κι από τα άκρα βρέθηκαν στο κέντρο του δημοσίου χώρου – κι όταν μια πρακτική αποφέρει προφανή εκλογικά οφέλη, είναι εξαιρετικά δύσκολο για τους μετριοπαθέστερους ν’ αποφασίσουν να δημιουργήσουν τα αναγκαία επικοινωνιακά αντίβαρα. Σ’ αυτή την περίπτωση, το μόνο που απομένει είναι η επίκληση της δημοκρατικής συνείδησης του καθενός γιατί τη δημοκρατία την υπηρετεί ο καθένας μας κι από τη θέση του ως πολιτικός, ως δημοσιογράφος ακόμα και ως σύμβουλος επικοινωνίας.

Η Βίβιαν Ευθυμιοπούλου είναι σύμβουλος στρατηγικής και επικοινωνίας