Προς Ηνωμένες Πολιτείες της Ευρώπης

^«Χρειαζόμαστε περισσότερη Ευρώπη. Χρειαζόμαστε μια δημοσιονομική ένωση και κυρίως μια πολιτική ένωση». Η πίεση από την Ουάσιγκτον και τις Βρυξέλλες, από τη Ρώμη και το Παρίσι, τη Μαδρίτη και το Πεκίνο έφερε αποτελέσματα. Η Ανγκελα Μέρκελ βγήκε από το μπούνκερ των «νάιν» προσφέροντας την προοπτική ενός φωτεινού μέλλοντος για την Ευρώπη – εκείνης της αργής διαδικασίας με την οποία η Γηραιά Ηπειρος θα αφήσει πίσω της την Ευρωπαϊκή Ενωση για το επόμενο κεφάλαιο του εγχειρήματος της ευρωπαϊκής ολοκλήρωσης που θα φέρει τον τίτλο «Ηνωμένες Πολιτείες της Ευρώπης».

Η γερμανίδα Καγκελάριος έσπευσε να προσθέσει ότι η παραχώρηση των εξουσιών δεν μπορεί παρά να γίνει «βήμα βήμα». Είναι γεγονός πάντως ότι έπειτα από δύο χρόνια δισταγμών, οπισθοχωρήσεων, μυωπίας και λαθών η Ευρώπη βρίσκεται στον προθάλαμο μιας φάσης που θυμίζει σε πολλά την Ευρώπη των αρχών της δεκαετίας του 1990, όταν στήθηκαν τα θεμέλια της νομισματικής ένωσης.

ΤΟ ΣΧΕΔΙΟ. Πρωταγωνιστές σήμερα είναι ο πρόεδρος της ΕΕ Χέρμαν βαν Ρόμπαϊ, ο πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής Ζοζέ Μανουέλ Μπαρόζο και ο πρόεδρος του Eurogroup Ζαν-Κλοντ Γιούνκερ. Οι τρεις σωματοφύλακες της ευρωπαϊκής ολοκλήρωσης, μαζί με τον διοικητή της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας Μάριο Ντράγκι, θα παρουσιάσουν στη Σύνοδο Κορυφής που θα πραγματοποιηθεί στις 28 Ιουνίου τις κατευθυντήριες γραμμές ενός σχεδίου ολοκλήρωσης σε βάθος δεκαετίας. Πρόκειται για μια διαδικασία δημοσιονομικής ομοσπονδιοποίησης, η οποία όμως θα μείνει κενό γράμμα αν δεν εφοδιαστεί με μια γερή δόση δημοκρατικής νομιμοποίησης.

ΔΙΑΒΟΥΛΕΥΣΕΙΣ. Αν οι κατευθυντήριες γραμμές του κουαρτέτου λάβουν το πράσινο φως από τη Σύνοδο Κορυφής, θα ξεκινήσει ένας γύρος διαβουλεύσεων στις ευρωπαϊκές πρωτεύουσες ο οποίος θα οδηγήσει σε έναν οδικό χάρτη που θα παρουσιαστεί στη Σύνοδο Κορυφής του Δεκεμβρίου. Αυτός ο οδικός χάρτης θα περιλαμβάνει συγκεκριμένους στόχους και ημερομηνίες, αλλά και μια σειρά από τροποποιήσεις στις υπάρχουσες συνθήκες. Από νομική άποψη, σημειώνει η εφημερίδα «Λα Ρεπούμπλικα», τα εμπόδια που πρέπει να ξεπεραστούν αποτελούν πραγματικό γρίφο. Η κατάσταση όμως είναι τόσο δραματική που ωθεί τους ευρωπαίους ηγέτες να κατανικήσουν τις επιφυλάξεις τους και να άρουν τις τυπικές ενστάσεις. Η εμπειρία έδειξε ότι η νομισματική ένωση δεν είναι βιώσιμη χωρίς τη δημοσιονομική ένωση, και η λογική λέει ότι η δημοσιονομική ένωση είναι αδύνατη χωρίς την πολιτική ένωση που θα της προσφέρει δημοκρατική νομιμοποίηση.

Η ΑΠΟΠΕΙΡΑ. Αυτή πάντως δεν είναι η πρώτη απόπειρα. Είκοσι χρόνια δεν είναι μακρύς ιστορικός χρόνος για να μη θυμάται κανείς ότι στο Μάαστριχτ η Γερμανία του Χέλμουτ Κολ είχε προτείνει ένα «σύμφωνο για την οικονομική και πολιτική ένωση» της Ευρώπης. Η πρόταση όμως έπεσε στο κενό εξαιτίας των αντιρρήσεων που διατύπωσαν, εκτός από τους ευρωσκεπτικιστές Βρετανούς, και οι Γάλλοι του Φρανσουά Μιτεράν, οι οποίοι είχαν φοβηθεί μια νέα γερμανική ηγεμονία στη Γηραιά Ηπειρο. Εξίσου επιφυλακτικός με τον Σοσιαλιστή πρόεδρο εμφανίστηκε τα τελευταία δύο χρόνια ο κεντροδεξιός Νικολά Σαρκοζί. Η προοπτική να παραχωρήσει μέρος της εθνικής του κυριαρχίας δεν άρεσε καθόλου στο Παρίσι, που γι’ αυτόν τον λόγο προτίμησε να μοιράζεται τα γερμανικά «νάιν» από το να ριχτεί στην περιπέτεια ενός νέου σχεδίου ολοκλήρωσης.